Weinsteinaffaire: Hoopgevende, maar complexe discussie

De brede maatschappelijke discussie die na de Weinsteinaffaire losbarstte, toont vooral hoe groot en complex het probleem is. En moeten mannen nu juist wel of niet meepraten?

Harvey Weinstein Beeld anp

Al drie weken gaat het over Harvey Weinstein. Of misschien beter: pas drie weken gaat het over Harvey Weinstein. Jarenlang durfde niemand te zeggen wat heel veel mensen wel wisten: dat de machtige Hollywoodproducent een seksueel roofdier is.

Deze maand verbraken tientallen actrices het stilzwijgen. Eindelijk ging het over Harvey Weinstein.

Maar inmiddels gaat het over veel meer dan het wangedrag van Weinstein en over veel meer dan de entertainmentindustrie alleen. De discussie die is losgebarsten gaat over macht en seks.

Over hoe in een patriarchale maatschappij mannen denken dat naarmate hun inkomen en status stijgt seks iets wordt waar zij recht op hebben. Het gaat over hoe lastig het is voor vrouwen in een ondergeschikte positie om ongewenst gedrag aan te kaarten, over de vrees om niet geloofd te worden en de vrees voor repercussies.

Maar het gaat ook over hoe mannen en vrouwen zich tot elkaar verhouden zonder dat er sprake is van een hiërarchische relatie. Over de dunne lijn tussen flirterig gedrag en seksuele intimidatie. Over een ongewenste hand op de bil in de kroeg, over schunnige kleedkamerpraat.

Die ruime bandbreedte toont hoe omvangrijk het probleem is en onderstreept de noodzaak van een serieus maatschappelijk debat, maar maakt het gesprek over grensoverschrijdend gedrag er ook niet makkelijker op.

Een ongepaste opmerking op een vrijdagmiddagborrel is niet hetzelfde als aangerand worden door de baas, een iets te lange blik in een decolleté is iets anders dan een verkrachting. Alles op één hoop gooien vertroebelt de discussie.

Maatschappelijk probleem
Wat ook niet helpt, is het gebruik van uit Amerika overgewaaid jargon. Mensen die niet bekend zijn met termen als victim blaming, mansplaining en male fragility voelen zich al snel buitengesloten.

Terwijl juist iedereen moet meepraten, zei demissionair minister van Diversiteit Jet Bussemaker. "Het is niet alleen een vrouwenprobleem. Het is een maatschappelijk probleem, waar we vooral ook mannen bij moeten betrekken."

Maar was het nu niet juist hoog tijd dat mannen, in veruit de meeste gevallen aanstichters van het leed, even hun mond hielden? Vrouwen deelden uit solidariteit met hun seksegenoten nare ervaringen onder de hashtag #metoo.

Dat verlaagde de drempel voor andere vrouwen om naar buiten te treden met hun verhaal. Gedeelde smart is halve smart, en vrouwen die uit schaamte of angst jarenlang hun traumatische ervaringen voor zich hadden gehouden ervoeren de actie als een steun in de rug.

Middelpunt van het universum
Maar er ontstond ook twijfel, want werd op deze manier de verantwoordelijkheid niet bij de verkeerde neergelegd? 'Verwachten dat vrouwen en andere slachtoffers deelnemen aan een initiatief als dit, is schadelijk,' schreef Sarah Ratchford op Vice.

'Waarom moeten wij telkens oude wonden openen, alleen maar om de omvang van seksueel misbruik te bewijzen?'

Maar de mannen die zich uitspraken tegen grensoverschrijdend gedrag en zich, al dan niet met hashtags #ihave en #iwill, voornamen om hun leven te beteren konden behalve op bijval ook op kritiek rekenen. Want was hun steunbetuiging niet vooral ter meerdere eer en glorie van henzelf?

Zij maakten zichzelf tot het middelpunt van het universum, 'stralend badend in goedkeuring', zoals Sarah Sluimer in de Volkskrant schreef. Als bijvangst van die column werd gisteren een redacteur van uitgeverij Atlas Contact op non-actief gezet wegens 'seksueel ontoelaatbaar gedrag'.

Op Joop.nl richtte Pascal Vanenburg zich tot mannen die krampachtig in de verdediging schoten. 'Hou even je waffel. Wees even stil, zet je ego opzij en luister. Luister naar wat al die vrouwen wereldwijd je proberen te vertellen.'

Ook mannen die hun dochter in stelling brachten om seksueel wangedrag af te keuren ('Als vader van twee dochters vind ik het gedrag van Weinstein misselijkmakend...') kregen een tik op de vingers. Je hebt geen dochters nodig om dit soort gedrag af te keuren, je hebt een moreel kompas nodig, was de strekking van een scherp artikel op de website Vulture.

Kunnen we het ooit goed doen, klonk het wanhopig en een tikje kleinzielig uit de mond van sommige mannen. Zij waren het toch niet die vrouwen in donkere steegjes bepotelden? Dat waren andere mannen, de klootzakken. Over hén zou het moeten gaan! Natuurlijk maakte iedere man weleens een vrouwonvriendelijke grap, maar dat maakte hem nog geen seksist.

Dat deed denken aan de zwartepietendiscussie. Ook daar was een verdedigingslinie dat als iets niet racistisch bedoeld was het ook niet racistisch kon zijn. "Ik hou van Zwarte Piet, ik ben geen racist, dus Zwarte Piet is niet racistisch." Een redenatie die de discussie direct op slot zet.

Handleiding
Goed. Er is dus een probleem. En daar moet nodig over worden gepraat. Maar had iemand al een begin van een oplossing? In The Guardian stond een lijst met adviezen aan mannen. 'Stuur vrouwen geen foto's van je penis tenzij ze daar om vraagt' en: 'als een vrouw weigert met je uit te gaan, vraag haar dan niet opnieuw'.

Die eerste tip is een open deur, de tweede tamelijk overdreven, maar dat het anno 2017 nodig wordt geacht om mannen een handleiding te geven om met vrouwen om te gaan is een teken aan de wand.

De discussie over seksueel geweld is broodnodig en hoopgevend. Te lang hebben de Harvey Weinsteins van deze wereld ongestraft hun gang kunnen gaan, te lang hebben vrouwen gezwegen.

Tegelijkertijd zou enige focus en ontspanning de discussie geen kwaad doen. 'Ik denk dat de heren nu wel begrepen hebben wat ons stoort. En zij die het nu nog niet begrepen hebben, zullen het niet begrijpen,' schreef de Vlaamse journaliste Nadine van der Linden. 'De Weinsteins moeten buiten, op het feestje. Maar we gaan toch niet stoppen met dansen?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden