PlusFilmrecensie

Wat als je een zak vol gouden munten vindt? A Hero is een ijzersterk moreel drama

A Hero van de Iraanse filmmaker Asghar Farhadi (49) gaat over Rahim, die een goede daad verricht en direct op een voetstuk wordt geplaatst. ‘Ik ben gefascineerd door de vluchtigheid van roem en heldendom.’

Joost Broeren-Huitenga
Amir Jadidi als Rahim in ‘A Hero’.  Beeld
Amir Jadidi als Rahim in ‘A Hero’.

Het is een sterk staaltje life imitating art. De Iraanse regisseur Asghar Farhadi maakt films waarin hij zijn hoofdpersonages, en de kijker, confronteert met morele dilemma’s waarin vaak geen echt juiste keuze te vinden is. Films als A Separation (2011) en The Salesman (2016), die beide een Oscar voor Beste Buitenlands Film wonnen, en ook zijn nieuwste film A Hero.

Maar nu is Farhadi zelf verzand in zo’n moreel moeras: een voormalig student beschuldigt hem ervan dat hij het idee voor A Hero van haar stal (zie kader). Ongetwijfeld ligt de waarheid ergens in het midden, maar als de films van Farhadi iets tonen dan is het dat de Iraanse maatschappij weinig ruimte laat voor grijstinten.

Dat geldt ook voor A Hero, een ijzersterk moreel drama. Het is vormherstel voor Farhadi na zijn zwakkere Spaanse uitstapje Todos lo saben (2018). Centraal staat Rahim (Amir Jadidi), die in de gevangenis zit vanwege een flinke schuld aan zijn voormalige schoonvader. Tijdens een kort verlof krijgt Rahim via wat omwegen een zak vol gouden munten in handen. Hij overweegt er zijn vrijheid mee te kopen door zijn schuld af te betalen, maar besluit het goud terug te geven aan de rechtmatige eigenaar.

Dankzij die goede daad wordt hij in de media tot held gebombardeerd. Maar om zijn familie niet in verlegenheid te brengen, waren wat leugens om bestwil nodig rond hoe hij dat goud vond. Als de waarheid toch boven water komt, wordt Rahim door diezelfde media even subiet weer van zijn voetstuk getrokken.

Held vol twijfels

Dat proces was voor Farhadi de kern van de film, vertelt hij tijdens een bezoek aan Brussel (voordat bovengenoemde plagiaatzaak speelde). “Mijn interesse daarin stamt al uit mijn studietijd, toen ik tijdens mijn theateropleiding het stuk Leven van Galilei van Bertolt Brecht ontdekte. Sindsdien ben ik gefascineerd door hoe een maatschappij helden opbouwt en weer afbreekt, en hoe vluchtig dat kan zijn. Ik verzamelde in de loop der jaren allerlei voorbeelden. Al die verhalen hebben min of meer hetzelfde verloop, en om dat archetype ging het me – de vluchtigheid van roem.”

Om dat te benadrukken, creëerde Farhadi met zijn complexe centrale figuur een personage dat in alles het tegenovergestelde van een klassieke held is. “Filmhelden weten, als ze met een dilemma worden geconfronteerd, direct wat ze moeten doen,” stelt Farhadi. “Ze zijn daadkrachtig en nemen het voortouw. Rahim is juist zeer passief; anderen maken de beslissingen in zijn leven, hij reageert alleen. Hij verricht die goede daad, maar hij zit ook vol twijfels en maakt fouten. Juist zo hoop ik dat het publiek zelf ook vraagtekens gaat zetten bij het idee van heldendom.”

Regisseur Asghar Farhadi: ‘Als ik een conflict toon, wil ik ruimte geven aan beide kanten, aan hun waarheid, zowel rationeel als emotioneel.’  Beeld
Regisseur Asghar Farhadi: ‘Als ik een conflict toon, wil ik ruimte geven aan beide kanten, aan hun waarheid, zowel rationeel als emotioneel.’

A Hero speelt zich af in Shiraz, een stad met zo’n 1,5 miljoen inwoners, waar het leven wat gemoedelijker is dan in Farhadi’s woonplaats Teheran. “Filmmaken is voor mij soms een manier om de hectiek van de hoofdstad te ontvluchten,” zegt de regisseur lachend. “Het sociale weefsel van Shiraz, hechter dan in Teheran, klopte beter voor wat Rahim overkomt, omdat het zo geworteld is in de gemeenschap.”

Visueel overweldigende plek

De openingsscènes van de film situeert Farhadi op de opgravingen bij de eeuwenoude tombe van de Perzische koning Xerxes. “Die plek herbergt tombes van vele nationale helden,” legt hij uit. Zo plaatst Farhadi zijn overdenking van heldendom ook in een groter historisch en maatschappelijk perspectief. “Daarom wilde ik er filmen,” beaamt hij. “Nou ja, allereerst omdat het een visueel overweldigende plek is. Maar ook om het thema van de film te verbinden aan het idee van een glorietijd waar veel Iraniërs nostalgisch over zijn.”

Tegenover zijn held vol grijstinten staat een al even genuanceerde ‘slechterik’, Rahims schuldeiser, die zijn goede daad van meet af aan wantrouwt. Voor Rahim mag hij de vijand zijn, voor de kijker is duidelijk dat deze Bahram op zijn minst voor een deel gelijk heeft. “Zo probeer ik mijn films altijd te maken,” zegt Farhadi. “Als ik een conflict toon, wil ik ruimte geven aan beide kanten, aan hun waarheid, zowel rationeel als emotioneel. Als beide te begrijpen zijn, dwingt dat de kijker om een kant te kiezen.”

Plagiaat?

Is hij dom of toch gewiekst? Die vraag wordt in A Hero over hoofdpersoon Rahim gesteld, maar hangt nu ook rond regisseur Asghar Farhadi. Op 23 maart berichtte filmvakblad The Hollywood Reporter dat hij is aangeklaagd door Azadeh Masihzadeh, deelnemer aan een filmworkshop van Farhadi. Zij maakte destijds een documentaire over een echte gebeurtenis die sterke gelijkenissen vertoont met het verhaal van A Hero. Ook de hoofdpersoon van die documentaire heeft Farhadi aangeklaagd. Farhadi, op zijn beurt, sloeg terug en klaagde Masihzadeh aan wegens laster. Bij een veroordeling hangt haar niet alleen twee jaar cel boven het hoofd, maar ook 74 zweepslagen. Die laatste zaak lijkt (gelukkig) van de baan; de zaak rond het plagiaat loopt nog.

A Hero

Regie Asghar Farhadi
Met Amir Jadidi, Sahar Goldust, Mohsen Tanabandeh
Te zien in Cinecenter, City, Filmhallen, Rialto De Pijp, Rialto VU

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden