PlusInterview

Yoeri ­Albrecht, directeur van De Balie: ‘Politici zien nu het belang van kunst’

Yoeri Albrecht vreesde eind maart voor het faillissement van De Balie. Inmiddels is hij iets minder somber. ‘Mensen zijn gaan nadenken over wat echt belangrijk is en hunkeren naar een theatervoorstelling of museum.’

Yoeri Albrecht is al bijna tien jaar directeur van De Balie, maar peinst er ‘absoluut niet’ over om te vertrekken.Beeld Erik Smits

“Koffie?” Yoeri ­Albrecht (53), ­directeur van De Balie, loopt naar het ontvangsthalletje, dat inmiddels dienst doet als afhaalkoffiecorner. Het is improviseren: het bargedeelte is omgebouwd tot studio, waar de zogeheten coronagesprekken worden opgenomen. “Met op de achtergrond het Leidseplein en rijdende trams, een beetje à la Buitenhof.”

Sinds het debatcentrum in maart de deuren moest sluiten, heeft De Balie zichzelf opnieuw uitgevonden. Twee dagen nadat de lockdown in was gegaan, is de programmering volledig overgegaan op online. Inmiddels wordt vanuit drie studio’s uitgezonden. “Het aanpassingsvermogen en de spirit van het team zijn fantastisch,” zegt Albrecht. Maar toch blijft het surrogaat, voegt hij daaraan toe. Albrecht mist het publiek in de zaal, de gesprekken aan de bar, de reuring. “Als er iets positiefs te zeggen valt over deze crisis, is het dat we het intermenselijke contact gaan herwaarderen, dat iedereen beseft hoe belangrijk het is om samen te komen.”

Tegelijkertijd is geld het grootste probleem. “We hebben de afgelopen weken prachtige gesprekken uitgezonden met onder meer Arnon Grunberg, Roxane van Iperen en Oek de Jong. Er kijken online aanzienlijk meer mensen naar dan in De Balie passen, maar het levert geen geld op. De Balie wordt voor 14 procent gesubsidieerd, de overige 86 procent moeten we halen uit kaartverkoop en opbrengsten van het café en het restaurant. Dat is totaal weggevallen.”

In maart, toen de maatregelen net waren ­ingegaan, vreesde u dat De Balie in juni zou omvallen.

“Ik was toen heel somber. De gemeente heeft alle culturele instellingen snel gevraagd om de geldstromen inzichtelijk te maken. Dat was heel goed, maar je ziet dan wel meteen hoe groot het probleem is. We zouden, als we niets zouden doen, in de zomer failliet zijn gegaan, zo simpel was het. Dus hebben we ingegrepen en afscheid genomen van vijftien mensen met een tijdelijk contract. Ongelooflijk pijnlijk, want het waren goeie mensen die ik er graag bij had gehouden. Het overige personeel – er werken hier 110 mensen – hebben we gevraagd af te zien van vakantiegeld. En we hebben alle betalingen per direct stopgezet: gas, water, licht en ook de huur aan de gemeente.”

Hoe reageerde de energieleverancier daarop?

“Met een dwangbevel. Gelukkig worden we bijgestaan door een advocatenkantoor, en daar weten ze bij elke juridische beslissing precies welke formulering je moet gebruiken en welke regeling van toepassing is.”

En de gemeente? De huur bedraagt 240.000 euro per jaar.

“Ik heb een mail gestuurd waarin staat dat we tot december geen huur kunnen betalen. Daar heb ik nog geen antwoord op gekregen, dus ik ga ervan uit dat het in orde is. Zo niet, dan vallen we om.”

De Balie wordt alom gewaardeerd en heeft een uitgebreid netwerk van vermogende vrienden. Dat zal toch niet zo snel failliet gaan?

“Dat hoor ik wel vaker, maar ik ben een beetje bang voor het omstander-effect: iemand valt in de gracht, iedereen kijkt ernaar en vindt het erg, maar niemand springt erin om de drenkeling te helpen, omdat ze denken dat iemand anders dat wel zal doen.”

“We ontvangen steun van partners als de Postcode Loterij, Oxfam Novib en het Nationaal Comité 4 en 5 mei en we hebben zestig Vrienden van De Balie die jaarlijks 2500 euro schenken. Bovendien is er de NOW-regeling van het kabinet, die 65 procent van de loonkosten worden opvangt. Maar als je nul inkomsten hebt, gaat het hard. Als je uitstel van betaling moet aanvragen omdat je rekeningen en salarissen niet meer kunt betalen, dan ga je gewoon failliet.”

De gemeente heeft 17 miljoen euro uitgetrokken voor de culturele sector, het kabinet 300 miljoen: is dat genoeg?

“Het is veel, maar of het genoeg is, weet ik niet. Wat ik positief vind is dat politici het belang van de culturele sector inzien. Het klimaat is veranderd sinds de kaalslag door Halbe Zijlstra: er is meer waardering voor kunst en cultuur. Mensen hunkeren naar bezoek aan een museum, naar een avond met een dichter, naar een theatervoorstelling. De tijd dat je electoraal kon scoren met bezuinigingen op kunst is voorbij.”

“De coronacrisis is voor veel mensen ook een existentiële crisis: ze zijn gaan nadenken over wat echt belangrijk is. Ik denk dat velen daarbij uitkwamen op natuur, een wandeling door de bossen of door de duinen, en kunst. Ik merk ook hoe dankbaar mensen zijn voor wat wij in De Balie doen.”

Hoe lang bent u hier nu al directeur?

“Bijna tien jaar.”

En wordt het dan zo langzamerhand niet eens tijd om…

“Absoluut niet. Ten eerste is het heel goed dat mensen lang blijven zitten, dan kun je echt iets neerzetten. Kijk naar de directeuren van het Stedelijk Museum, Sandberg, De Wilde, Fuchs, die zaten er soms wel twintig jaar. Of Ivo van Hove, die heeft van Toneelgroep Amsterdam een wereldmerk gemaakt. Ten tweede heb ik helemaal niet het gevoel alsof ik al tien jaar bezig ben. De eerste jaren waren puinruimen, want ik trof hier echt een bende aan, zowel financieel als artistiek. Pas daarna kon ik mijn visie uitbouwen.”

“De Balie moet een plek zijn voor gedachtevorming en ontwikkeling, een plek waar de geest kan waaien, waar ideeën ontstaan. Je zal daarvoor ook op zoek moeten naar geluiden die niet aan bod komen: we hebben de afgelopen jaren bijvoorbeeld veel aandacht besteed aan jezidi’s en aan Berbers uit het Atlasgebergte, een groep die binnen de Marokkaanse gemeenschap nauwelijks aan het woord komt. Dat is ingewikkeld en levert vaak gedoe op, maar is wel belangrijk.”

De Balie lijkt goed te gedijen bij gedoe.

“Controverse is nooit het doel, maar soms het onvermijdelijk bijproduct van wat we maken.”

Mag in De Balie alles gezegd worden?

“We willen een vrijplaats zijn, maar vrijheid komt altijd met verantwoordelijkheid. Er zitten wel degelijk grenzen aan wat moreel is om te bespreken. Bij alle programma’s die wij hier maken, denken we heel goed na over wie we aan het woord laten en in welke context.”

U mengt zich ook geregeld in het publieke debat en schuwt het gestrekte been niet.

“Dat doe ik al 25 jaar. Ik vind het als journalist of als directeur van De Balie je plicht om je uit te spreken over zaken die je belangrijk vindt. Soms doe ik dat met tegenzin, want het is niet altijd leuk om iedereen over je heen te krijgen.”

Geeft het geen kick?

“Het geeft adrenaline, maar die moet je ook weer afbouwen wil je ’s avonds een beetje in slaap komen. Maar weet je waar ik nou een kick van krijg? Dat we dit najaar De Smekelingen van Aeschylus gaan opvoeren, met een Koerdisch koor. Die teksten, over hoe de Griekse koning de gevluchte vrouwen weigert, het is bijna letterlijk wat je politici nu hoort zeggen over het opnemen van vluchtelingen. Dat stuk is 2500 jaar oud!”

Denkt u dat het dit najaar al mogelijk is om dat in een volle Balie ten uitvoer te brengen?

“We verzinnen wel wat, desnoods spelen we het buiten. We zijn de afgelopen maanden goed geworden in improviseren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden