PlusAchtergrond

Yemandja handelt over loodzware thema’s, maar het einde is hoopvol

Angélique Kidjo in Holland Festival, Yemandja,  Beeld -
Angélique Kidjo in Holland Festival, Yemandja,Beeld -

Angélique Kidjo, associate artist van het Holland Festival, is vanaf donderdag drie maal in ITA te zien en te horen in Yemandja. In de muziektheatervoorstelling, die zich afspeelt ten tijde van de slavernij, worden grote thema’s als liefde, eer en verraad aangesneden.

Het Parool

In Washington D.C. wordt corona nog heel serieus genomen. In de metro zie je zo goed als niemand zonder mondkapje, in openbare gelegenheden is het al net zo. En reken maar niet dat je het Kennedy Center, het befaamde centrum voor uitvoerende kunsten, binnenkomt zonder vaccinatiebewijs. Niemand doet er moeilijk over, zoals ook geen bezoeker van Yemandja er een probleem mee lijkt te hebben anderhalf uur lang een mondkapje op te houden.

De muziekvoorstelling Yemandja is een beetje een familieproductie. De hoofdrol is voor de Frans-Beninse maar al jaren in de Verenigde Staten wonende zangeres Angélique Kidjo (1960; ze is maar twee weken ouder dan het onafhankelijke Benin aan de Afrikaanse westkust). Haar echtgenoot Jean Hebrail en haar dochter Naïma Hebrail Kidjo schreven de muziek en het libretto. Het is even wennen de anders altijd zo spontane Kidjo ‘vast’ te zien zitten in een rol in haar theaterstuk, maar haar enorme charisma is ook hier bijna aanraakbaar zo groot.

Zwart trots

Bij een promotiebezoek aan Nederland zei Kidjo eerder dit jaar: “Wie Washington bezoekt, móét naar het National Museum of African American History and Culture!’ Hoe zouden we een zo dwingend advies van een vrouw als Kidjo, volgens Time Magazine een van ’s werelds honderd invloedrijkste mensen, niet durven opvolgen.

Het museum, onderdeel van het Smitsonian Institute, werd in 2016 geopend (Kidjo zong bij die gelegenheid Bob Marley’s Redemption Song) en trekt sindsdien elke dag opnieuw een massa bezoekers. Zes verdiepingen telt het opvallende gebouw aan de Mall. Drie daarvan bevinden zich onder de grond en in dat deel van het museum wordt het verhaal van de slavernij verteld. En ja, daar komt het Nederlandse aandeel in de trans-Atlantische slavenhandel uitgebreid bij aan de orde.

Het is een zware gang door die drie onderste verdiepingen, die nogal wat bezoekers emotioneel flink aangrijpt. Maar na dat ondergrondse deel volgen drie bovengrondse verdiepingen die bol staan van de zwarte trots. Daar gaat het over wat Afrikaanse Amerikanen hebben bereikt als muzikanten, wetenschappers, acteurs, ondernemers, sporters, schrijvers, kunstenaars en ga nog maar even door. Het is allemaal zo aantrekkelijk dat je er spontaan een goed humeur van krijgt.

Bij Yemandja gebeurt iets dergelijk. Er worden loodzware thema’s in de voorstelling aangesneden, maar het einde is hoopvol. Yemandja, volgens de ondertitel een ‘Afrikaans sprookje’, speelt zich ten tijde van de slavernij af in een dorp aan de westkust van Afrika. Dat dorp werd geïnspireerd door Ouidah, de Beninse kustplaats waar Angélique Kidjo werd geboren en opgroeide en de plaats vanwaaruit veel tot slaaf gemaakten naar het Amerikaanse continent werden verscheept.

Godin van de zee en de vruchtbaarheid

Slavernij was een taboeonderwerp in het Ouidah van Kidjo’s jeugd. Haar eigen familie bestond deels uit nazaten van mensen die na de afschaffing van de slavernij vanuit Brazilië waren teruggekeerd naar Afrika, maar in Ouidah woonden ook nazaten van mensen die juist betrokken waren geweest bij diezelfde slavernij. Er werd over het verleden vooral gezwegen. “Evengoed voelde ik dat er iets gebeurd moest zijn in Ouidah, het hing gewoon in de lucht,” zei Kidjo eerder in deze krant.

In Yemandja speelt Kidjo de gelijknamige Afrikaanse godin of orisha, die in Afrika maar ook Zuid-Amerika wordt aanbeden als de godin van de zee en de vruchtbaarheid. De jonge vrouw Omonlola krijgt in het stuk van Yemandja de kracht om met muziek de wereld te veranderen. Maar die kracht werkt alleen als haar hart zuiver is. Wat te doen met de wraakgevoelens die haar overvallen als een Braziliaanse slavenhandelaar in het dorp een deal sluit met een lokale koning?

De muziek in de voorstelling gaat soms de kant op van die in musicals. Niet heel verwonderlijk, want in de allereerste plannen was Yemandja een Broadwaystuk. Het werd een muziektheatervoorstelling die in coproductie met het Kennedy Center én het Holland Festival tot stand kwam. Het gaat er in de voorstelling minder swingend aan toe dan bij een ‘gewoon’ concert van Kidjo, maar liefhebbers van haar stem – krachtig en luid vooral, maar soms ook heel subtiel – komen ook hier aan hun trekken.

Een echte diva

De cast is tien man/vrouw groot. Goede acteurs, goede zangers vooral, maar als Kidjo op het podium staat, gaat de aandacht als vanzelf naar haar. Een diva, ook in een muziektheatervoorstelling waarin een zo zwaar onderwerp wordt aangesneden.

Bij de nazit van Yemandja in het Kennedy Center verschijnt ook Kidjo. Afgeschminkt en ontdaan van het enorme gewaad en de torenhoge hakken die ze de hele voorstelling droeg: van Afrikaanse godin terug naar mens. Een niet erg lang mens ook nog eens. Maar ook hier zuigt ze alle aandacht naar zich toe.

Holland Festival: Yemandja, ITA, 16, 17 en 18 juni.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden