Plus

Ype en Ionica verkopen wetenschap met een shot humor

Ionica Smeets, hoogleraar wetenschapscommunicatie, en fotostripmaker Ype Driessen maken samen strips over wetenschap. Ze zijn nu gebundeld. 'Het zou mooi zijn als zo een glimp van de kennis blijft hangen.'

Beeld Ionica Smeets & Ype Driessen

Ionica Smeets (39) en Ype Driessen ('een paar jaar ouder') leerden elkaar kennen tijdens een bijeenkomst. "We zaten bij een club academici en creatieve makers die 'iets' wilden doen met wetenschap, georganiseerd door Bas Haring en Olga Crapels," zegt Smeets. Zij schreef in die tijd voor wiskundeblog Wiskundemeisjes. Driessen kende Bas Haring nog van zijn studie cognitieve kunstmatige intelligentie. De ontmoeting leidde tot het project Wisebits, een reeks korte filmpjes met humor en wetenschap.

Smeets en Driessen zaten destijds niet naast elkaar, herinnert de laatste zich. "Ik was verbaasd dat er belangstelling was voor iets als Wiskundemeisjes. Ik dacht echt: good luck with that. Sorry, Ionica."

Ondanks die aanvankelijke huivering gingen ze samenwerken aan filmpjes en later fotostrips voor wetenschapsblad New Scientist. Nu komt hun eerste boek Ype & Ionica: verrassende verjaardagen uit. Hierin zijn zes jaar aan strips gebundeld, maar dan opgefrist.

Silhouet van rijstkorrels
"We hebben eigenlijk alle strips, die een keer per maand in het blad zijn verschenen, digitally remastered," zegt Driessen. Dat was nog een behoorlijke inspanning, met name voor hem. Smeets: "Ype is een vakidioot. In een verhaal over rijst bijvoorbeeld heeft hij als eerste plaatje ons silhouet in rijstkorreltjes gelegd. Ongelooflijk veel werk."

Driessens oog voor detail lijkt onbegrensd. De strip Ype & Ionica en het zuurverdiende zakgeld getuigt daarvan. Deze strip begint in 1989, als ze nog kinderen zijn. "Ik heb mijn zakgeld op mijn spaarrekening gezet, maar Ype heeft er een ­Legodoosje van gekocht." Op het laatste plaatje zie je ze dertig jaar later. Smeets leest een krant die opent met nieuws over negatieve spaarrente en Driessen probeert zijn Legodoosje voor 300 euro te verkopen.

"Het waanzinnige is dat het Legodoosje nu echt ruim 300 euro waard is, en dat Ype het vislogo, dat op de trui van het jongetje zit, heeft gefotoshopt op de polo die hij nu draagt. Driessen: "Ik denk dat we elkaar wel hebben gevonden in ons perfectionisme en onze doortastendheid." Dat blijkt ook uit De omkeerstrip. "Dat is een van onze favoriete strips. We zijn er echt jaren mee bezig geweest."

De strip gaat over spiegelingen die verschillende beelden weergeven. "Zo geeft Ionica mij haar visitekaartje waarop Ionica staat en je Smeets leest als je hem omdraait. Een ambigram dus. Dat geldt eigenlijk voor de hele strip, je kunt het hele verhaal ook ondersteboven lezen, en weer omkeren en verder lezen. Het is een oneindige strip."

Soms gebruikt Smeets de strips in haar lezingen over wetenschapscommunicatie, zoals Ype en Ionica in vijf grafieken: hierin toetsen ze hoe hun strips worden gewaardeerd door het publiek aan de hand van statistische gegevens. "Maar er zijn allerlei stunts gedaan op de x-as en y-as. Het is een belangrijke les voor wetenschapsjournalisten dat ze al die waarden zorgvuldig moeten controleren."

Beeld Ionica Smeets & Ype Driessen

Volgens Smeets is de kracht van de fotostrip de onconventionele vorm. "Het is eigenlijk heel geinige wetenschapscommunicatie. Wetenschappers zijn vaak bloedserieus en hebben sterk het gevoel dat ze helemaal geen grapjes over hun onderwerpen mogen maken." Om de wetenschap een beetje aan de man te brengen, kan humor wel helpen. "Het is juist heel opbeurend om grapjes te maken over dingen als kwantummechanica. Misschien dat er zo een glimp van de kennis blijft hangen. Dat zou toch mooi zijn!"

Lievelingsgetal
Het boek ligt in de winkel voor 17,29 euro. Smeets: "1729 is mijn lievelingsgetal. Het komt voort uit een anekdote over een oud Indiaas wiskundewonder, Srinivasa Ramanujan. Die ligt ziek op bed en krijgt bezoek van wiskundige G.H. Hardy. Die wil hem opvrolijken met een leuk verhaal over een getal. Hij heeft alleen niets kunnen bedenken en vertelt hem maar het nummer van de taxi die hij die ochtend nam, 1729.

Ramanujan reageert meteen opgewekt: 1729 is het kleinste getal dat je op twee verschillende manieren als de som van twee derdemachten kunt schrijven."
"Ik vind het zo'n mooi verhaal, omdat het toont dat je van getallen kunt houden, dat je zelfs op je sterfbed nog de schoonheid van details kunt oprakelen. Bovendien denk ik niet dat er eerder een boek voor die prijs te koop heeft gelegen."

Ype Driessen en Ionica Smeets, Ype en Ionica, de verrassende verjaardagen, Uitgeverij Nieuwezijds, €17,29, 72 blz.

Beeld Ionica Smeets & Ype Driessen
Beeld Ionica Smeets & Ype Driessen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden