Youtubers maken zelf regels om sluikreclame tegen te gaan

Wat reclame is en wat niet, is nu vaak onduidelijk online. YouTuber Saske de Schepper werkte daarom aan een socialemediacode. 'Een nieuwe richtlijn konden we beter zelf maken.'

Alwin Ritstier en Saske de Schepper van Vet Gezellig.

Driekwart van de vlogs bevat sluikreclame, meldde het Commissariaat voor de Media half april na een steekproef onder twintig bekende Nederlandse YouTubers. Het nieuws dat jongeren onbewust zouden worden overspoeld met reclame bleek het startschot voor talloze nieuwsberichten én een roep om nieuwe regels. Want waar de gedrukte pers, radio en televisie zich moeten houden aan wetten rondom reclame, zijn de online media helemaal vrij.

YouTuber Saske de Schepper nam via Twitter contact op met het Commissariaat voor de Media met het idee voor een speciale code voor sociale media. Ze zit samen met haar vriend Alwin Ritstier achter het populaire YouTubekanaal Vet Gezellig, waarop de twee vlogs en video's plaatsen.

Beter zelf
Ook helpt ze haar zusje Teske de Schepper en beautyblogger Vera Camilla met hun online bezigheden. Ze werkte het afgelopen halfjaar aan een richtlijn, De Social Code: YouTube. "Ik werd een beetje moe van al die negatieve berichten, terwijl bijna alle YouTubers gewoon zeggen wanneer ze ergens voor worden betaald. Als er dan toch nieuwe richtlijnen moesten komen, konden we die maar beter zelf maken."

Het plan telt vier actiepunten. Wie wordt betaald om reclame te maken voor een bedrijf of goed doel meldt dat met een tekst aan het begin van het filmpje, minimaal drie seconden lang, of zegt dat expliciet. Ook in de beschrijving van de video moet staan dat de video reclame bevat.

Als gratis of met korting verkregen spullen in een filmpje opduiken, of bijvoorbeeld te zien is dat een YouTuber op een gesponsord snoepreisje gaat, moet dit ook op die plek worden vermeld. Om extra duidelijkheid te verschaffen benadrukken de YouTubers ook dat ze iets zélf hebben gekocht als dat vaak in beeld komt.

Achttien YouTubers werkten mee aan de totstandkoming van de code, nog eens vijftien hebben zich inmiddels aangesloten. Een variant voor Instagram is in de maak.

(tekst loopt door onder video)

De code is opvallend streng, zeker in verhouding tot de verantwoording die traditionele media afleggen. Op commerciële televisiezenders wordt bijvoorbeeld de gesponsorde kleding van presentatoren meestal alleen in de aftiteling benoemd. Modetijdschriften zijn helemaal berucht om hun sluikreclame. Het parfum op een paginagrote advertentie voorin het blad kan in een redactioneel artikel zomaar worden getipt als ultiem kerstcadeautje. Dat ook daarvoor is betaald, wordt vrijwel nooit vermeld.

Zogenoemde barterdeals - redacteuren mogen gratis in luxe hotels logeren, chic uit eten of op reis in ruil voor redactionele aandacht - worden te pas en te onpas verzwegen voor kijkers en lezers.

De Schepper: "Wat wij doen op YouTube is een stuk persoonlijker dan televisie. Wij delen een gedeelte van ons leven en winnen daarmee het vertrouwen van onze kijkers, ik snap dat dit in combinatie met reclame gevoelig ligt. Eerlijkheid en transparantie horen er dus bij."

Argwaan nooit ver weg
De code is bovendien een manier om de talloze opmerkingen van kritische kijkers voor te zijn. Want YouTubers en bloggers die ook maar enigszins vaag doen over reclame of gekregen producten worden tot de orde geroepen.

Cynthia Schultz van Cynthia.nl kreeg het onlangs te verduren nadat ze had geschreven over een koffer van 299 euro die ze had 'gevonden', maar toch ook gekregen. Lezers reageerden dat ze het gevoel hadden te worden voorgelogen.

Wat bleek: Schultz wilde die koffer graag hebben en had haar management het koffermerk laten benaderen of ze er een gratis mocht in ruil voor een artikel. Ook al vermeldt zij al jaren secuur bij elk ontvangen oogpotlood dat ze die gekregen heeft, de argwaan blijkt nooit ver weg.

Sommige YouTubers krijgen zelfs de hele dag door vragen over of ze wel eerlijk zijn over gesponsorde video's of gekregen producten, zegt De Schepper. "Wie zich aansluit bij de Social Code kan daarmee in een keer laten zien hoe het zit."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden