PlusBlikvangers

Wie deze brug in Nieuw-West afloopt krijgt het gevoel het heelal te betreden

Amsterdam staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden?

Kees Keijer
null Beeld Sophie Saddington
Beeld Sophie Saddington

Het was zijn eerste opdracht en volgens de gemeente werden de stenen geplaatst in 1987. “Ik ben hier in 1986 gekomen en ik herinner me dat ik ze nog heb gemaakt op de Heining,” vertelt kunstenaar Ton Kalle. ‘Hier’ is zijn atelier op een bedrijventerrein in Noord, prachtig gelegen aan het IJ. Het staat er vol met stenen en Kalle heeft er allerlei groot materieel voor zijn loodzware beelden, zoals kranen, een heftruck en een vrachtwagen.

Maar de beelden die op brug 602 staan heeft Kalle dus nog gemaakt op de Heining, een klein bedrijventerrein in het westelijk havengebied. “Freddy Heineken is daar nog drie weken mijn buurman geweest,” vertelt hij. In 1983 zat de ontvoerde biermagnaat gevangen in een loods, vlakbij het atelier van de nietsvermoedende kunstenaar.

Niet lang daarna kreeg Kalle de opdracht voor de beelden aan de brug, die in 2015 werd vernoemd naar verzetsstrijder Jacoba van Tongeren. Tegelijkertijd maakten Rob Schreefel en Joost Barbiers sluitstenen op twee andere bruggen in de buurt.

Grootsheid van het heelal

De brug werd in 1953 gebouwd naar een ontwerp van Piet Kramer en het was de bedoeling dat de beroemde stadsbeeldhouwer Hildo Krop beelden zou gaan hakken in de granieten blokken aan de noordzijde. Dat was er nooit van gekomen. De blokken liepen omhoog, Kalle heeft ze doorgehakt en er gebogen vormen van gemaakt. Die zijn vervolgens op de oorspronkelijke plek teruggeplaatst, maar dan een kwartslag gedraaid.

“Hildo Krop had er waarschijnlijk een figuurtje uitgehaald. Het zijn altijd van die kleine verhaaltjes die hij in die bruggen stopte. Striptekeningen eigenlijk, met mythologische figuren, maar ook met dingen uit het gewone leven.” Kalle vond het werk van Krop prachtig, maar hij ambieerde zelf iets totaal anders. “Ik wilde echt met de ruimte doen, de ruimte pakken. Vandaar dat ik geen in zichzelf gekeerd, klein stilleven wilde maken. Ik wilde de brug naar buiten laten reizen, dus eigenlijk de omgeving pakken.”

“Ik heb beide blokken schuin gezet. Als je de brug afgaat krijg je daardoor het gevoel de ruimte in te gaan. En als je de brug opkomt zijn het een soort poortwachters.” De verbinding leggen met de ruimte, dat is iets wat Kalle vaker doet. “Ik doe veel dingen met sterren, met de grootsheid van heelal.” In zijn latere werk komt ook water steeds terug, vaak in de vorm van fonteinen.

Op de Oude Kinkerbrug tussen de Elandsgracht en de Kinkerstraat maakte Kalle een vergelijkbaar kunstwerk, met vier granieten bogen die op kolommen werden gezet. “Het is hetzelfde idee om de hemel te pakken.” De Oude Kinkerbrug is veel groter. “Dat zijn heftige dingen. Bij het Gerbrandypark is het een hele kleine beweging, maar het werkt wel.”

Twee sluitstenen

Sinds 1987
Kunstenaar Ton Kalle
Waar Burgemeester Fockstraat, Gerbrandypark

Lees terug: ons overzicht met de mooiste kunstwerken in het straatbeeld van Amsterdam.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden