Plus

Wat is het geheim van gluurtelevisie?

Of het nou gaat om een huis in puin, grote schulden of een ordinaire burenruzie, tv-programma's over problemen zijn stuk voor stuk kijkcijferkanonnen. 'Het is ultieme feelgoodtelevisie.'

Stylist Jerney Boersma: 'Ik zit soms echt met samengeknepen billen te kijken. En ik blijf kijken, want ik wil weten hoe het afloopt' Beeld Evalien Lang

'Het gáát altijd ergens over: mensen, problemen, kwetsbaar durven zijn en alle emoties die daarbij komen kijken; ik vind het fascinerend en interessant."

Stylist Jerney Boersma (39) is dol op gluurtelevisie of 'hulpprogramma's' zoals omroepen ze liever noemen.

Hij kijkt naar bijna alle tv-programma's waarbij mensen van hun problemen worden afgeholpen, behalve die met een medische insteek. "Bij een programma als Gênante Tanden zap ik verder. Ik hoef niet in een mond van een ander te kijken."

Hoe kunnen mensen het toch zover laten komen, vraagt hij zich af. "Hoe kan het dat niemand je vertelt dat je niet eindeloos bij Wehkamp kunt shoppen? Of dat niemand zegt dat het niet normaal is dat je al maanden in een caravan woont omdat je huis onbegaanbaar is? Ik zit soms echt met samengeknepen billen te kijken. En ik blijf kijken, want ik wil weten hoe het afloopt."

Pietluttigheid
Bij hulp-tv gaan mensen (soms letterlijk) met de billen bloot. En dat scoort. In maart trok een aflevering van Help, Mijn Man Is Klusser! 1,7 miljoen kijkers - het hoogste aantal ooit. Een aflevering van Een Dubbeltje Op Zijn Kant trok 1,4 miljoen kijkers. Het record van Nanny Jo Frost met Nanny On Tour is tot nu toe 1,3 miljoen kijkers.

Accountmanager Maik (29) haalt zijn hart op bij De Rijdende Rechter. Een programma dat misschien niet direct onder de schaam-tv wordt geschaard, maar het volgens hem wel is. "Hier is het ook ongegeneerd gluren: hoe doet een ander het? Je druk maken om een tak van je buurman of een schuur die twee centimeter over de erfgrens gaat."

"Waarom wil je daarmee op tv? Ik denk dat die vraag me ook aan de buis gekluisterd houdt. Daarnaast is het lachen om de pietluttigheid van al die burenproblemen."

Waarom kijken we graag naar de problemen van een ander? Wat maakt dat een programma over een mislukte klussende man, financiële malaise of ongezonde lijven leuk is om naar te kijken?

"Het is ultieme feelgoodtelevisie," zegt psycholoog Irene Verweij. "Het is erg als je geen tanden meer hebt of je huis is verwaarloosd, maar aan het einde van het programma is het euvel opgelost. Dat kan mensen stimuleren een verbouwing af te maken of aan de slag te gaan met een droom of doel."

We hebben immers allemaal wel eens krap bij kas gezeten, of een klus niet afgemaakt. De herkenning zit ook in de deelnemers. Het gaat over echte mensen, de moeder op het schoolplein, de vader in de buurt. Dat maakt dat zo'n programma dichtbij komt.

Annemarie van Gaal, financieel expert en bekend van Een Dubbeltje Op Zijn Kant, denkt dat het programma populair is doordat mensen op weg worden geholpen - deelnemers én kijkers.

"Het gaat over emoties, maar het is ook praktisch. Regels zijn soms ondoorzichtig en ingewikkeld, we laten zien wat misgaat of waarom iets niet werkt. Natuurlijk zit er ook voyeurisme bij: ongegeneerd in de portemonnee van een ander kijken. Maar ook dat dient een doel. Veel kijkers zullen denken: wij doen het best goed."

Laatste strohalm
Ellie Norden deed negen jaar geleden mee aan Schatjes, een van de eerste coachingprogramma's op televisie. Haar zoon en dochter waren toen negen en zes jaar.

"Onze zoon heeft het syndroom van Asperger en ik had soms mijn handen vol aan de opvoeding. Toen onze dochter het lastig begon te vinden dat veel aandacht naar hem ging, heb ik ons opgegeven. In een opwelling, want ik was ten einde raad. Mijn man wist er niks van, die moest ik een week later vertellen dat een redacteur zou langskomen."

Norden en haar man twijfelden, wilden ze wel met hun probleem op televisie? "We hadden een goed gevoel bij het programma en de makers, en dachten: wat hebben we te verliezen?"

Ze zijn blij dat ze hebben meegedaan. "Het heeft ons gezin ontzettend veel gebracht, ik pluk er nu nog de vruchten van. Wat ik heel bijzonder vond, is dat we andere mensen ook hebben geholpen. We kregen reacties van ouders in soortgelijke situaties die veel hadden gehad aan onze aflevering. Natuurlijk was het confronterend, ze lieten onze kinderen ook huilend en met speelgoed gooiend zien."

In haar omgeving begreep niet iedereen hun deelname. "Sommige vrienden vroegen waarom we onze vuile was buiten hingen. We hebben er geen vriendschappen om verloren, ze zagen wel dat het goed was voor ons gezin."

Dapper
Psycholoog Verweij: "Het is heel dapper van mensen om zich kwetsbaar op te stellen voor een miljoenenpubliek. Het is makkelijk om daar een oordeel over te hebben, maar voor sommigen is het echt de laatste strohalm, een stok achter de deur."

"Als iemand dan zijn hele hebben en houden op televisie uit de doeken doet, kun je daar alleen maar respect voor hebben. Al zullen er zeker ook deelnemers tussen zitten die het belangrijk vinden om op televisie te komen. De menselijke hang om gezien, gehoord en geliefd te worden is groot. Dat doen we soms via een omweg: de televisie."

Norden: "Ik ben blij dat we het hebben gedaan. Al vinden onze kinderen, nu pubers, het soms lastig dat het nog steeds online te zien is." Volgens haar heeft de populariteit van dit soort programma's vooral te maken met oprechtheid. "Wij stelden ons open, toonden ons kwetsbaar en dat wordt gewaardeerd."

Ondernemerscoach Johanna Dijkstra (37) kijkt voor haar plezier en met een professioneel oog. "Ik vind het intrigerend te zien hoe mensen hun problemen niet zien. Ik zou bijvoorbeeld heel zenuwachtig worden van veel schulden, maar op tv hoor ik dan 'ik wist niet dat het zo erg was'." Deze programma's helpen haar ook in haar werk. "Je ziet dat er altijd meer kanten zitten aan een probleem."

Monique (46) deed mee aan Help, Mijn Man Is Klusser! In april vorig jaar was die aflevering op televisie. "Ik keek zelden naar het programma. Ironisch genoeg was het mijn man die altijd keek. Hij zei dan altijd: 'Zo erg is het gelukkig bij ons niet', maar zo erg was het wél. Ik had onder andere geen badkamer, die lag in puin. En ik sliep al twee jaar in een slaapkamer zonder raam. In het kozijn hing een stuk plastic dat als raam diende."

Norden: 'Ik ben blij dat we mee hebben gedaan. Al vinden onze kinderen, nu pubers, het soms lastig dat het nog online staat' Beeld Evalien Lang

"Een vriendin gaf ons op, ze zag dat ik eraan onderdoor ging. Ik stond eerlijk gezegd op het punt om weg te gaan. Omdat hij veel klussen begon, maar niks afmaakte, ontstond een situatie die niet meer houdbaar was. Eerst wilde ik niet meedoen, maar ik heb toch ingestemd. Ik kon hem alleen op deze manier laten zien dat de grens was bereikt."

Klusploeg
Monique is trots dat ze heeft doorgezet. En dat haar man Peter zijn best heeft gedaan om, met de klusploeg, alles af te krijgen. "Hij vond het niet leuk, voelde zich voor het blok gezet, maar was wel zo sportief om mee te doen. Een voordeel was dat hij hernieuwde energie kreeg om al die projecten in huis af te maken. Als er zo veel klusjes liggen te wachten, raak je het spoor bijster. Nu is hij door het programma op de juiste weg gezet."

Is het dan alleen maar mooi en leerzaam? Als je naar deze programma's kijkt, kun je ook het gevoel krijgen dat alles mogelijk is. Binnen de tijdsduur van het programma zie je iemand een nieuwe keuken krijgen of dat schulden verdwijnen. Het keiharde werken, soms maanden, om dat doel te behalen komt door de manier waarop de programma's zijn gemonteerd niet altijd even goed naar voren.

Monique en Peter kregen in elk geval veel reacties op de uitzending. Allemaal positief. "Ik ben best bang geweest voor hoe dat zou uitpakken. Het is toch je vuile was buiten hangen. Maar we hebben alleen maar leuke reacties gekregen. Vreemde mensen spraken me op straat aan om te vragen hoe het nu met ons huis was. En zeiden dat ze het me gunden dat alles nu goed was. Hartverwarmend."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden