PlusFilmrecensie

We weten niets van Lillian, die gedurende de hele film geen woord zegt

Uit Lillian.Beeld -

Een scène tegen het einde van Lillian, een moderne hervertelling van de waargebeurde maar onmogelijke voettocht die de gelijknamige immigrant van New York naar Siberië probeerde af te leggen, vangt de sombere geest van deze roadmovie annex overlevingsfilm. We zien een vis moeizaam tegen de stroming in zwemmen. De Russische Lillian (Patrycja Planik), nu al maanden alleen op weg, staart ernaar.

Het is niet moeilijk om parallellen te zien tussen deze eenzame, worstelende vis en Lillian, die met minimale middelen en weinig voorbereiding honderden kilometers te voet heeft afgelegd. In de handen van een andere filmmaker zou dit moment kunnen worden opgevat als een van verwantschap, maar in het volgende schot zien we Lillian met vastberaden gezicht de vis koken.

Het speelfilmdebuut van de Oostenrijkse documen­tairemaker Andreas Horvath is een filmisch interessante maar apathische onderneming, die meer geïnteresseerd is in concept dan in het overbrengen van diepgaande gevoelens. Het is haast onmogelijk je in de zwijgzame ­Lillian in te leven. Waarom besluit ze naar huis te lopen? We komen weinig tot niets over haar verleden en motivaties te weten.

Lillian, meer toonbeeld van vrouw dan uitgewerkt personage, wordt verbeeld als een mythisch figuur en gefilmd met een voyeuristische camera. Haar gruwelijke reis, des te gevaarlijker omdat ze een vrouw is, wordt zo esthetisch weergegeven dat zelfs een ontmoeting met een potentiële verkrachter vooral spektakel is.

Zo blijkt Lillian niet veel meer dan een middel om de verdorvenheid van de Amerikaanse droom te laten zien. De film is dan wel naar haar vernoemd, Lillian gaat eigenlijk meer over het land dat ze doorkruist. Haar reis door de metaforische leegte van de Verenigde Staten is een stoomcursus in Amerikaanse geschiedenis, verbeeld als eentje geleid door winstoogmerk.

Dit is een wel erg gemakkelijk sociaal commentaar, dat te zwaar leunt op eenvoudige hulpmiddelen (bijna iedereen die Lillian tegenkomt, vertelt een stukje uit de Amerikaanse geschiedenis, ook al zegt Lillian zelf geen woord) en banale beelden. Zo loopt Lillian langs borden met teksten als ‘Lach! Je moeder koos voor het leven’ en praten de twee radiocommentatoren, wier gesprek een soort doorlopend commentaar vormt op de staat van de Amerikaanse maatschappij, alleen over het weer en spullen.

Lillian werkt het best als je je laat leiden door de hypnotische filmmuziek, gecomponeerd door Horvath zelf, en je overgeeft aan het langzame tempo waarin de spectaculaire cinematografie vol natuurmonumenten zich toont. Maar zoals de titelpersonage, die gedurende de anderhalf uur dat we haar volgen geen enkel woord spreekt, weet Lillian daar weinig mee te zeggen.

Lillian

Regie Andreas Horvath
Met Patrycja Planik
Te zien in Eye, Filmhallen, Rialto

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden