Plus

Yolanda Entius zag zichzelf als een bedelende kakkerlak, een schurftig hondje zonder baas

In haar nieuwe roman Niet ik schrijft Yolanda Entius over de obsessieve liefde die ze jarenlang voelde voor een acteur van wie ze les kreeg op de Toneelschool. Een intiem verhaal over schaamte, seksualiteit, hunkering en eenzaamheid.

Yolanda Entius: ‘Ik vind het in dit soort zaken best goed om de nuance overeind te houden.’ Beeld Bart Grietens
Yolanda Entius: ‘Ik vind het in dit soort zaken best goed om de nuance overeind te houden.’Beeld Bart Grietens

Ze debuteerde in 2005 als romanschrijver, maar in het leven daarvoor had ze gewerkt als actrice, regisseur en toneelschrijver. Het is die wereld die Yolanda Entius (1961) oproept in haar nieuwe roman Niet ik, waarin haar lange liefde voor een succesvolle acteur met wie ze als leerlinge aan de Toneelschool ‘een project doet’ centraal staat. Maar ook keert ze terug naar het kleine meisje dat ze ooit was in een gezin waarvan de ouders uiteindelijk het contact met hun drie dochters verbraken.

Het is een diep persoonlijk verslag van een grote onvervulde liefde.

“De mensen die mij kennen weten dat ook wel. Ik was sowieso de hele tijd verliefd en op een gegeven moment op deze man. En het heeft lang geduurd om daarvan verlost te raken.”

U beschrijft verschillende periodes waarin hij onrust zaait in uw leven – bijvoorbeeld doordat hij, lang na die periode op de Toneelschool vanaf een banier op de Stadsschouwburg op u neerkijkt.

“Ik hoefde er niet eens voor naar het toneel of Café Cox. Zelfs een foto kon genoeg zijn om terug te gaan naar die periode waarin ik echt verschrikkelijk verliefd op hem was, wetende of vermoedende dat er niets van zou komen al was het maar omdat hij zo veel ouder was en getrouwd. Maar dat weerhield me er niet van te hopen op meer – al wist ik zelf nauwelijks wat dat dan zou moeten zijn.”

U omschrijft zichzelf als ‘bedelende kakkerlak’, een ‘schurftig hondje zonder baas’. Dat is wel heel sneu.

“Ja, maar zo voelde dat inderdaad wel.”

Het verhaal staat diametraal tegenover de #MeTooaffaire die ook de Toneelschool heeft getroffen. En waarvan hoofdpersoon Lena zegt dat het ‘niet zo netjes is gegaan allemaal’.

“Het ligt iets genuanceerder en ik vind het in dit soort zaken best goed om de nuance overeind te houden. Wat ik zeg is dat ik de manier waarop het naar buiten kwam niet altijd even fraai vond. Dat er allerlei dingen niet oké waren, wisten best veel mensen. Maar het is pijnlijk als ineens de beerput opengaat en er ook dingen uit komen die er misschien helemaal niet in thuis hoorden. En om ook maar enig misverstand te voorkomen: dit is geen #MeTooverhaal, eerder een omgekeerd #MeToo­’tje. Die knipoog zit ook in de titel, al heeft die meer betekenissen.”

Heeft u er lang over gedaan om dit verhaal op papier te zetten?

“Extreem lang. In eerste instantie wilde ik al meteen na mijn debuut een boek maken over zowel mijn vader als deze man. Omdat dat ook een beetje een vaderfiguur was. Dat zal niemand verbazen: oudere man, jong meisje. Dat werd een soort dubbelverhaal en het is mislukt; ik ben heel blij dat het niet is gepubliceerd.”

“Toen ik jaren later hoorde dat mijn vader een half jaar daarvoor was overleden, heb ik de roman Het kabinet van de familie Staal geschreven. Over mijn vader en over de desintegratie van ons gezin. Ik dacht: dan doe ik, hop, die andere man er achteraan. En dat is toen opnieuw mislukt. Het materiaal was er wel, maar erover schrijven is een ander verhaal. Er moet een tijd voor komen en je moet een duidelijk perspectief hebben. Toen het kwartje viel, echt een aha-erlebnis, wist ik: je gaat niet weer het schip in, Yol.”

Wat was dat kwartje?

“Ik reed in mijn eentje naar de tuin in Frankrijk, met een achterbak vol plantjes die daar de grond in moesten en op de radio hoorde ik een item over vrouwen in Saoedi-Arabië die voor het eerst auto mochten rijden. Toen dacht ik: verdomd, dat hele rijden is zo belangrijk! Dat je kunt zeggen: hup ik ga, ik ben de baas over mijn leven. Heel metaforisch: ik bepaal zelf de richting.”

“Tijdens die rit schoot me iets te binnen over allerhande negatieve seksuele ervaringen in mijn leven, dat had wel weer met #MeToo te maken. Ineens kwam er een rijtje gebeurtenissen langs. Te gek voor woorden, ik die mezelf zo’n enorme feministe vindt – als ik eens ga optellen wat er allemaal in míjn leven is gebeurd. Ik werd er ineens een beetje mies van. Want daar tegenover stonden al die jaren van een grote obsessieve liefde waarin helemaal niets, nada, niente is gebeurd. Dat was eigenlijk mijn grote drama, dat er niets is gebeurd.”

Een groot contrast met de gebeurtenissen die bepalend zijn geweest voor de ontwikkeling van uw seksualiteit – en de breuk in uw gezin.

“Ik wilde niet De familie Staal herhalen,maar ik had het in dit boek wel degelijk nodig om over mijn vader en moeder te schrijven en over al die fases waarin mijn seksualiteit werd gevormd en ook afgebot. Ik heb gekozen voor een soort kruisvorm: die non-verhouding met de acteur beschrijf ik in een voorwaartse lijn. Voor de ontwikkeling van mijn seksualiteit ga ik terug in de tijd – om terug te komen bij dat hele jonge meisje en de persoon die zij had kunnen worden, de potentie die zij had.”

Dat vond ik wel heel aangrijpend om te lezen, hoe u dat meisje was kwijtgeraakt.

“Ik heb haar wel weer een beetje teruggevonden. Ik kijk met compassie naar haar en liefde. En zie is niet vernietigd hè, dat hebben ze uiteindelijk mooi niet voor elkaar gekregen.”

Heeft het schrijven van dit boek rust gebracht?

“Het is vooral een enorme opluchting om het geschreven te hebben; een nieuw hoofdstuk in mijn schrijversbestaan.”

null Beeld

Yolanda Entius, Niet ik. Van Oorschot, €20–, 240 blz.

Yolanda Entius was ook te gast in aflevering tien van de literaire talkshow Letteren Live van Het Parool, Spui25 en het Letterenfonds.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden