Wat maakte Bruna's tekeningen zo bijzonder?

Dick Bruna, de Hollandse meester van de klare lijn, is vrijdag op 89-jarige leeftijd overleden. Wat maakte de tekeningen van de geestesvader van Nijntje zo bijzonder?

Dick Bruna. Beeld anp

Vorig jaar kreeg hij de Max Velthuijs-prijs toegekend, een driejaarlijkse oeuvreprijs voor illustratoren.

Dick Bruna was er zelf niet bij. Het bijbehorende gelbedrag (€ 60.000,-) schonk hij aan de VoorleesExpress, een organisatie die drijft op vrijwilligers die kinderen met een taalachterstand voorlezen.

Het was Bruna ten voeten uit: decennialang maakte hij belangeloos tekeningen voor goede doelen als Unicef, Terres des Hommes en het Rode Kruis. Tegelijk was hij de man die liever uit de schijnwerpers bleef. Een einzelgänger, iemand die niet van feestje hield, hoewel zijn afwezigheid bij de prijsuitreiking vooral te maken had met gezondheidsproblemen.

Mevrouw pluis
Zelfde noemde Bruna zich trouwens geen illustrator, maar grafisch ontwerper. 'Een goede illustrator ben ik niet,' zei hij. 'Zoals Peter van Straaten en Peter Vos werken, dat heb ik nooit gekund.' Toch heeft hij zijn wereldroem te danken aan zijn kinderboeken en dan voornamelijk aan één figuurtje: Nijntje, het bekendste konijn ter wereld.

Haar geboorte in 1955 werd zoals bij alle groten der aarde voorafgegaan door een annunciatie: dag mevrouw pluis, riep toen de engel / luister goed naar wat ik zeg / u krijgt een lief klein wit konijntje / toen vloog het engeltje weer weg.

Net als in zijn eerdere boekomslagen voor de Zwarte Beertjes-reeks was Bruna in zijn kinderboeken op zoek naar een grote eenvoud en luciditeit. Een kruisje voor de neus, twee stippen voor de ogen, dat was nijn. Haar avonturen, altijd op rijm verteld, zijn veilig en klein. Bruna deed niet aan grimmig, ironie was volgens hem niet aan peuters besteed.

De pictografische beeldtaal van zijn kinderboeken (niet alleen over Nijntje, ook over Boris en Barbara, Betje Big en Snuffie de Hond) bleek al snel universeel te zijn. De zwarte gepenseelde outline, de heldere, maar nét niet primaire kleuren, het ontbreken van perspectief - van Tokio tot New York houden kinderen van Dick Bruna.

Knuffelgehalte
Er verschenen vertalingen in meer dan vijftig talen, van de boeken werden ruim vijfentachtig miljoen exemplaren verkocht. In 2003 werd Nijntje benoemd tot Family Tourism Ambassador van New York om het 'knuffelgehalte' van de stad te bevorderen en het toerisme te stimuleren. Er kwamen musicals, animatieseries en haar rol in de merchandising kan nauwelijks worden overschat.

Volgens voormalig Rijksmuseumdirecteur Wim Pijbes schuilt Bruna's geheim niet in zijn beperkte palet of in heldere kleuren, maar in de details. 'Juist omdat er maar zo weinig is moet wát er is precies goed zijn. De dikte van de lijn, de plaatsing van een oog - met bijna niets verandert hij de mimiek. Het is als met Chanels 'Little Black Dress'. Waarom is dat ene zwarte jurkje een classic geworden en zijn bijna alle andere dat niet? De Chinezen hebben er een mooi uitdrukking voor: bijna goed is helemaal fout.'

Zelf zei Bruna over zijn beroemdste creatie: 'Door Nijn hebben mijn vrouw, de kinderen en ik gewoon door kunnen leven.' Een understatement. Dick Bruna was de Hollandse meester van de klare lijn, de enige kinderboekentekenaar met een eigen museum, een miljonair in een rijtjeshuis. Ook die bescheidenheid typeerde hem.

Beeld mercis
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden