PlusRecensie

Wereldpremière ‘Traveler’s Prayer’ in Concertgebouw laat kwetsbare Reich zien

Steve Reich  in San Francisco. Beeld Jay Blakesberg
Steve Reich in San Francisco.Beeld Jay Blakesberg

Een wereldpremière in Nederland van een nieuw stuk van Steve Reich is een grote zeldzaamheid. Misschien was Music for a Large Ensemble wel de laatste keer. Daarvoor moeten we terug naar het Holland Festival van 1978 (Nederlands Blazers Ensemble onder Reinbert de Leeuw). Ook voor Reich was dat een waterscheidingsmoment - Music for a Large Ensemble was het allereerste stuk dat hij in opdracht schreef. Sindsdien heeft hij altijd een bijzondere band met Nederland en Amsterdam gevoeld.

Die band werd zaterdag in de NTR ZaterdagMatinee bestendigd met de wereldpremière van Reichs nieuwste werk, Traveler’s Prayer, dat hij componeerde voor de Colin Currie Group, specialisten als het om zijn muziek gaat, en de Synergy Vocals.

Na Amsterdam gaat Traveler’s Prayer naar Londen, Parijs, Hamburg, Tokio, Berkeley en New York, wat de naam en faam van Reich onderstreept. Helaas kon hij zelf niet aanwezig zijn bij de première. Op 3 oktober werd hij 85 en dan is in deze tijden voorzichtigheid geboden. Ongetwijfeld heeft hij wel geluisterd naar de live-uitzending op NPO Radio 4, die via de website van Radio 4 nog drie maanden beschikbaar blijft.

Oerkern

Traveler’s Prayer ging in het Concertgebouw vergezeld van twee oudere stukken, die nog maar eens aantoonden dat er weinig componisten zijn wier muziek zich zo consistent vanuit een oerkern heeft ontwikkeld. Heel zijn oeuvre komt voort uit de gedachte van het graduele proces, beginnend met de even eenvoudige als geniale faseverschuivingen in It’s Gonna Rain (1965), dat hij later verweefde met oude technieken als de canon. In Music for 18 Musicians (1976) breidde zich dat uit tot een kathedraal van ruim een uur, onderverdeeld in elf secties, met een onderliggende hypnotische basispuls. Het stuk was de logische afsluiting van het opwindende concert, waarin de volledige mens werd bediend: voor de pauze met Tehillim (1981) en Traveler’s Prayer vooral hoofd en hart en na de pauze met Music for 18 Musicians vooral hart en onderbuik.

Traveler’s Prayer is net als Tehillim een zetting van Hebreeuwse Bijbelteksten, sterk vanuit de woorden gedacht. Maar waar Tehillim een opgewekte viering van Gods glorie en het leven is, is Traveler’s Prayer eerder een meditatie op de reis die ons na het leven wacht. De korte up-tempo melodische kettingen zijn in Traveler’s Prayer trage, lange lijnen van de stemmen geworden, die door strijkers worden aangevuld of verdubbeld. Ook harmonisch slaat Reich een andere toon aan. De akkoordiek wordt volledig geregeerd door secundespanningen en leidtonen die nergens oplossen, of het moest het hoopvolle, verwachtingsvolle majeur-slotakkoord zijn.

Niet eerder liet Reich zich zozeer van een kwetsbare kant zien en ook daarmee weet hij zich op zijn gevorderde leeftijd toch nog te vernieuwen, zoals het een werkelijk grote componist betaamt.

De uitvoeringen door de Colin Currie Group en de messcherp intonerende zangers van Synergy Vocals waren van het hoogst denkbare niveau. Terecht werden de musici door het publiek na afloop toegejuicht.

Klassiek

Steve Reich 85!

Wat Tehillim, Traveler’s Prayer, Music for 18 Musicians

Door Colin Currie Group, Synergy Vocals

Gehoord 16/10, Concertgebouw (NTR ZaterdagMatinee)

Nog te horen via NPORadio4.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden