Video

Woorden om de stilte heen: een stadsportret van Amsterdam

Regisseur Jerom Fischer en stadsdichter Gershwin Bonevacia brengen een poëtische ode aan Amsterdam in pauzestand. ‘Dit is een uitstekend moment om mooie beelden van Amsterdam te schieten.’

Fluisterende Stad: ook de Bijenkorf is dezer dagen uitgestorven. Paspoppen en koopwaar zijn afgdekt met plastic.Beeld Jerom Fischer

De stad ligt er door de coronamaatregelen verlaten bij. Waar de een de stille straten met lede ogen aanziet, spreken ze bij de ander juist tot de verbeelding. Regisseur Jerom Fischer (31) en stadsdichter Gershwin Bonevacia (26) maakten, mede in ­opdracht van Het Parool, de film Fluisterende stad. Een poëtische ode aan Amsterdam in pauzestand.

Hoe is het idee voor de film tot stand gekomen?

“Stadsdichter Gershwin Bonevacia en ik wilden al langer een film maken waarin zijn gedichten en mijn beelden van de stad een combinatie vormen. Een stadsportret als het ware. Toen er vanwege de uitbraak van het nieuwe corona­virus veel dingen stil kwamen te liggen, hebben we dat plan weer opgepakt. Dit is een uitstekend moment om mooie beelden van Amsterdam te schieten. Je hebt nu de mogelijkheid iets unieks vast te leggen.”

Veranderde er iets in jullie aanpak door deze verschuiving?

“Eigenlijk zouden Gershwins gedichten de boventoon voeren. Maar omdat de beelden die we hebben gemaakt zo mooi zijn, is de visuele kant van de film belangrijker geworden. De verstilling van de stad is nu ook leidend in de woorden van Gershwin. Hij heeft er echt omheen gedicht.”

Op welke plekken hebt u gefilmd?

“Er zijn inmiddels al wat mooie films gemaakt van de verlaten straten. In Amsterdam, maar ook in Rotterdam. Wij wilden niet alleen plekken in de buitenlucht op beeld zetten, maar juist ook overdekte plekken opzoeken die normaal gesproken bruisen van de mensen, energie en bedrijvigheid. Zo zijn we naar de redactie van Het Parool gegaan, maar ook naar een verlaten basisschool en het stilgevallen Paradiso.”

“We hebben voor veel plekken om toestemming gevraagd, maar niet alles was mogelijk. We zijn bijvoorbeeld niet in het Rijksmuseum geweest. Die krijgen zo veel aanvragen dat ze grenzen moeten stellen. Dat heeft ons dan wel weer gedwongen plekken op te zoeken die minder voor de hand liggen, maar niettemin interessant materiaal opleveren. Sauna Deco was zo’n verrassende locatie. Echt heel gek om daar rond te lopen terwijl er niemand is.”

Welke plek maakte de meeste indruk op u?

“De Bijenkorf. Daar krioelt het normaal natuurlijk van de mensen. Nu was het hele gebouw leeg en waren de dure spullen afgedekt met plastic hoezen tegen het stof. Paspoppen stonden onaangeroerd tussen de rekken. De stroom viel ook nog even uit. Toen was het helemaal griezelig, maar ik ben blij dat ik het heb mogen meemaken.”

Was het overal even stil?

“Op sommige plekken was de stilte moeilijker te vinden dan we dachten. Op het Museumplein en de Dam stonden we andere cameraploegen te filmen. Die waren net zo hard op zoek naar de verlaten stad als wij. Toen we bij de passage van het Rijksmuseum wilden filmen, scheurde er ineens een cabriolet voorbij met drie luidruchtige mannen. Dat was ook een apart gezicht.”

“Er zijn genoeg plekken in de stad waar het nu helemaal niet stil is. Waar mensen keihard aan het werk zijn om de boel draaiend te houden. Zoals in het ziekenhuis. Het is belangrijk dat te beseffen.”

Een wereld zonder mensen

We leven vertraagd,
in een herinnering,
in een stilte die de ruimte vult,
in overgave,
in een wereld die ook doorgaat zonder wereld,

in een eenzaamheid waarbij het niet meer gaat om
alleen zijn, maar om de druk op de uitgeputte hemel
te doen verzachten.
Ruimte is iets tijd geven om te kunnen herstellen,
is een windvlaag van absentie, zwevend op de golven
van een fluisterende stad.

Als we maar lang genoeg stil zijn zullen we vanzelf
naakt worden, gaan bestaan voor iets anders
zoals alle ruimtes die niet geleefd,
niet bekeken worden
nu bestaan voor iets anders.

Het allermoeilijkste lijkt mij
iets nieuws durven te betekenen,
dat er meerdere betekenissen
van jou zijn bestaan,
omdat we anders leren kijken

omdat we leven in een zonsondergang van gekooide observaties
in een woonkamer die heel langzaam verandert
in een museum.
We leven in een pauzestand,
zodat we even op adem kunnen komen.
Misschien is dat wel het mooiste.

Gershwin Bonevacia

Gershwin Bonevacia is de stadsdichter van Amsterdam. Hij reageert in Het Parool op de actualiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden