Plus Interview

Wat is waar van de clichés over enge zeerovers en zielige slaven?

Gevaren op zee, slavernij en verboden liefde: voor de historische roman Turkenliefje zocht Lydia Rood uit wat er waar is van de clichés over enge zeerovers en zielige slaven.

Lydia Rood dook in de geschiedenis van de familie Stout uit Schiedam, die in de 17de eeuw tot slaaf werd gemaakt. Beeld Ivo van der Bent

De tijd lijkt te hebben stilgestaan in Marken. Het is een inspirerend decor voor het schrijven van een historische roman. Lydia Rood woont al meer dan 35 jaar op het voormalige eiland in de Zuiderzee. De 62-jarige schrijfster heeft een breed oeuvre. Lezers kennen haar van kinderboeken, zoals Marietje Appelgat en haar vieze vrienden en Strijd om Drakeneiland, maar Rood schrijft ook thrillers, theaterstukken en historische romans.

Zo ook Turkenliefje, dat is gebaseerd op een waargebeurd verhaal over de familie Stout uit Schiedam. Na het rampjaar 1672 proberen ze te emigreren naar Suriname, maar hun schip wordt gekaapt door zeerovers. Vader, moeder, dochter en zoon worden gevangengenomen en in Algerije als gezin verkocht als slaven. Na ­anderhalf jaar wordt het gezin Stout vrijgekocht. Eenmaal thuis schrijft vader Cornelis zijn belevenissen op.

Christenslaven

In 2006 werden zijn memoires afgedrukt in Christenslaven door Laura van den Broek en Maaike Jacobs. Hieruit putte Rood haar inspiratie voor Turkenliefje. Daarna las ze meer boeken over zeevaart, slavenhandel en de Republiek der Nederlanden. “Ik had geen idee dat er in de 17de eeuw heel veel blanke slaven waren, en dat die meestal weer bevrijd werden en terugkeerden naar Nederland. Het leek me interessant uit te zoeken hoe het nou echt zat met de clichés die ik in mijn hoofd had over enge zeerovers en zielige slaven.”

Roods onderzoek leidde tot een fictief verhaal over Jacomijn Stout, de dochter van Cornelis. Over haar is weinig bekend, behalve dat ze heeft bestaan. In Turkenliefje wordt de familie Stout eigendom van een rijke islamitische familie in Algiers. Vader wordt aan het werk gezet als timmerman en moeder doet zware huishoudelijke klussen, zoals brooddeeg kneden en water dragen. Stok- en zweepslagen zijn dagelijkse kost. Jacomijn heeft het minder zwaar. Zij wordt al op het schip verliefd op kaper Mahomet en krijgt een relatie met hem. Van haar eigenaren mag ze met hem trouwen, maar dan moet ze zich eerst bekeren tot de islam. Dat probeert haar vader met man en macht te voorkomen.

“Juist omdat ze in een vreemd land waren, wilde Cornelis Stout graag dat zijn dochter een keurig christenmeisje bleef,” zegt Rood. “Ondertussen zette Jacomijn zich af tegen haar ouders met haar plan zich te laten bekeren tot de islam.” Volgens Rood komt dat vaker voor bij ontheemde mensen. “Of ze houden zich vast aan hun ­oude cultuur, of ze storten zich in het nieuwe.”

Gaandeweg krijgt Jacomijn meer bewegingsruimte van haar vader. Ze mag met haar vrouwelijke bazen mee naar het badhuis, krijgt lichtere taken en leert Arabisch. Op sommige momenten voelt ze zich zelfs vrijer dan thuis. Dat heeft Rood ook zelf ervaren. “Toen ik lang geleden met mijn man in Marokko woonde, voelde ik me heel vrij. Er was daar een hele duidelijke taakomschrijving voor de man en voor de vrouw. Ik had daardoor veel rust in mijn hoofd.”

Voordat Jacomijn zich tot de islam bekeert, wordt de familie Stout bevrijd. Terug in Nederland probeert ze aan de verwachtingen van haar familie en de kerk te voldoen. Als ze na jaren een brief ontvangt van haar oude geliefde, komt haar vurige en vrijgevochten kant weer naar ­boven.

Potige vrouwen

“In historische boeken worden Hollandse vrouwen uit de 17de eeuw vaak als stoer en zelfstandig geportretteerd: potige vrouwen. Dat komt denk ik, doordat we zo’n rijke geschiedenis van zeevaart hebben. Als de mannen op zee waren, moesten de vrouwen alles zelf regelen. Ik ben stiekem best trost op die zelfstandigheid,” zegt Rood.

In haar boeken vindt Rood het belangrijk alle kanten van een verhaal te belichten. Ze schrijft zelden over een duidelijke badguy of held. Ook in Turkenliefje zijn de zeerovers niet puur kwaadaardig en zijn Jacomijns vrienden soms gemeen.

Rood: “Mensen hebben vaak een bepaald beeld van wat vrijheid betekent binnen hun eigen normen en waarden. Dat projecteren ze op anderen, maar vrijheid kan op veel verschillende manieren worden ervaren.”

Lydia Rood, Turkenliefje. Ambo|Anthos, €20,99, 352 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden