PlusInterview

Woman is een monumentale en brandend actuele film

Het productieteam van Woman klopte aan bij meer dan 2000 vrouwen uit 50 landen. Beeld HBO

Anastasia Mikova en Yann Arthus-Bertrand reisden de wereld rond en bundelden de getuigenissen van 2000 vrouwen uit 50 landen. Het resultaat is een intieme, monumentale en brandend actuele film.

‘De boodschap die ik wil overbrengen?” Yann Arthus-Bertrand (zaterdag 74) lacht de vraag weg. “Niet elke documentaire vertelt iets concreets. Bovendien gaat de film helemaal niet over mij.” Wat hij wel met zekerheid kan zeggen, is hoeveel impact de film had en nog steeds heeft op hem. “Na vier jaar werk en meer dan 2000 interviews ben ik niet meer dezelfde persoon,” zegt de filmmaker. “Het is pijnlijk duidelijk voor mij dat vrouwen een moeilijker parcours afleggen dan mannen in deze wereld, met meer obstakels om te overkomen. Daardoor kijk ik nu anders naar mijn vrouw, mijn zus, zelfs mijn moeder.”

De Fransman kwam op het idee voor Woman tijdens de productie van Human, een soortgelijke film uit 2015, waarin straffe portretten vanuit de hele wereld een beeld van de mensheid vormen. “Human ging over de wereld, over conflict en vergeving. In Woman werkten we met persoonlijkere vragen. Een film over het lichaam en het persoonlijke in plaats van het globale.”

Verhaal delen voor de camera

Het zaadje voor de film kwam uit de handen van de Frans-Oekraïense Anastasia Mikova. “Tijdens de opnames van Human begonnen we ons te realiseren dat het vijftien jaar geleden onmogelijk was geweest om deze film te maken,” zegt de 38-jarige journalist en filmmaker. “In veel landen was het toen niet haalbaar om vrouwen te vinden die bereid waren hun verhaal te delen voor een camera. Nu kwamen er letterlijk vrouwen op me af en zeiden: ‘Ik wil dat mensen weten wat ik doormaak.’”

Beeld HBO

Tegen de tijd dat Human de montagekamer bereikte, werd het voor Mikova en Arthus-Bertrand duidelijk dat het tijd was om de stem van de vrouw te horen. “Niet omdat wíj beslisten dat het tijd was,” zegt ze stellig, “maar wel omdat zíj klaar waren om hun stem op te werpen.”

Meer dan vier jaar geleden zetten ze het productieproces voor Woman in gang. Dat was nog vóór de MeToobeweging en de mediastorm rond Harvey Weinstein die ons tot vandaag bezighoudt. “Daarmee wil ik niet zeggen dat we voorlopers waren, maar wel dat de vrouwelijke stem toen al sterk aanwezig was. MeToo was het kantelpunt dat de aandacht van de media trok.”

De verhalen die aan bod komen in Woman zijn even divers als de stemmen erachter. “Woman is een celebratie van álle vrouwen,” zegt Mikova. “Dus kozen we voor universele onderwerpen waar elke vrouw over kan praten. Je hebt geen specifieke achtergrond nodig om te praten over sensualiteit, discriminatie, onderwijs of liefde. Iedereen heeft daar wel iets over te zeggen.”

Beeld HBO

Arthus-Bertrand voegt eraan toe dat de selectie meer afhing van een bereidheid om voor de camera te staan en je verhaal te vertellen dan van banale criteria als uiterlijk, beroep of sociale achtergrond. “Op die manier hielden we de diversiteit erin. Je hoort en ziet dus vrouwen van verschillende komaf, carrières en generaties.”

Een nuance bij die hoofdcriteria: bepaalde onderwerpen konden en wilden de regisseurs niet uit de weg gaan – zoals getuigenissen over verkrachting en genitale mutilatie. Om die specifieke getuigen met de moeilijkste verhalen te vinden, werkten ze samen met ngo’s over de ­hele wereld, zegt Arthus-Bertrand. “In elk land hadden we wel iemand van een ngo die maandenlang voor de opnames al bezig was met het identificeren en contacteren van vrouwen die in een onrechtmatige situatie zaten of zitten.”

Intimiteit en introspectie

Het productieteam klopte aan bij meer dan 2000 vrouwen uit 50 landen. Arthus-Bertrand: “Het frustrerendste aan deze film is hoeveel ik heb moeten knippen in de interviews, zodat de film niet te lang werd. Slechts een fractie van het geheel zit in de film en dat breekt mijn hart.”

Beeld HBO

Onoverkomelijk, zegt collega-regisseur Mikova: “Elk interview was uiteraard veel langer dan wat je ziet in de film, want het kost tijd om tot zo’n intimiteit en introspectie te komen. Je kunt moeilijk je interview starten met: ‘Hé, uhm, hoe was je eerste orgasme?’ Of: ‘Hé, vertel eens over al het geweld dat je al meemaakte als vrouw.’ Daarvoor moet je vertrouwen opwekken en dat vergt nu eenmaal tijd.” Gemiddeld duurden de interviews twee à drie uur, daar krijg je slechts enkele razend intieme seconden van te zien.

“Alle getuigenissen waren uiteraard relevant voor mij,” zegt Arthus-Bertrand, “maar de jezidi­vrouwen die verhandeld werden voor een pak sigaretten en de gemutileerde Congolese vrouwen troffen mij tot in mijn ziel.” Mikova weigert dan weer om een verhaal boven het andere te verkiezen. “Er zitten heel wat ondraaglijke verhalen in de film, maar de vrouwen die het meemaakten stonden moedig en sterk voor de camera. Ze wilden niet als slachtoffer gezien worden. Een bevestiging voor mij van hoe sterk en hoe veerkrachtig vrouwen zijn.”

Woman is te zien in Cinecenter, Filmhallen, Studio K (raadpleeg de site of de voorstellingen niet gecanceld zijn) of anders thuis via Picl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden