PlusColumn

Wakker en waakzaam blijven, dat is waar het Lachenmann om is begonnen

Eerste hulp bij klassieke muziek van Erik Voermans, met deze week: Helmut Lachenmann.

Erik Voermans Beeld Linda Stulic
Erik VoermansBeeld Linda Stulic

Niet alle componisten worden evengoed begrepen of gewaardeerd.

Een kras voorbeeld is de Duitser Helmut Lachenmann (ook alweer 82), die alles in het werk stelt om zijn ­publiek níet te behagen. Over hem is een anekdote te vertellen, die even geestig als pijnlijk is.

Lachenmann was uitgenodigd op een chic evenement, want hij had een chique prijs gewonnen. Hij werd ondergebracht in een chic hotel. 's Avonds speelden ze zijn stuk. Mouvement (vor der Erstarrung) heet het. Daarna kwam de prijsuitreiking. Zegt de man die hem de prijs geeft: "Als ik van tevoren geweten had hoe uw muziek klonk, had ik u niet in dit hotel, maar in een tent op de camping laten zetten."

Het was voor het verhaal beter geweest als Lachenmann na het horen van deze woorden de man een muilpeer of een watjekouw had gegeven, maar helaas. Het bleef bij een gepijnigde blik. Dezelfde blik die in zijn ogen verscheen toen hij me dit verhaal vertelde.

Je kunt het de prijsuitreikende man niet eens kwalijk nemen. Lachenmann haalt in zijn muziek nu eenmaal alle ideeën over wat muziek zou kunnen zijn onderuit. Geruststelling is wel het laatste wat hij nastreeft.

Neem dat Mouvement (vor der Erstarrung). Hij heeft dat stuk zelf beschreven als de verklanking van de schokkerige, onregelmatige stuiptrekkingen van een ­insect vlak voordat de dood intreedt.

Eerlijk gezegd vind ik dat die beschrijving meer kwaad dan goed doet. Je komt nu niet meer los het beeld van dat insect, terwijl de klanken die Lachenmann de ­musici laat voortbrengen juist bijzonder toverachtig en mysterieus zijn.

Als je je ogen dicht doet, weet je letterlijk niet wat je hoort. Vaak worden instrumenten op een heel andere manier gebruikt dan de musici op het conservatorium hebben geleerd. Alles om klanken voort te brengen die zich amper lenen voor kritiekloze consumptie.

Wakker en waakzaam blijven, dat is waar het Lachenmann om is begonnen. Desondanks is er aan zijn muziek veel esthetisch genot te beleven. Maar dat was altijd al een minderheidsstandpunt.

Asko|Schönberg o.l.v. Bas Wiegers met Mouvement (vor der Erstarrung) van Lachenmann en werken van Kyriakides, Saunders, Morales, donderdag 17 mei in het Muziekgebouw aan 't IJ (aanvang 20.15 uur).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden