Plus

Wat nu, Koetsier? is een ode aan onbekend grafisch erfgoed

Het project Wat nu, Koetsier? blikt terug op het werk van kunstenaar Hans Koetsier. 45 kleine 'advertenties' in Het Parool waren er onderdeel van.

Hans Koetsier Beeld -

Van vrijdag 24 juni 2016 tot en met vrijdag 28 april 2017 stonden er in de linker benedenhoek op de galeriepagina hiernaast 45 kleine advertentietjes - soortgelijke als bij dit stuk staan - met raadselachtige boodschappen als 'Vaarwel aarde' en 'Wij zijn samen de Europese Unie. Stem! Bescherm de EU'. Andere hadden een helderder boodschap: 'PLEUR ZELF OP' of 'WIE DIT LEEST IS GEK'.

Het waren, zoals in een redactioneel stuk was aangekondigd, geen echte advertenties, maar naar advertenties gemodelleerde kunstuitingen, speciaal ontworpen voor het project Wat nu, Koetsier?, waarmee Chives Archives (Celina Yavelow en Freja Kir, beiden afgestudeerd aan de Rietveld Academie, afdeling grafische vormgeving) en ontwerper en uitgever René Put een hommage wilden brengen aan het werk van Hans Koetsier.

Hartverwarmende beelden
In de jaren zeventig - van 1969 tot 1981 om precies te zijn - kocht conceptueel kunstenaar Hans Koetsier (1930-1991) advertentieruimte in dagbladen als Het Parool en Vrij Nederland, om met een serie geëngageerde tekstuele en typografische werken letterlijk het dagelijkse nieuws én de lezer te ontregelen.

De serie, die later is gebonden in een even fraaie als lijvige publicatie met de ­titel Advertisements, vormde het uitgangspunt van Wat nu, Koetsier?, een serie nieuwe 'advertenties' gemaakt door 45 eigentijdse, prominente grafisch ontwerpers, kunstenaars en collectieven, waaronder Experimental Jetset, Femke Herregraven, Jop van Bennekom, Lesley Moore, Navid Nuur en Roosje Klap.

Zij maakten een reeks verrassende, prikkelende, kritische, soms hartverwarmende beelden, die samen een fraaie doorsnee vormen van grafisch ontwerp in Nederland anno nu, en samen een bijzondere hommage vormen aan het relatief onbekende erfgoed van Hans Koetsier.

Maar of ze de lezer daadwerkelijk zijn opgevallen, is maar de vraag. Er was in ieder geval geen enkele Paroollezer zo in verwarring, boos of zielsgelukkig dat hij of zij de moeite nam om in contact te treden met de krant

(terwijl een advertentie van een vliegvakantie die - onfortuinlijk - naast een bericht over een vliegramp is geplaatst doorgaans wel voor commotie zorgt).

Wel kwam de redactieraad na een aantal weken in actie, omdat de status van het hoekje onduidelijk was. Daar het een kunstproject was, en geen verkochte ruimte, achtte de redactieraad het wenselijk dat er in het vervolg een zinnetje onder de advertenties kwam te staan, wat gebeurde.

Misschien had het wel te maken met de plek, tussen de galerierecensies. Om zich te verzekeren van een prominente plaatsing in de krant betaalde Koetsier, die voordat hij kunstenaar werd in de reclame werkte, vroeger de meeste advertenties uit eigen zak. De eerste vijftig, die nog bescheiden van formaat waren, stonden op de voorpagina. Daarna maakte hij uitsluitend paginagrote advertenties.

Zeer communicatief
Hoewel het in die tijd niet ongebruikelijk was om te experimenteren met het tentoonstellen van kunst buiten de muren van de reguliere kunstinstituten vielen de advertenties direct op door hun beeldtaal; Koetsiers advertenties hadden een uitgesproken grafisch karakter en ­waren zeer communicatief.

Vandaag de dag zijn advertenties onderdeel geworden van het straatbeeld en de technologie die we gebruiken; ze staan verdekt tussen de regels in, worden verpakt als informatie en zijn met hun algoritmes zodanig toegespitst op ons eigen profiel dat we op momenten misschien wel vergeten dat hun eenduidige functie 'gewin' is.

De advertenties voor Wat nu, Koetsier? hadden een ander doel. Het zijn beelddragers van idealen, overpeinzingen en artistieke maatschappelijke betrokkenheid. Als ze al uit zijn op gewin, dan is dat alleen het gewin van aandacht voor hun boodschap, of voor het bezien van Hans Koetsiers originele advertenties in een ­eigentijdser licht.

Beeld Hans Koetsier
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden