PlusBoekrecensie

‘Wij Duitsers’: een treffend verhaal over een gewone soldaat bij de foute club

De brief waarmee de prachtige roman Wij Duitsers begint, is nooit verstuurd. In die brief legt een opa aan zijn kleinzoon uit wat hij in de Tweede Wereldoorlog aan het front heeft uitgespookt. Mooi gegeven in deze roman: de kleinzoon is een Engelsman, opa een Duitser.

Pas na de dood van de opa krijgt Callum Emslie de brief onder ogen. Het verhaal van Wij Duitsers is die brief, geregeld onderbroken door commentaar van Callum.

De grootvader schreef de brief nadat de kleinzoon hem tijdens een bezoek vragen had gesteld over zijn oorlogstijd. Vragen die niet werden beantwoord, ‘(…) maar ik had wel door wat je bedoeling was: mijn ­verhalen over Rusland horen voordat ik te verward raak om ze te kunnen vertellen. Dat is geen prettig besef en ik moet toegeven dat het me ­irriteerde.’

In de morele brief vertelt hij over zijn leven voor, tijdens en na de ­oorlog. De brief in Wij Duitsers, de tweede roman van de Engelsman Alexander Starritt (1985), is echter geen biecht. Of, zoals de grootvader schrijft: ‘Ik heb niets op te biechten op mijn oude dag. Dit is geen poging om mijn geweten te zuiveren. Ik heb op mijn geweten wat ik op mijn ­geweten heb.’

Geen afrekening

Wat ook mooi is, is dat Starritt zich niet bezondigt aan het spel tussen goed en kwaad. Dat had hij literair kunnen uitmelken, maar die mogelijkheid gooit hij meteen weg. Wat hij schetst, is het leven van een gewone soldaat, die bij de foute club zat. Die weet dat hun kanonnen dood en verderf zaaien. ‘Maar wij veroorzaakten veel leed, niet door kwade opzet, maar door honger.’

Starritt maakt het niet mooier, maar ook niet erger. Om honger draait het in die lange brief, want centraal staat de zoektocht van een aantal Duitse soldaten op de terugtocht, eind 1944, naar een voedseldepot van de generale staf, dat voor de Russen zal ­worden achtergelaten. Franse wijn, Italiaanse sardines, delicatessen, ‘het eten uit onze jeugd’.

Het levert prachtig geschreven ­scènes op. Zoals die met een op de Russen veroverde tank, het hoogtepunt van het boek, als de angst plots overslaat in overmoed. Ook de beheerste toon waarop de opa schrijft over ‘zijn waarheid’, is goed getroffen.

Wij Duitsers is geen afrekening (lees het slot!) en dat maakt het tot een zeer indringende roman.

Fictie: Wij Duitsers, Alexander Starritt. Vertaald door Linda Broeder. Ambo/Anthos, €21,99, 222 blz.

null Beeld -
Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden