PlusFilmrecensie

Zack Snyder’s Justice League: superheldenfilm zoals ie bedoeld was

Rechts regisseur Zack Snyder tijdens de opnamen van de film die in 2017 uitkwam. Beeld Imageselect / DC COMICS/DC ENTERTAINMENT / Clay Enos
Rechts regisseur Zack Snyder tijdens de opnamen van de film die in 2017 uitkwam.Beeld Imageselect / DC COMICS/DC ENTERTAINMENT / Clay Enos

Zack Snyder’s Justice League is waarschijnlijk de grondigste herziening ooit onder de noemer van een director’s cut. Dat label heeft in de filmgeschiedenis al vele creatieve kreukels gladgestreken.

‘#ReleaseTheSnyderCut,’ twitterden honderdduizenden fans, en morgen krijgen ze hun zin. Dan verschijnt Zack Snyder’s Justice League, een vrijwel compleet nieuwe versie van de geflopte superheldenfilm Justice League uit 2017.

Over de voorgeschiedenis kan een boek worden volgeschreven, en dat zal ongetwijfeld binnenkort gebeuren. De korte versie: regisseur Zack Snyder stond aan de wieg van het superheldenuniversum van stripgigant DC, rond iconische helden Batman, ­Superman en Wonder Woman. Zijn Justice League moest de in eerdere films uitgezette lijnen bij elkaar brengen. Maar tijdens de productie botste Snyder hevig met studio Warner Bros. over de toon van de film.

Uiteindelijk stapte Snyder uit het project nadat zijn 20-jarige dochter zelfmoord had gepleegd. Collega Joss Whedon, die voor concurrent Marvel twee succesvolle Avengers-films maakte, werd aangetrokken om de film af te ronden. Het kwam erop neer dat hij de film zowat opnieuw maakte – op de credits van Justice League staat Snyder nog altijd als regisseur vermeld, maar naar schatting is slechts 10 procent van wat er in de film te zien is door hem gedraaid.

Whedons versie flopte, en vrijwel direct deden ­geruchten de ronde dat Snyder zijn versie had bewaard. Na een gestaag groeiende onlinecampagne wordt die nu uitgebracht. Snyder kreeg carte blanche en pakweg 70 miljoen dollar voor het voltooien van effecten en nieuwe ­opnames. Zo kan hij nu alsnog zijn visie voor het voetlicht brengen, in een vier uur durend epos.

Bloederige extra minuten

Als fenomeen is de director’s cut vrijwel exclusief een Amerikaanse aangelegenheid, aangezien het een bijproduct is van industrieel filmmaken – een systeem waarin de regisseur niet standaard de eindzeggenschap over het werk heeft, en waarin de film kan worden afgepakt door producenten of studiobazen.

De term director’s cut betekent in de industrie overigens van oudsher iets anders dan wat er tegenwoordig mee wordt bedoeld. In de filmfabrieken van Hollywood doorliep elke film een montageproces dat begon bij de ‘rough cut’ en eindigde bij de ‘final cut’. Daartussen konden allerlei verschillende versies bestaan, waaronder de ‘editor’s cut’ en dus ook director’s cut. Dat waren per definitie onaffe varianten; tussenstappen op weg naar het eindproduct.

De huidige betekenis – ‘de film zoals de kunstenaar hem bedoeld heeft’ – stamt uit de vroege jaren zeventig, toen het klassieke Hollywoodsysteem wankelde in de storm van de tegencultuur en de regisseur even ook in Amerika de ‘auteur’ van de film werd. Dat begint waarschijnlijk in 1974, wanneer de director’s cut van Sam Peckinpahs western The Wild Bunch uit 1969 wordt vertoond, met tien bloederige extra minuten die door de studiobazen werden verwijderd.

Hetzelfde koekje

Een grote vlucht nam de director’s cut in het tijdperk van homevideo, en dan vooral de dvd. Dat hebben we voor een flink deel te danken aan Ridley Scotts Blade Runner (1982), waarvan minstens zeven versies in omloop zijn. Het succes van de eerste director’s cut uit 1992 (waar Scott overigens maar minimaal bij betrokken was) deed studio’s ­beseffen dat er geld te verdienen was met de oude meuk in hun kluizen, en bracht collega-filmers op het idee hun ­oude zonden te herstellen. Sommige werden geroemd, ­zoals Francis Ford Coppola’s Apocalypse Now Redux; ­andere verguisd, zoals het geklooi van George Lucas aan de originele Star Wars-trilogie.

De director’s cut verwerd al snel tot marketinginstrument. Waar het label beloftes doet van uit studioklauwen geredde meesterwerken, blijkt het veel vaker gewoon dezelfde film met lukraak wat nieuwe scènes die terecht waren verwijderd. De afgelopen jaren keerde die tendens terug naar de bioscopen. Succesvolle superheldenfilms als Avengers: Endgame en Spider-Man: Far from Home werden enkele maanden na hun première in allerijl opnieuw in de zalen gebracht met enkele minuten extra materiaal, om de vele fans hetzelfde koekje tweemaal te verkopen.

Zack Snyder’s Justice League presenteert zichzelf ­nadrukkelijk als een director’s cut in de klassieke zin van het woord – Snyder heeft eindelijk zijn visie kunnen voltooien, maar is evengoed zo’n marketingproduct.

In interviews liet Snyder al vallen dat hij nog meer ­gecharmeerd is van de zwart-witversie van zijn Justice League. Hij heeft er zelfs al een naam voor: de ‘Justice Is Gray’-versie. Die wordt ongetwijfeld binnenkort afzonderlijk verkocht. En anders komt er wel weer een hashtag-protest.

Zack Snyder’s Justice League, vanaf 18/3 op ­Pathé Thuis, ­iTunes, Apple TV, Amazon Prime Video, Google Play, YouTube, Microsoft Xbox en Rakuten TV.

Koudwatervrees

Het is bepaald niet voor het eerst dat Zack Snyder met het director’s-cutbijltje hakt. Van vijf van zijn acht speelfilms zijn na hun bioscoop-release langere versies uitgebracht. Dat begint al met zijn speelfilm­debuut Dawn of the Dead (2004), waar voor de dvd 10 minuten materiaal werd teruggestopt dat de censors te bloederig vonden voor de bioscoop. Van zijn superheldenepos Watchmen (2009) is zelfs zowel een director’s cut (24 minuten extra) als een ‘ultimate cut’ (53 minuten extra) in omloop. In de meeste gevallen komt het extra materiaal neer op meer bloed, meer klappen. Keer op keer huren studio’s Snyder in voor duistere verhalen vol gestileerd geweld, maar krijgen ze koudwater­vrees als ze het resultaat zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden