PlusInterview

Wéér een film over Anne Frank? ‘Je moet iets nieuws te zeggen hebben’

In ‘Waar is Anne Frank’ onderzoekt Kitty, de imaginaire vriendin van Anne Frank, wat er met haar vriendin is gebeurd. Beeld
In ‘Waar is Anne Frank’ onderzoekt Kitty, de imaginaire vriendin van Anne Frank, wat er met haar vriendin is gebeurd.

Woensdag opent animatiefestival Kaboom in Amsterdam met Ari Folmans Waar is Anne Frank, dat het onderduikverhaal naar nu haalt. ‘Ik heb altijd moeite met Amsterdam – de stad is zó mooi, maar houdt je ook op afstand.’

Joost Broeren-Huitenga

Dat zal wat worden, de masterclass van filmmaker Ari Folman op animatiefestival Kaboom donderdagmiddag. De Israëlische animatiefilmer neemt bepaald geen blad voor de mond, wanneer we hem spreken over zijn film Waar is Anne Frank afgelopen oktober op het filmfestival van Gent.

Over het Anne Frank Huis, bijvoorbeeld: “Dat ze daar een lege ruimte presenteren, en je er zelf alles bij moet denken, dat is toch vooral om er zo veel mogelijk mensen doorheen te kunnen pompen.”

Over de moeite die het hem kostte om de film, waar hij al in 2013 aan begon, gemaakt te krijgen: “Op deze manier, met veertien coproducenten uit heel Europa en constant achter het geld aan rennen, wil ik nóóit meer een film maken.”

Amsterdam

En over de stad Amsterdam, die een prominente rol in de film speelt: “Ik heb altijd moeite met Amsterdam – de stad is zó mooi, maar houdt je ook op afstand. In de film is hedendaags Amsterdam dan ook somber, donker en verdrietig.”

Ja, hij heeft het over hedendaags Amsterdam, want Folman trekt zijn variant op het verhaal van Anne Frank via een magische ingreep naar het nu. In het Achterhuis komt op een stormachtige nacht Kitty tot leven, de imaginaire vriendin tot wie Anne Frank zich in haar dagboeken richt. Zij gaat op zoek naar hoe het met haar dierbare vriendin is afgelopen. In de buitenwereld stuit ze tot haar ontzetting overal op Anne Franks naam – gegeven aan scholen, straten en parken – maar de lessen die we dankzij haar lot leerden, lijkt men te zijn vergeten.

Zo springt de film heen en weer tussen het lot van Anne Frank en haar familie in 1945 en de zoektocht van Kitty in het heden. Folman zet daarbij een zeer eclectische animatiestijl in. Hij werd gesterkt door een onverwachte inspiratiebron. “Het succes van Spider-Man: Into the Spider-Verse was voor ons een bevrijding,” vertelt hij. “Die film combineert allerlei animatiestijlen, en dat maakte het publiek geen zier uit omdat de film zo goed was. Daar leerden we van: waarom zou je alles op één manier willen doen? Juist in animatie heb je alle vrijheid, dus als iets werkt binnen je verhaal, en het is mooi, waarom niet?”

Vluchtelingencrisis

Folman verbindt het lot van Anne Frank expliciet aan de hedendaagse vluchtelingencrisis. “Het heeft geen zin om wéér een Anne Frankfilm te maken als je niets nieuws te zeggen hebt,” legt de regisseur uit. “De eerste verfilming, uit 1959, was al uitstekend; dat hoeft niet telkens opnieuw te gebeuren. Toen de vluchtelingencrisis in 2016 verergerde, heb ik het einde van de film compleet omgegooid.”

De huidige oorlog in Oekraïne lijkt Franks verhaal extra relevant te maken. “Maar de ellende is dat het altijd relevant is,” verzucht Folman. “Vlak nadat de film in Cannes in première was gegaan, zag je in journaalbeelden uit Kaboel kinderen aan de vleugels van Amerikaanse vliegtuigen hangen. Dat is hetzelfde verhaal; het houdt nooit op.”

Voor tien jaar en ouder

Folmans uitdaging was om die boodschap te verpakken in een film die zich expliciet richt op jonge kijkers – wat de regisseur zelf betreft is zijn film geschikt voor tien jaar en ouder. In zijn twee gevierde, eerdere films, Waltz with Bashir en The Congress, bracht hij juist animatie voor volwassenen naar een groter publiek.

“Het was voor het eerst dat ik zo bewust nadacht over het publiek,” beaamt Folman. “Ik moest op een compleet andere manier gaan denken, in alles – het verhaal, de stijl, de personages. Ik probeerde te denken als een kind, en ik zette mijn eigen kinderen in – misschien iets te veel!”

Die blik stuurde hem uiteindelijk ook richting een ontknoping waarin, ondanks de duistere onderwerpen van de film, ruimte is voor een sprankje hoop. “Nou ja, het is een kinderfilm, je moet wát hoop geven,” glimlacht Folman. “Zelf heb ik die hoop niet meer, maar de film heeft die wel.”

Kaboom Animation Festival, 30 maart t/m 3 april in Eye Filmmuseum en diverse andere locaties (ook in Utrecht en online). Masterclass Ari Folman: donderdag, 17.00 uur. Waar is Anne Frank is vanaf 7 april te zien in de bioscoop.

Kaboom Animation Festival

Hoewel de eerste editie in 2019 plaatsvond, heeft animatiefestival Kaboom een veel langere geschiedenis. Het ontstond uit een fusie tussen het Holland Animation Film Festival, dat sinds 1985 in Utrecht plaatsvond, en het Amsterdamse festival Klik! (sinds 2007). Een deel van het programma van de editie van 2021, die grotendeels online plaatsvond, krijgt nu alsnog een vertoning op het grote doek. Naast competitieprogramma’s voor de beste korte en lange animatiefilms uit de hele wereld is er een uitgebreid themaprogramma rond het thema ‘Sprookjes & Mythen’. Naast filmvertoningen zijn er diverse live events, paneldiscussies en (het mag weer!) feestjes.

Eerder deze maand verscheen een Nederlandstalig stripboek, gebaseerd op de film, geschreven door Ari Folman, met illustraties van Lena Guberman: ‘Waar is het dagboek van Anne Frank’ (Prometheus, € 22,50).

Ari Folman: 'In de film is hedendaags Amsterdam dan ook somber, donker en verdrietig.' Beeld
Ari Folman: 'In de film is hedendaags Amsterdam dan ook somber, donker en verdrietig.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden