Plus Documentaire

What You Gonna Do When the World’s on Fire is virtuoos

Voor zijn nieuwste documentaire over zwarte Amerikanen die vechten voor gelijkheid, schakelt Roberto Minervini virtuoos tussen diverse verhaallijnen.

Als er één woord is dat de cinema van Roberto Minervini kenmerkt, is het solidariteit. Niet alleen omdat hij als filmmaker volstrekt solidair is met de hoofdpersonages, met en over wie hij zijn verhalen maakt in de armste delen van het Amerikaanse Zuiden. Ook omdat hij diezelfde solidariteit bij de kijker teweegbrengt, of bijna afdwingt.

Minervini werd in Italië geboren. Na een roemloze jeugd met slecht betaalde baantjes en periodes van drugsverslaving, verkaste hij als twintiger naar Amerika. Daar bouwt hij sinds hij in 2011 debuteerde met The Passage ­gestaag aan een reputatie als chroniqueur van de Amerikaanse onderklasse. In vier lovend ontvangen films toonde hij de levens van wat we al te makkelijk white trash noemen. Hij gaf die mensen hun waardigheid, zonder daarbij weg te kijken van hun deplorabele armoede of hun eigen slechte gedrag en domme beslissingen.

Meer sfeer dan plot

Soms noemt men Minervini’s films fictie, soms documentaire, maar voor de regisseur zelf is het allemaal één pot nat. Of hij nu direct de realiteit weergeeft, of er een klein stapje van af gaat staan, zijn werkwijze is hetzelfde. Hij maakt zijn films in nauwe samenwerking met zijn hoofdpersonen, of die nu zichzelf zijn of een versie van zichzelf spelen, en vangt hun verhalen in lyrische beelden die meer draaien om sfeer dan om plot.

Dat blijft ook overeind in What You Gonna Do When the World’s on Fire, zijn meest expliciet documentaire- en meest expliciet politieke film tot nu toe. Voor het eerst richt hij zich niet op de white trash, maar op de zwarte gemeenschap in het Amerikaanse Zuiden. Een wereld die nog iets verder van Minervini’s eigen leefwereld af staat – hij lijkt die strikte scheiding zelf te signaleren door de film in zwart-wit te draaien. Maar ook hier versmelt zijn camera volledig met de wereld die hij toont.

Vroege tieners

Hij benadert die wereld voornamelijk via drie (groepen) hoofdpersonen. Hun verhalen staan los van elkaar, maar desondanks reageren ze op elkaar, versterken ze elkaar en beantwoorden ze elkaars vragen. Zonder kunstmatige verbanden te leggen, smeedt Minervini schijnbaar moeiteloos één geheel van de hoofdlijnen. Deze wisselt hij her en der af met beelden van Kevin Goodman, de ‘Indian Chief’ van Mardi Gras, die zich voorbereidt op de kleurrijke, muzikale parade.

De innemendste verhaallijn draait om twee vroege tieners, Ronaldo en Titus. Hiermee benadert Minervini de stijl van zijn eerdere films het meest. In beeldschone shots zweeft de camera rond de jongens terwijl die maar wat rondhangen tijdens een lange lome zomer. Omdat de schrijnende realiteit nog slechts zeer ­zijdelings een rol speelt in deze jonge levens, komt hij ook alleen zeer zijdelings aan bod.

Leden van de New Black Panther Party in What You Gonna Do When the World’s on Fire?. Beeld film

Dat maakt de impact van die momenten des te sterker. Zoals de scène waarin Ronaldo zijn jongere broertje uitlegt wat het verschil is tussen ras en kleur en blijkt dat hij zich al volledig bewust is van alles wat hij maatschappelijk gezien tegen heeft, gewoon omdat hij zwart is. Of het moment waarop hun moeder de jongens, bijna in het voorbijgaan, eraan herinnert waarom ze niet zomaar alleen de straat op mogen, en Ronaldo bijna berustend antwoordt: “Omdat er in de wijk vorige week vijf mensen zijn doodgeschoten.”

Menselijkheid

Waar de politieke kant hier vrijwel afwezig is, is hij juist de basis voor een tweede lijn in de film, waarin leden van de New Black Panther Party worden gevolgd. Ze blijken ver verwijderd van de militante, agressieve groepering die we uit de media kennen.

De leden van deze grassroots opvolger van de aloude Black Panthers gaan van deur tot deur om met mensen te praten over de problemen in hun wijk en organiseren vreedzame protesten en herdenkingsdiensten voor slachtoffers van politiegeweld. Grassroots is en term die aangeeft dat burgers in plaats van beleidsmakers initiatieven ontwikkelen. “Mensen denken dat er geen Panthers meer zijn,” stelt een van hen. “Dat is niet zo. Alleen heeft men velen van ons gevangen gezet.”

Het bindmiddel tussen het lyrische en het politieke zit in de derde lijn van de film, die draait om Judy Hill, eigenaresse van een café, dat ze met moeite draaiende weet te houden. Judy’s warme menselijkheid in het aangezicht van alle tegenslag en tegenwerking die ze het hoofd moet bieden, is het hart van de film. Durf daar maar eens niet solidair mee te zijn.

What You Gonna Do When the World’s on Fire?

Regie Roberto Minervini
Met Judy Hill, Ronaldo King, Titus Turner
Te zien in De Balie, Eye, Kriterion

Nu ook in Nederland

Roberto Minervini lijkt een abonnement te hebben op Previously Unreleased, het zomerprogramma van Eye Filmmuseum. Jaarlijks haalt Eye een handvol films die succes hadden op internationale festivals maar hier geen distributeur vonden, alsnog naar Nederland. Twee eerdere films van Minervini waren in 2016 al onderdeel van het programma: Stop the Pounding Heart (2013), een portret van een twaalfjarig meisje dat opgroeit in een streng religieuze familie in Texas, en The Other Side (2015), dat deels draait om een werkloos en drugs­verslaafd stel in Louisiana en deels om een gewapende militie in die­zelfde staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden