Plus

Waarom is een kaartje Concertgebouworkest zo duur?

De Amsterdammer betaalt het meeste voor een kaartje voor het eigen huisorkest van bijna alle Europese toporkesten én dat van New York. Hoe kan dat?

De duurste kaarten in Amsterdam zijn in dit seizoen 14 euro duurder gewordenBeeld Herman Wouters/HH

Het is maandagmiddag 19 september en directeur Jan Raes van het Concertgebouworkest waarschuwt in het stadhuis raadsleden en de Amsterdamse Kunstraad voor de oplopende prijzen in de cultuursector. "Een inwoner van Amsterdam betaalt meer dan welke Europeaan dan ook voor zijn huisorkest. Zelfs de New York Philharmonic is goedkoper."

De uitspraak is onderdeel van een bijeenkomst over de indexering van subsidies in de kunstensector (mee laten groeien met de inflatie) - een oproep waar inmiddels gehoor aan is gegeven.

Amsterdam blijft echter een van de duurste locaties om een concert van het huisorkest te bezoeken. Een kaartje voor het Concertgebouw­orkest kan - in de duurste prijsklasse - inmiddels oplopen tot wel 140 euro per bezoek.

Spagaat
"Het is een spagaat waar we zelf mee zitten," zegt David Bazen, zakelijk directeur van het orkest. "Je wordt daarmee ontoegankelijk voor heel veel bezoekers, maar een orkest is ook gewoon een kostbaar instrument. Er zitten daar 120 mensen hun best voor je te doen."

Neem een standaard topproductie. Het orkest telt meer dan honderd leden en de duur van de avond staat vast. Je kunt Mahlers Negende niet ineens inkorten tot een half uur, bij wijze van spreken.

Dat argument geldt echter voor ieder orkest. Wat maakt dat Amsterdam dan in die duurste prijsklasse valt als je vergelijkt met bijvoorbeeld Londen? Daar kost het duurste kaartje van de London Symphony Orchestra slechts rond de vijftig euro.

Vaker repeteren
David Bazen heeft daar meerdere verklaringen voor. Allereerst zijn zalen in Groot-Brittannië over het algemeen groter, wat de kosten van een kaartje omlaag brengt. Daarnaast staan de Britten erom bekend maar één of twee keer te repeteren voor een opvoering.

"Dat hoor je ook terug," aldus Bazen. Ter vergelijking: in Nederland wordt drie à vier keer gerepeteerd, wat een concert daardoor direct duurder maakt. "Wij zitten wat dat betreft meer op de Duitse lijn," zegt Bazen, daar repeteren ze ook vaker.

Dan New York. Een dure stad, zeker, maar concert­gewijs goedkoper dan Amsterdam als je naar de duurste kaarten kijkt. Dat moet je zien in de grote eigen vermogens van Amerikaanse orkesten, zegt Bazen.

"Amerikaanse orkesten hebben vaak wel tussen de 100 miljoen en 400 miljoen dollar aan eigen vermogen. Daar hebben ze ook rendement over. Dat komt ongeveer overeen met wat wij in Nederland aan subsidie krijgen."

Niet de allerduurste
Bazen baseerde zich voor de cijfers op het concertseizoen 2014-2015. Gekeken is naar reguliere concerten van topdirigenten: dus mensen met een statuur van een Bernard Haitink of Valeri Gergjev. Daarbij valt als kanttekening te plaatsen dat het afhangt van welk concert je kiest hoe duur een kaartje is.

In het huidige seizoen kan een avond gedirigeerd door Daniele Gatti, chef-dirigent van het Concertgebouw­orkest, in de duurste categorie oplopen tot 140 euro, maar bijvoorbeeld ook 'maar' 80 euro kosten. In de steekproef die Het Parool zelf nam, kwam het Concertgebouworkest bijvoorbeeld niet als allerduurste uit de bus.

Entreeprijzen concertkaartjes vergelekenBeeld Laura Van Der Bijl

Een beetje flauw
"Het programma tot 80 euro is nét het goedkoopste dat Gatti doet dit seizoen," zegt David Bazen echter. "Dat kiezen is een beetje flauw. Het is niet een regulier programma." Zo is de avond - met werken van Mahler en Wagner - onderdeel van een serie waarin ook veel hedendaags repertoire wordt gebracht, en die series zijn sowieso goedkoper.

Dan hoe het nu verder moet. De duurste kaarten in Amsterdam zijn in het huidige seizoen maar liefst 14 euro duurder dan in het vorige. Is dat een lijn die zich voortzet? "We gaan elk jaar wat omhoog omdat we het stijgende prijspeil voor moeten blijven," zegt Bazen. "Via de kassa is de enige manier waarop we extra inkomsten kunnen genereren."

Zo is het bijvoorbeeld niet zo dat musici van het Concertgebouworkest topsalarissen verdienen. Vergeleken met andere Europese en Amerikaanse orkesten verdienen de leden in Amsterdam zelfs het minst.

Bovendien zit er ook nog subsidie op de kaartprijs (het Concertgebouworkest krijgt vanaf 2017 jaarlijks 13 miljoen euro subsidie). Op de vraag wat een kaartje zou kosten als subsidie niet bestond, antwoordt Bazen: "Het dubbele."

Dit is het eerste deel van een driedelige serie over het Concertgebouworkest. Het volgende gaat over de salarissen binnen toporkesten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden