Plus

Weerzinwekkende rassenhaat uit Mein Kampf eigentijds vertaald

Mein Kampf, Adolf Hitlers blauwdruk voor de moorddadigste veroveringsoorlog en raciale vervolging uit de geschiedenis, is vanaf woensdag te koop in een nieuwe Nederlandse vertaling. Historicus Willem Melching: 'Hitler is een van de weinige politici die doen wat zij beloven.'

Adolf Hitler signeert een exemplaar van zijn boek. Geheel rechts propagandachef Joseph GoebbelsBeeld Mac Evans

Het geldt tegenwoordig als het gevaarlijkste boek uit de geschiedenis van de bibliografie. Toen Mein Kampf in 1925 en 1926 in Duitsland werd gepubliceerd en ook daarbuiten, beschouwde menigeen echter de beroerd geschreven, 800 pagina's tellende uitgave als het werk van een halvegare.

"Dat bleek een fatale vergissing," zegt Willem Melching, historicus aan de Universiteit van Amsterdam en verantwoordelijk voor de kritische kanttekeningen in Mijn strijd, zoals de Nederlandse hertaling is getiteld.

"Het gebeurt niet veel dat politici zich aan hun woord houden. Maar Hitler voerde na de machtsovername van de nazi's stipt uit wat hij in dit autobiografische en politieke werk beloofde."

Lang waren Duitsland en Nederland zo ongeveer de enige twee landen waar Mein Kampf een ongemakkelijk taboe vormde. "In de Verenigde Staten, Japan, maar ook Frankrijk, Spanje, België en zelfs Israël was het boek in de handel of de bibliotheek verkrijgbaar."

Reuze populair
In islamitische landen, waaronder Turkije, is Mein Kampf volgens Melching 'onsmakelijk genoeg reuze populair.' "Dat Adolf Hitler, om het vriendelijk uit te drukken, de Joden niet erg goed gezind was, schept in die contreien klaarblijkelijk een band."

In Duitsland verscheen in 2016 een wetenschappelijke uitgave van het boek met liefst 3700 voetnoten. Alle leugens, halve waarheden, Hitlers virulente antisemitisme en weerzinwekkende rassenhaat werden omsingeld met annotaties.

Melching: "Een soort cordon sanitaire van woorden. Je komt zaken tegen als: 'Pas op, dit is politiek incorrect.' Of: 'Dit is een leugen.' Dat werkt averechts. Als voetnoten voortdurend de tekst onderbreken, sla je ze over."

Overigens is de Duitse uitgave een bestseller. Er zijn inmiddels ruim 100.000 exemplaren van verkocht.

Boek in een boek
In overleg met uitgeverij Prometheus en een begeleidingscommissie met historici van onder meer het Niod (Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies) koos Melching voor een bondiger aanpak.

Elk hoofdstuk in Mijn strijd - vlot en eigentijds vertaald door Mario Molegraaf - kent nu een aparte inleiding die de denkbeelden van de auteur in politiek-historisch kader plaatst. "Het is in die zin een boek in een boek geworden."

De eerste Nederlandse vertaling van Mein Kampf verscheen in 1939. NSB-dichter Steven Barends gaf het de titel Mijn kamp mee, om zo dicht mogelijk bij de originele titel te blijven. De totale oplage beliep 150.000 stuks.

Melching: "Een nogal plechtstatige vertaling vol germanismen. Het is nog steeds verkrijgbaar bij tal van antiquariaten, maar de prijs is fors: soms wel 150 euro."

Op de omslag van Mijn kamp kijkt Adolf Hitler de lezer ernstig aan; op de cover van Mijn strijd is de beeltenis van de nationaalsocialistische dictator weggelaten.

Typemachine cadeau
Melching is niet bang dat de Nederlandse uitgave lezers rijp maakt voor het gedachtegoed van Hitler. "De inhoud deugt niet, dat zal ieder mens dat bij zijn verstand is, erkennen. Bovendien weten we waartoe Hitlers opvattingen hebben geleid."

Adolf Hitler schreef zijn Weltanschauung tijdens zijn internering in Landsberg nadat hij in 1923 tijdens de Bierkellerputsch had gepoogd de macht in München te grijpen om uiteindelijk het Duitse staatsgezag omver te werpen.

De rechters spaarden de voormalige Oostenrijkse soldaat eerste klas, onder de indruk van zijn Duitse patriottisme. Van de straf van vijf jaar zat hij slechts dertien maanden uit. Aldus kon hij ongestoord werken aan het boekstaven van zijn politieke denkbeelden. Hij schreef zijn werk op een typemachine die hem was geschonken door een bewonderaarster.

Ook dicteerde hij stukken aan Rudolf Hess, zijn latere plaatsvervanger. Hitler noemde zijn gevangenschap cynisch 'mijn universitaire opleiding op staatskosten'. In deze periode metselde hij het fundament voor zijn levensbeschouwing. Duitsland moest weer welvarend, trots en solidair zijn.

Antisemitisme heerste
De Joden dienden uit Duitsland verwijderd te worden (Melching: "Hij had geen idee hóe") en de na de Eerste Wereldoorlog gebroken natie moest een supermacht worden en Lebensraum in het oosten zeker stellen. Voor de goede verstaander: oorlog derhalve met de Sovjet-Unie.

Toch stelt Melching dat zijn opvattingen destijds niet exceptioneel waren. "Antisemitisme heerste in heel Europa. Sterker: Duitsland was voor de opkomst van Hitler gematigder dan Frankrijk wat Jodenhaat aangaat.

"En het Oosten? Daar was immers het verwerpelijke communisme aan de macht. Velen zagen nazi-Duitsland als een bolwerk tegen de goddeloze bolsjewieken." Dikwijls is Mein Kampf 'griezelig profetisch', stelt Melching.

"Eerst moest Frankrijk op de knieën, daarna had Duitsland de handen vrij om Rusland aan te vallen. En de Joden werden door de Neurenberger rassenwetten in 1935 gedegradeerd tot tweederangsburgers. Het staat, een decennium eerder, allemaal op papier."

Als wc-papier gebruikt
Tijdens het nazibewind groeide Hitler uit tot een profeet en Mein Kampf uit tot een bijbel. Tot 1930 oversteeg de verkoop de 50.000 niet. In 1939 waren er bijna 6 miljoen verkocht en in 1943, het jaar waarin het Rode Leger bij Stalingrad de Wehrmacht een beslissende nederlaag toebracht, 10 miljoen. Tot vreugde van de Führer, die er schatrijk van werd.

Mijn strijd is vandaag verschenen bij uitgeverij Prometheus (€49,95).Beeld web-upload

Zo werd het boek cadeau gedaan bij huwelijken en waren gemeenten gedwongen het levenswerk van de dictator aan te schaffen. Partijleden bezaten het vanzelfsprekend, maar of iedereen het ook daadwerkelijk las, is de vraag.

Hitlers zelfingenomenheid was vaak hemeltergend. 'Op de Realschule was ik verreweg de beste tekenaar van mijn klas,' noteerde hij. 'Er was soms één punt van zorg: mijn talent voor schilderen leek te worden overtroffen door dat voor tekenen, vooral op bijna alle gebieden van architectuur.'

Hier sprak de mislukte zondagsschilder die het zou schoppen tot de grootste oorlogshitser uit de geschiedenis van de mensheid.­

Toen in 1945 de rook in Duitsland letterlijk was opgetrokken, beseften miljoenen Duitsers dat ze zich beter van Mein Kampf konden ontdoen. Vele exemplaren werden verbrand of, in een tijd waar aan alles gebrek was, als wc-papier gebruikt.

Hoewel Adolf Hitler als volksmenner aanzienlijk meer kwaliteiten bezat dan als volksschrijver, is Mein Kampf - verbijsterend genoeg een uitgeschreven oorlogsscenario en de gedrukte opmaat tot rassenwaan - een intrigerend tijdsdocument; hoe verwerpelijk en huiveringwekkend ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden