House of the Dragon (foto) is de prequel bij hitserie Game of Thrones. De serie is vanaf eind augustus te zien op streamingdienst HBO.

PlusAchtergrond

Waarom domineert de prequel de filmwereld?

House of the Dragon (foto) is de prequel bij hitserie Game of Thrones. De serie is vanaf eind augustus te zien op streamingdienst HBO.Beeld HBO

Ooit wilden filmmakers vooral laten weten hoe een verhaal verderging ná de film, maar in de huidige tijd regent het prequels in de film- en seriewereld. Durven filmstudio’s het niet aan om met iets nieuws te komen of is de prequel juist een meestervondst?

Denise van der Bij

Het is misschien wel de bekendste prequel van de filmwereld: episode I, II en III van de Star Wars-reeks werden pas meer dan twintig jaar na de oorspronkelijke films (IV, V en VI), gemaakt. Hoewel fans niet bepaald unaniem te spreken waren over de toevoegingen aan het Star Wars-universum, sloeg de prequel als concept wel degelijk aan.

De prequel, een film die zich afspeelt voor alle gebeurtenissen die we al kennen uit de originele film of serie, is een populaire trend die de filmwereld domineert. Van recente aniematiefilms Minions: The Rise of Gru en Lightyear, over astronaut Buzz Lightyear uit de Toy Story-reeks. Maar ook Disneys Cruella (de schurk uit 101 Dalmatiërs), Fantastic Beasts, de vervolgreeks op Harry Potter, waarvan het laatste deel The Secrets of Dumbledore het verleden van tovenaar Perkamentus blootlegt, en later deze maand House of the Dragon op HBO, de prequel bij Game of Thrones.

De prequel mag dan alomtegenwoordig zijn, in verhalend opzicht werkt hij niet zo goed, zegt filmwetenschapper Dan Hassler-Forest. Om voor de hand liggende redenen: je weet al wie het gaat overleven en wie niet en waarom dingen gaan lopen zoals ze lopen. “Dat maakt het veel moeilijker om het idee te hebben dat er veel belangrijks op het spel staat. Mensen zeggen dan: ‘de effecten zijn heel mooi’, ‘de wereld is wat verder uitgebreid’, maar qua verhaal is het natuurlijk niet zo spannend.”

Checkboxmentaliteit

Het idee van een prequel is iets van de 21ste eeuw. Voorheen waren filmmaatschappijen veel meer gericht op het maken van één film. Af en toe met een vervolg (sequel). Een enkele keer was er een prequel. Maar daarna was het tijd voor iets anders. Wat nu centraal staat zijn verhaalwerelden die alle kanten op gaan. “Mediabedrijven denken niet meer in termen van een film die een verhaal vertelt, maar in franchises en uitgebreide verhaalwerelden,” aldus Hassler-Forest.

Of, zoals Patty Watson, senior productmanager bij de Nederlandse tak van de filmmaatschappij Universal Pictures, vertelt: “Bij franchises besluiten de producenten vaak om voor een prequel te kiezen om meer achtergrondinformatie te geven over de personages of de storyline van een film.”

Dat kan leuk of verhelderend zijn. Maar ook gemakzuchtig. Hassler-Forest noemt de Star Wars-film Solo: “Een hele luie film die een jongere acteur cast in een hele bekende rol. Hoe is hij aan z’n naam gekomen? Hoe ontmoet hij Chewbacca? Je krijgt een soort checkboxmentaliteit waarbij een scène of verhaal wordt gebouwd rondom alle dingen die in een eerdere film terloops werden genoemd en niet zo belangrijk zijn.”

Alles in verbinding

Waarom is de prequel dan zo populair geworden om te maken? Als eigenaar van distributiekanalen en bioscopen hadden Hollywoodstudio’s in de jaren vijftig een monopoliepositie. Ze konden in verschillende landen het filmaanbod volledig opkopen. Tegenwoordig zijn er veel meer filmstudio’s en zijn er ook nog eens allerlei streamingdiensten die wereldwijd uitzenden. Het aanbod is daarmee gefragmenteerder en bioscooppubliek is niet meer per se het voornaamste publiek. Alleen de grootste en duurste films worden bij voorkeur in de bios ingezet. Om kijkers te trekken, kan het dan handig zijn om een verhaal te brengen waar het publiek al mee bekend is.

Ook de digitalisering helpt mee. Films, televisie, games, alles staat in continue verbinding met elkaar. “De film Doctor Strange in the Multiverse of Madness kun je niet volgen als je de serie Wandavision op Disney+ niet hebt gezien. De barrière tussen industrieën wordt steeds kleiner,” zegt Hassler-Forest.

Omdat film een commerciële industrie is, willen filmmakers succesvolle films graag voortzetten, maar dit kan niet altijd. Bijvoorbeeld omdat een hoofdpersoon sterft, zoals in Butch Cassidy and the Sundance Kid. De prequel uit 1979, Butch and Sundance: The Early Days, vertelt hoe Butch en the Sundance Kid elkaar ontmoetten. “Filmmaatschappijen denken: als er geen weg vooruit is voor een sequel, dan maar de weg terug. Dan kunnen ze nogmaals geld verdienen aan een idee,” zegt Hassler-Forest.

Mickey Mousedekbed

Gaan we naar een toekomst waarin we alleen nog maar een paar filmreeksen hebben waarop telkens wordt voortgeborduurd? Dat is wel de trend, volgens Hassler-Forest: “De filmcultuur an sich wordt veel meer een monocultuur. Films worden alleen nog maar gemaakt als ze deel zijn van een bestaande verhaalwereld.”

Dit gaat volgens hem ten koste van film als medium. “Films laten veel aan de verbeelding over, er is geen definitief uitsluitsel over wat met iets wordt bedoeld. Juist door dat soort dingen open te laten geef je het publiek de uitdaging om dit met hun eigen verbeelding in te vullen. Op het moment dat een film antwoord geeft op alle vragen maak je het minder prikkelend en spannend.”

Volgens Patty Watson kunnen prequels juist heel leuk en interessant zijn. “Wanneer ze goed worden uitgevoerd én een nieuwe invalshoek aan de franchise geven.”

Vanwege de digitale filmtechnieken waardoor werelden realistisch gecreëerd kunnen worden, lenen sciencefiction- en fantasyfilms zich het best voor prequels. Maar een nog belangrijkere reden is dat mediabedrijven filmbedrijven zijn waar film onderdeel is van een groter geheel. Hassler-Forest: “Disney verdient veel meer aan hun themaparken en Mickey Mousedekbedovertrekken dan dat ze aan films verdienen.” En dan kom je terecht bij superhelden en tekenfilmfiguren die zich hier uitstekend voor lenen. “The Godfather is een geweldige film met een sequel en een prequel, alleen kun je hier moeilijker een achtbaanrit omheen bouwen met videogames of een pyjama. Bij Minions is dat wel heel makkelijk.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden