Achtergrond

Woutertje Pieterse Prijs naar ‘Hele verhalen voor een halve soldaat’

Het boek Hele verhalen voor een halve soldaat van schrijver Benny Lindelauf en illustrator Ludwig Volbeda heeft de Woutertje Pieterse Prijs 2021 gewonnen voor het beste kinderboek. Dat is zaterdag bekendgemaakt in het radioprogramma De Taalstaat.

Benny Lindenlauf (links) en Ludwig Volbeda. Beeld Foto Chris van Houts
Benny Lindenlauf (links) en Ludwig Volbeda.Beeld Foto Chris van Houts

Ze hebben op hun tong moeten bijten, Benny Lindelauf (56) en Ludwig Volbeda (30). Want terwijl de afgelopen weken de nominaties voor de Woutertje Pieterseprijs voor het beste kinder- en jeugdboek bekend werden gemaakt, waren zij al op de hoogte gesteld dat Hele verhalen voor een halve soldaat zou worden bekroond.

Volbeda zat op dat moment in residentie in een klooster in Noord-Brabant. “Na het telefoontje heb ik in de eetzaal met een grijns op mijn gezicht voor me uit gestaard. De zusters zullen hebben gedacht dat ik heel devoot was geworden, met die verlichte lach.”

Lindelauf moest even op de trap gaan zitten om bij te komen. “Er worden zulke prachtige boeken gemaakt, ontiegelijk belangrijke boeken ook in deze tijd, zoals Wat is kunst van Ted van Lieshout dat ook was genomineerd. Ik had zelf niet gedacht dat we zouden winnen.”

Hele verhalen voor een halve soldaat is hun tweede samenwerking en vertelt de voorgeschiedenis van Hoe Tortot zijn Vissenhart verloor uit 2017. Het is een raamvertelling over zes broers die om de beurt ten strijde worden geroepen. En het is ook het verhaal van de wachter die hen verwelkomt bij wachtpost 7787 – daarachter is de oorlog. Giften of geld om de slagboom te mogen passeren hebben ze niet; ze betalen de wacht met een verhaal.

Sprookjesachtig

Het is een boek over het wonder dat verhalen teweeg kunnen brengen, pastelkleurig en dromerig door Volbeda geïllustreerd. Géén sprookjesboek, onderstreept Lindelauf. “Ik heb moeite met het begrip sprookjes; dat zijn heel erg gekaderde verhalen waarin mensen functies hebben, je hebt de koning, de goeierik, de slechterik, er zit een hele moraal in. Maar dat dit boek een sprookjesachtige sfeer heeft, daar kan ik me iets bij voorstellen.”

Dat was ook de inspiratiebron voor Volbeda, die in 2018 het Gouden Penseel won voor zijn boek Fabeldieren. “Als je tekeningen gaat maken bij tekst, moet je zoeken waar de ruimte ligt. Die lag hier heel sterk in de sfeer. Ik moest atmosferischer werken dan bij Tortot, daar had ik een soort fijn pennetje bij gebruikt. Dat was voor dit boek niet voldoende, ik heb al het materiaal ingezet dat ik door de jaren heen heb gehamsterd; van aquarel tot kleurpotlood. Ik heb zelfs zand gescand en alles naar mijn tekenplek gesleept.”

Hij begon met de enveloppen van de brieven die de oudste broers schrijven aan jongste broer. Lindelauf: “Toen ik die zag werd ik meteen weggeblazen. Ik dacht: al is het alleen maar dit dan is het al helemaal geweldig. Maar daarna is de reis van de broers er nog bijgekomen, en vervolgens de illustraties bij de verhalen zelf.” Vooraf spreken ze niet af hoeveel tekeningen er in het boek moeten komen. Volbeda: “Er mogen er zoveel bij als er ruimte voor is.”

Weeskinderen

Na het ‘grote’ boek over Tortot voelde Lindelauf de behoefte om korte verhalen te schrijven. Hij had voor uitgeverij Querido al verhalen geschreven, zoals Duizend Vadem over een meer van duizend vadem diep waar ooit een vrouw verdronken is. “Ik dacht: wat zou het fijn zijn als die verhalen een mooi eigen boek zouden krijgen, dat ik ze als weeskinderen zou kunnen thuisbrengen.”

In dat ‘eigen’ boek is de oorlog een dreigende aanwezige; een oorlog waardoor jongemannen schaars zijn geworden en waarin de broers een voor een verdwijnen. “Maar het gaat vooral over wat je er tegenover kunt stellen – en dat is de kracht van verhalen. Dat is niet zozeer een boodschap die ik wil uitdragen, maar mijn eigen ervaring en een persoonlijke behoefte iets tegenover deze ellendige wereld te stellen. Verhalen kunnen die even naar achteren drukken. Verbeeldingskracht is een belangrijk element, die kan ons zoveel moois geven.”

Oerkracht

Jongstebroer heeft in de persoon van zijn vijf oudere broers een soort oerkracht om zich heen staan, zegt Lindelauf. “En elke broer staat voor een andere levenskwaliteit. Waarbij soms niet altijd duidelijk is wat je eraan hebt, zoals de twijfel van Vierde Oudstebroer. Maar daartegenover staat dat hij nooit een gedachte in de kou laat staan, dat hij altijd een rijkere keuzemogelijkheid heeft.”

Volbeda verbeeldt de karaktereigenschappen van de broers in hun enveloppen – die van Vierde Oudstebroer beplakt met tachtig postzegels, omdat hij niet weet wat de juiste is. Zijn illustraties zijn een raamvertelling op zich, met de broers als figuurtjes die steeds kleiner worden in uitgestrekte landschappen.

Elk personage komt voort uit hemzelf, zegt Lindelauf, maar sommige verhalen lieten zich makkelijker schrijven dan andere. “Dat wonder van verhalen heb ik bij momenten zelf ervaren. Maar soms is het ook echt ploeteren. Je kunt wel verbeelding hebben en schrijven vanuit je ziel, maar je bent ook bezig met de juiste structuur, het is ook hoofdig en technisch. Soms noem ik het klunen. Je maakt enerzijds de lange slagen, maar dan moet je over bruggetjes, om een wak heen.”

Hele verhalen voor een halve soldaat, Benny Lindelauf; met illustraties van Ludwig Volbeda, Querido, €22,50, 288 blz.

Hele verhalen voor een halve soldaat van Benny Lindelauf en Ludwig Volbeda. Beeld Benny Lindelauf en Ludwig Volbeda
Hele verhalen voor een halve soldaat van Benny Lindelauf en Ludwig Volbeda.Beeld Benny Lindelauf en Ludwig Volbeda

Andere genomineerden

De overige genomineerden voor de Woutertje Pieterse Prijs 2021 zijn Alfabet van Charlotte Dematons (Uitgeverij Hoogland & Van Klaveren) De naam van mijn vader van Rindert Kromhout (Uitgeverij Leopold) Wat is kunst? van Ted van Lieshout (Uitgeverij Leopold), Koningskind van Selma Noort (Uitgeverij Leopold) en De fantastische vliegwedstrijd van Tjibbe Veldkamp & Sebastiaan Van Doninck.

De prijs bestaat uit een geldbedrag van 15.000 euro. Alle genomineerde boeken worden beloond met 1000 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden