Plus PS

Waarom zijn Belgische tv-formats hier zo succesvol?

Iets leuks gezien op tv? Het format zou best eens in Vlaanderen kunnen zijn bedacht. Waarom zijn programma's als Wie Is De Mol?, Hotel Romantiek en De Slimste Mens zo succesvol in Nederland?

De originele De Slimste Mens Ter Wereld Beeld -

Toen de Vlaamse presentatrice Cath Luyten (40) opgroeide, werd er bij haar thuis altijd naar de Nederlandse televisie gekeken.

Haar voorbeelden: Mies Bouwman, Ivo Niehe en Jos Brink. Haar favoriete tv-programma: Ron's Honeymoonquiz.

"Als je vraagt welke Vlamingen er in die tijd ­waren, moet ik heel diep nadenken," zegt Luyten. "Het aanbod was in die jaren veel schaarser dan bij jullie, en ­Nederlanders hebben een bravoure waar wij Vlamingen stilletjes toch gezond jaloers op zijn."

Niet geheel toevallig dus, dat ze voor de ­publieke VRT het populaire programma Buurman, Wat Doet U Nu? maakt, waarin ze 24 uur lang bekende Nederlanders volgt in hun dagelijkse bestaan.

Als ze BN'ers uitnodigt voor haar programma, wordt het vaak vergeleken met Chantal blijft slapen, de Nederlandse variant. Maar de vragen van Luyten zijn net anders, met een fris verwonderende kijk op de ­Nederlandse entertainmentindustrie. Vlaamse bescheidenheid.

Stevige stempel
Toch drukken de Vlamingen inmiddels al jaren een stevig stempel op de Nederlandse televisie, zij het minder zichtbaar.

Het is 'gewoon' Philip Freriks die de presentatie van De Slimste Mens voor zijn rekening neemt, en in Hotel Romantiek ziet de kijker de jongens van Streetlab enthousiast in de weer met ouderen op zoek naar de liefde, maar de formats zijn zo Vlaams als wat.

Productiehuis Woestijnvis, het paradepaardje van de Vlaamse producentenwereld, heeft met Wie Is De Mol?, Hotel Romantiek en De Slimste Mens drie grote Nederlandse tv-hits te pakken en was ook de bedenker van het inmiddels verdwenen, maar onvolprezen Man Bijt Hond.

Studio 100 kreeg met Samson & Gert en Kabouter Plop al veel eerder voet aan de grond en productiehuis De MENSEN ­bedacht onder andere het format van voormalig Avro-programma Mag Ik U Kussen?.

Het Belgische format Sorry Voor Alles (Warner Bros) won vorige week een Emmy (non-scripted entertainment) en wordt door AvroTros in Nederland uitgezonden met Jan Smit als presentator.

Nieuwe Vlaamse formats
Voor de meeste van die programma's geldt dat een ­Nederlands productiehuis het format kocht van de Belgen om het daarna lokaal te produceren.

Andersom werkt het ook zo: het Amsterdamse productiehuis Tuvalu Media verkocht Ali B op volle toeren onder meer aan producenten in Duitsland, Zwitserland en Portugal. En Lecter Media maakt momenteel in België Project Axel, een bewerking van Project Amsterdam van Beau van Erven Dorens.

Vorige week werd bekend dat de Vlaamse producenten De MENSEN, Woestijnvis en Lecter Media in Nederland Fabiola hebben opgericht. Een productiebedrijf dat de ­eigen formats ook moet gaan produceren in Nederland. ­

Bestaande programma's als De Slimste Mens en Hotel ­Romantiek blijven 'gewoon' geproduceerd worden door de huidige producenten, maar nieuwe Vlaamse formats van één van de drie deelnemende partijen worden voortaan in Nederland door Fabiola gemaakt. Het eerste programma dat Fabiola zal produceren is Groeten Uit 19xx, dat met veel succes op de commerciële zender VTM liep.

Iets alternatiever
Producent Robert van den Bogaard zal Fabiola vanuit Amsterdam gaan leiden. Hij heeft samen met Reinout Oerlemans en Ronald van Wechem (met wie hij eerder ­Eyeworks oprichtte) de helft van de aandelen in Lecter Media in handen.

'In België kan het programma, meer nog dan in Nederland, carrières maken' Beeld -

Van den Bogaard ziet wel verschillen tussen de Vlaamse producentenwereld en de Nederlandse. "Dat zit hem grofweg in het feit dat de Nederlandse producentenwereld is voortgekomen uit Endemol. Dat geldt in zekere zin ook voor Eyeworks. Dat leidt veelal tot spectaculaire shows, met fraaie decors."

"Grote internationale spelers als Fremantle, ITV-Talpa en Warner maken de dienst uit in ­Nederland. In België is Woestijnvis de grondlegger en zijn de multinationals veel minder aanwezig. Daardoor zijn de shows over het algemeen iets alternatiever, en meer ­gericht op inhoud."

Atypische elementen
Presentatrice Luyten, werkzaam voor De MENSEN, herkent zich daar in. "Woestijnvis heeft in Vlaanderen sinds de oprichting in 1997 een hele golf aan geweldige tv-makers voortgebracht. De inhoud van de meeste programma's zou bij jullie vallen in het straatje van de VPRO of NPO3, denk ik. Daar zit wel een groot verschil met Endemol, dat toch ook veel glitter en glamour produceert."

Producent Skyhigh TV maakt in Nederland sinds 2012 De Slimste Mens voor KRO-NCRV, nadat Talpa het in 2006 al minder succesvol geprobeerd had voor de eigen zender met Linda de Mol als presentatrice. Directeur Marc Dik heeft enige ervaring met de Vlamingen. Zijn ­bedrijf haalde eerder ook Mag Ik U Kussen? naar Nederland (Avro). ­Andersom zijn op de Belgische televisie Skyhigh-formats als Vier Handen Op Eén Buik en Uit De Kast te zien.

In de basis is De Slimste Mens trouw aan het format van De Slimste Mens Ter Wereld - zoals het programma in België heet -, zegt Dik. Een kennisquiz met atypische elementen. "Maar voor formats als De Slimste Mens is de presentator van essentieel belang. Dat klinkt als een open deur, maar het is niet eenvoudig om de afstemming perfect te krijgen - zie Talpa."

Eigen jasje
"Uiteindelijk slaagt het programma door de cocktail van zender, producent, presentator en jurylid. Het was voor ons belangrijk het programma met Philip Freriks en Maarten van Rossem een eigen jasje te geven, zodat het ook loskomt van de Vlaamse variant."

De Nederlandse variant De Slimste Mens Beeld -

Een veel gehoorde opmerking over De Slimste Mens in Nederland is dat het qua humor niet kan tippen aan de Vlamingen, waar het met onder meer Philippe Geubels, Jeroom Snelders en Jonas Geirnaerts vaak gieren van het lachen is. Niet zelden zit de tv-rubriek van De Wereld Draait Door vol met fragmenten.

Comedian Jan Jaap van der Wal was bij zowel de Nederlandse als Vlaamse variant kandidaat en schuift in België inmiddels ook aan als jurylid.

"In België kan het programma, meer nog dan in Nederland, carrières maken. Woestijnvis slaagt erin die hele show te doorspekken met ironie. Dat het programma daar ook De Slimste Mens Ter Wereld heet, bevestigt dat. In Nederland heb ik nog weleens de ­indruk dat de winnaar écht denkt dat hij de slimste mens is geworden. Dat zeg ik zonder afkeer, ook in Nederland staat het programma als een huis."

Onbekende Nederlanders
Dik herkent zich wel enigszins in de opmerking van Van der Wal. "Er wordt daar meer gelachen, dat is duidelijk. Soms worden er minutenlang moppen getapt. Ik vind het programma daar ook geweldig, maar je moet zoeken naar de vorm die past. In onze vorm is de humor meer terloops. Een ondeugende Philip, een weerbarstige Maarten. Dat is de manier waarop het programma zich bij ons heeft ontwikkeld."

En met succes. Met permissie van de Vlamingen komt er vanaf 11 december een reeks waarin ook plaats is voor onbekende Nederlanders: De Slimsten vs De Rest.

Volgens zowel Dik als Van der Wal zijn de Vlamingen in het algemeen goed in panelshows. Voorzetje, inkoppen. Van der Wal mag er mede daarom graag opdraven.

'Het was voor ons belangrijk het programma met Philip Freriks en Maarten van Rossem een eigen jasje te geven' Beeld -

"Alles wat over komedie gaat, wordt in België ook daadwerkelijk door comedians gedaan. Ze lijken iets minder rekening te houden met kijkcijfers en geven de ruimte aan de makers. In Nederland drukken de schrijvers al snel op de begroting en als het een keer niet lukt - zoals de Mark Rutte-imitatie van Remko Vrijdag vorig jaar bij het Televizier Gala - krijgen de schrijvers de schuld."

Cultuurverschillen
In zijn algemeenheid heerst er tevredenheid bij de Vlaamse tv-producenten over de manier waarop in Nederland met de formats wordt omgegaan, zegt Fabioladirecteur Van den Bogaard.

Neemt niet weg dat De MENSEN, Woestijnvis en Lecter Media voortaan zelf hun formats zullen proberen te slijten aan de Nederlandse zenders. "Uiteindelijk zorgt dat er toch voor dat je meer grip hebt op de uitwerking. Dat kan ervoor zorgen dat het dna van het programma beter overeind blijft."

Toch denkt Luyten dat inmenging van lokale producenten ook van pas kan komen. "Ik merk het in Buurman, Wat Doet U Nu? ook. Nederlanders zijn toch gewend recht voor zijn raap te zijn en vinden mijn vraagjes dan weleens zacht. Het is altijd goed van elkaar te leren."

Comedian Van der Wal: "In komedie kan het best moeilijk zijn de aard van een land te begrijpen. Op welke tenen je mag trappen is toch per land verschillend. Ik ben ­benieuwd hoe Fabiola de cultuurverschillen gaat overbruggen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden