Review

Woody Allen blijft een mysterie ****

Op één van de bekendste foto's van paparazzo Ron Galella (nu in Foam) zien we de handpalm van een man die duidelijk niet op de foto wil. Tevergeefs: aan wat we wel zien, herkennen we in een oogwenk Woody Allen. Ironisch dat een man die het liefst met rust zou worden gelaten tegelijkertijd één van de makkelijkst te herkennen mensen op de planeet is.

Woody Allen met zijn tweede vrouw, Louise Lasser, met wie hij van 1966 tot 1969 was getrouwd. Beeld NY Daily News / Getty Images

In Woody Allen: A documentary van Robert B. Weide komen we heel dicht bij de inmiddels bejaarde (geboren in 1935) filmmaker en schrijver. Sterker nog, we zitten op een gegeven moment op de rand van zijn bed. Allen keert de la van zijn nachtkastje om, waarin hij een bont assortiment van blaadjes, krabbeltjes, briefpapier verzamelt met ideeën voor projecten.

Als hij toe is aan een nieuwe film gaat hij eens door de la en pikt hij er een blaadje uit. Met dat blaadje loopt hij naar zijn typemachine, waarop hij al sinds zijn zestiende werkt, en begint hij als een razende te tikken.

Met een schaar en een nietmachine doet hij old school cut and paste -en niet lang daarna ligt er een script voor Woody Allen's next project, zoals zijn films meestal heten in deze fase. En dit mysterieuze proces is nu al bijna een halve eeuw, vrijwel onafgebroken, bezig, met als resultaat een volstrekt uniek oeuvre.
We komen in de voorbeeldige documentaire van Weide misschien niet dichter bij het raadsel van de creativiteit van Allen, die als zestienjarige al vijftig (!) grappen per dag schreef voor de columnisten van zijn tijd, maar we mogen wel een eindje oplopen.

Allen brengt ons mee naar het huis in Brooklyn waar hij opgroeide, de school waar hij leed onder een, zijns inziens, volstrekt nutteloze opleiding en hij vertelt over het moment van diep inzicht toen hij er als jong kind achterkwam dat de dood onvermijdelijk is. Weide heeft overal mooie fragmenten uit het werk bij gezocht.
"Ik wil niet onsterfelijk worden door mijn werk; ik wil onsterfelijk worden door niet dood te gaan," zei hij er later over. Oneliners waren zijn wapen tegen het wrede universum.

Weide heeft niet alleen uitgebreid gesproken met Allen, ook de mannen achter zijn carrière, die we al een leven lang op die bekende aftitelingen zien staan, komen uitgebreid aan het woord.

De acteurs (de vaste krachten en de passanten) van Allen lijken hem allemaal een plek op de Olympus te geven. Maar ook hier een raadsel: hij cast ze, geeft ze een rol en laat ze verder met rust. Wie op de set advies van hem wil, kan op wat goedbedoeld gemompel rekenen: ze zoeken het zelf maar uit.

Er zitten een aantal scènes bij op de set van You will meet a tall dark stranger waarin we Allen, de regisseur, ontmoeten. Acteur Josh Brolin is duidelijk een man die veel begeleiding en motivatie nodig heeft, een besef waar Allen het zichtbaar ongemakkelijk mee heeft.

Hij geeft dan ook toe dat hij zijn acteurs af en toe maar iets geruststellend toevoegt, om verder te kunnen met de opnamen. En op tijd thuis te zijn voor the ball game.

Sean Penn vertelt hoe hij een half jaar gitaarles kreeg om een overtuigende muzikant te zijn in Sweet and lowdown. Na de eerste take, waarbij hij zelf een ingewikkelde solo moest spelen, keek hij op richting de regisseur. Maar die stond al weer met de rug naar hem toe, de volgende scène voor te bereiden. "Niets meer van vernomen," zegt Penn. "Tot op de dag van vandaag." Neemt niet weg dat veel acteurs hun beste rollen bij Allen spelen; er is dan ook niemand die ze in de dialogen zo laat schitteren als Allen.

Opvallend is dat vooral zijn actrices grossieren in Oscars. Weide stipt de pijnlijke affaire met Mia Farrow (tijdens hun verhouding bleek Allen een relatie te hebben met haar pleegdochter Soon-Yi, zijn huidige vrouw). Farrow komt niet aan het woord, maar ook voor haar heeft Allen alleen maar goede woorden over.
Hij blijft, ook na deze uitstekende en zeer onderhoudende documentaire, een mysterie. En dat komt hem waarschijnlijk prima uit.

De film eindigt met een happy end: Midnight in Paris werd, uit het niets eigenlijk, de meeste succesvolste film uit zijn carrière. Allen zou niet weten waarom dat opeens zo was, hij was trouwens allang weer bezig met zijn volgende film. En de daaropvolgende film.

Op 23 augustus komt To Rome with love uit; het is bijna onvoorstelbaar dat het een keer ophoudt met Woody Allen's next project.

Bananas en in de soap Mary Hartman, Mary Hartman.

Woody Allen: A documentary
Bioscoop: Cinecenter, Eye
Regie: Robert B. Weide

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden