PlusAchtergond

Wethouder met rug tegen de muur in cultuurdebat : ‘We hebben de oplossing niet’

Wat kan Amsterdam nog doen voor de ruim vijftig culturele instellingen die bij het AFK buiten de boot zijn gevallen? Bitter weinig, zo bleek in het raadsdebat van woensdag.

Het gerenoveerde postkantoor dat onderdeel is van museum Het Schip. Hiervoor is geen noodoplossing.Beeld Nosh Neneh

“Het CDA is blij met het voorstel om Museum Ons’ Lieve Heer op Solder alsnog subsidie te geven en op te nemen in de Amsterdamse Basisinfrastructuur,” trapte CDA-fractievoorzitter Diederik Boomsma woensdagmiddag het raadsdebat af over het aanpassen van het financiële kader van het Kunstenplan. “We zijn ook blij met de verschuiving van middelen uit het innovatiepotje, zodat elf theaters alsnog subsidie van het Amsterdams Fonds voor de Kunst kunnen krijgen. Maar het is natuurlijk niet ideaal hoe dit is gelopen.”

Wat heet. Even recapituleren: het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) besloot begin augustus om Museum Ons’ Lieve Heer op Solder, ondanks een positief advies van de commissie erfgoed, niet de gevraagde 695.344 euro subsidie toe te kennen. De reden: het budget was niet toereikend om alle positief beoordeelde instellingen te honoreren. In totaal kwam het AFK 6,6 miljoen tekort om alle instellingen die volgens de eigen criteria honorabel zijn een vierjarige subsidie te geven. Het grootste knelpunt was theater. In die sector konden maar achttien instellingen worden gehonoreerd en grepen 27 instellingen mis die volgens de AFK-criteria ook honorabel zijn.

Stellingen betrokken

De afwijzingen waren extra schrijnend omdat het ontbreken van een subsidierelatie met de gemeente betekent dat een instelling ook niet in aanmerking komt voor coronasteun. Dus werden direct de stellingen betrokken. Met resultaat. Museum Ons’ Lieve Heer op Solder werd op voorstel van het college overgeheveld naar de Amsterdamse Basisinfrastructuur, omdat het ‘van groot belang is voor Amsterdam en in het bijzonder voor de oude binnenstad’. Ook voor 11 van de 27 afgewezen theaterinstellingen, waaronder De Kleine Komedie, werd een oplossing gevonden. Met geld (1,87 miljoen euro) dat eigenlijk bestemd is voor de regeling ‘Innovatie en Ontwikkeling’, waarmee jong talent wordt ondersteund.

Woensdag – de Tweede Kamer vergaderde tegelijkertijd over nieuwe coronamaatregelen – werden de kunstgrepen besproken door de raad. “Hoe zorg je er nu voor dat het geld dat we beschikbaar hebben voor kunst en cultuur terechtkomt bij de instellingen die het het hardst nodig hebben én dat het de hele stad ten goede komt?,” vroeg Boomsma zich af. Een begin van het antwoord gaf hij zelf: “Dat is bij het AFK nu niet gebeurd, omdat er geen brede, integrale afweging heeft plaatsgevonden,” legde Boomsma de vinger op de wond. “Ik vraag me af hoeveel bezwaarschriften er al zijn ingediend bij het AFK.”

Het AFK had 19.680.000 euro te verdelen, waarmee instellingen hun plannen voor de komende vier jaar kunnen realiseren. Eerder was er op instigatie van de Kunstraad al 73,5 miljoen euro subsidie verdeeld onder 21 ‘topinstellingen’ en – op speciaal verzoek van de wethouder – 14 kleinere instellingen met een specifieke functie. Tegelijkertijd konden instellingen via de Raad voor Cultuur ook beroep doen op rijkssubsidie en op specifieke fondsen, zoals het Fonds Podiumkunsten.

Te bureaucratisch

De procedures zijn te bureaucratisch geworden, daarover waren de meeste partijen het wel eens. En ondertussen worden instellingen ontzettend hard getroffen door de coronacrisis. Sommige zelfs vierdubbel, rekende Boomsma voor. “Ze krijgen geen subsidie, en omdat ze geen subsidie krijgen, komen ze ook niet in aanmerking voor geld uit de noodkas. Ze hebben nauwelijks mogelijkheden om eigen inkomsten te genereren vanwege corona, en door de kunstgrepen is er minder budget bij het AFK voor projectsubsidies.”

Ook andere partijen vonden dat er een oplossing moet worden gevonden voor instellingen die ondanks een positieve beoordeling in de problemen zijn gekomen, zoals de Stichting Educatieve Projecten, het Amsterdamse Bostheater en Museum Het Schip. De VVD stelde voor om ook andere niet-gesubsidieerde instellingen te bezien, desnoods buiten het Kunstenplan om.

Cultuurwethouder Touria Meliani liet er echter geen misverstand over bestaan dat daar geen ruimte voor is. “Zelfs de instellingen die nu blij zijn dat ze subsidie krijgen, weten niet hoe het ze de komende jaren zal vergaan. Wat het college doet, is ervoor zorgen dat er een basis overblijft. We kunnen niet alles doen, dat wil ik hier expliciet zeggen.”

Zoeken, hopen en duwen

De problemen zijn volgens Meliani ontstaan omdat het AFK niet is uitgegaan van het beschikbare budget, maar van zijn eigen criteria. “Daardoor zijn er nu ruim vijftig instellingen met een positief advies, die het gevoel hebben dat er nu alsnog een oplossing voor hen moet komen. Maar die oplossing kan ik ze niet bieden. De benodigde 6,6 miljoen euro hebben we niet.”

Wat er dan wél mogelijk was, werd niet helemaal duidelijk. Wellicht kan Amsterdam toch aanspraak maken op een deel van de 10 miljoen euro die de provincie beschikbaar heeft gesteld om. Een deel van de rijksmiddelen (‘misschien tien, elf miljoen,’ aldus Meliani) zou naar Amsterdam kunnen komen. Maar of het dan vrij te besteden is, dat kon ze niet toezeggen. En als dat al zou kunnen, is het maar voor één jaar. “Dus we moeten ons niet rijk rekenen. Het is de hele tijd zoeken, hopen en duwen.”

Een derde oplossing (‘als het een oplossing is’) is de nieuwe tweejarige regeling van het AFK, waarvan ook instellingen die nu onder de zaaglijn zijn gevallen gebruik moeten kunnen maken. Voor die regeling is op dit moment echter slechts 7 ton beschikbaar, maar Meliani heeft het AFK verzocht binnen het bestaande budget naar meer middelen te zoeken. Wat dan weer ten koste gaat van de projectsubsidies. “Dat betekent niet dat alle instellingen alles toegekend krijgen, maar daarmee hebben ze wel weer een perspectief.”

Andere mogelijkheden zag Meliani niet. “Er is gewoon geen geld. Ik beloof dat ik alles op alles zal zetten, maar ik kan niet alles redden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden