PlusAchtergrond

Waar streetart en mode samenkomen

Laser 3.14 spuit zijn teksten ’s avonds. ‘Een moment van rust, even weg van de dagelijkse rompslomp.’Beeld Charles Ruys

De anonieme ‘visual poet’ Laser 3.14 laat met zijn spuitbus al dertig jaar teksten achter op schuttingen, steigerdoeken en bouwketen in Amsterdam. Een magneet voor selfies. Hij exposeerde in diverse musea, en nu is er een co-lab met jeanslabel Denham.

Donderdag wordt zijn limited collectie voor jeansmerk Denham met een feestje gelanceerd in de White Label Denham Store in de Runstraat. Hoody’s, T-shirts en sweaters, met daarop een keuze uit twee teksten: ‘Amsterdam Forever’ en ‘Aim High’. “Onze roots liggen hier, zowel voor het merk Denham als voor mij als kunstenaar,” zegt Laser 3.14 met onvervalst Amsterdams accent. “Bij alles wat je doet proberen het beste uit jezelf te halen, of het hoogste willen bereiken, daar is niks mis mee.”

Jason Denham is een groot fan en verzamelaar van streetart van onder anderen Piet Parra, Zevs, Anthony Burrill, Skulljan en Laser 3.14. De laatste vroeg hij werk te maken ter decoratie van de eerste Denhamwinkels in Amsterdam en Japan. Eerder maakte de anonieme kunstenaar al een serie T-shirts voor het merk én een installatie voor in warenhuis Lane Crawford in Hongkong.

Hoewel hij nog meer co-labs op zijn naam heeft staan, is het werk van Laser 3.14 in de eerste plaats op straat en in musea te zien. Graffiti is het niet direct, zegt hij, meer urban art of streetart, teksten in heldere zwarte kapitalen. “Graffiti­tags, oftewel je naam kladderen, zijn alleen voor een getraind oog te lezen, terwijl ik juist wil dat iederéén mijn teksten kan lezen.”

Momenteel zijn er zo’n vijftig spray-painted messages van hem in de stad te vinden, schat hij. Voornamelijk op schuttingen, steigerdoek en cementmolens, want het dynamische van die bouwomgevingen is dat de tekst een dag later verdwenen kan zijn. Frustratie van bewoners die zich aan streetart op muren ergeren, heeft nooit meegespeeld bij zijn keuze voor tijdelijke ondergronden. “Graffiti hóórt bij de stad, het is jammer – en dat is iets waar graffitischrijvers al heel lang voor lobbyen – dat de gemeente geen vrijplekken creëert. Tunnels en muren waar je lekker los kunt gaan.”

Zo’n drie avonden per week trekt hij eropuit, meestal op zondag, maandag en dinsdag tussen 22.00 uur en 2.00 uur, als het ‘lekker rustig is in de stad’. Minimalistisch bepakt, met slechts enkele spuitbussen op waterverfbasis in zijn rugzak, stroopt hij met zijn fiets de straten af, op zoek naar geschikte plekken. De tekst is uiteindelijk snel gezet. Bang om gepakt te worden is hij niet, maar hij wil in stilte kunnen werken. “Het is een moment van rust, even weg van de dagelijkse rompslomp.” Noord moet een paradijs zijn met alle bouwputten, zou je denken, maar nee. “Er zijn daar helaas weinig schuttingen.”

Onbereikbare liefde

Een tekst zetten is overigens veel moeilijker dan je zou denken, zegt hij. “Het vereist een stevige beheersing. Probeer maar eens een nette tekst te schrijven met een spuitbus die de neiging heeft snel te gaan druipen. Zo’n tag heb je op een gegeven moment wel in de vingers, maar een groot artwork vereist discipline.”

De limited collectie voor het Amsterdamse jeanslabel Denham wordt donderdag gelanceerd. Beeld Leo Chan

De teksten van Laser 3.14 zijn een mix van ­oude krakersleuzen, politieke leuzen, maatschappijkritische quotes en romantische hersenspinsels. “Ik maak niet altijd gebruik van ­eufemismen, soms mag je mensen ook een flinke trap in hun ballen geven.” De onbereikbare liefde is een van zijn favoriete onderwerpen. ‘Sometimes love flares up’ zette hij onlangs in de Quellijnstraat, en ‘They’re mirrored, but she’s not symmetric’ op de Vijzelgracht. In zijn atelier op een houten plank: ‘You broke my wings, so I can’t fly after you’.

Mekka voor graffitischrijvers

“Ik vind het megalomaan klinken als ik zeg dat ik mensen aan het denken wil zetten, maar ik hoop wel dat mijn teksten een reactie uitlokken. Mensen kunnen er boos om worden, erom glimlachen, er een mening over hebben, er hun schouders over ophalen, dat is allemaal prima,” vertelt hij in zijn atelier. Hij wil anoniem blijven, het gaat om zijn werk, niet om hem. Dat dat populair is, blijkt op Instagram, waar hij onder @laser314 te vinden is, en waar #laser314 meer dan 5000 posts oplevert, vaak ook van mensen die bij zijn teksten poseren.

Zijn werk is te vinden in de permanente collectie van het Amsterdam Museum. In 2006 nam hij, met grote namen als Wayne Horse, The London Police en Zedz, deel aan een streetartexpositie in, toen nog, het GEM in Den Haag. In steden als Londen, New York, Parijs en Barcelona wordt streetart door galeries serieuzer opgepakt dan hier, stelt hij. De waardering ervan onder verzamelaars vertoont een snel stijgende lijn. Zo is er laatst nog een pixelmozaïek van het Franse anonieme Invader bij Sotheby’s Hongkong geveild voor het fijne bedrag van 71.000 euro.

Laser 3.14 werkt al tien jaar met galerie The Garage in Amsterdam, vorig jaar exposeerde hij in de gerenommeerde Speerstra Gallery in Parijs. “Daar ben ik heel trots op, de verkoop gaat ­steady en steeds beter. Ik ben al zolang aan­wezig, dat mensen met goed vertrouwen mijn werk kunnen kopen. Ik ben geen eendagsvlieg.”

In het Bos en Lommer van de jaren tachtig, waar hij opgroeide, zag hij als jochie van acht overal ‘krabbels’ opduiken: “Dr. Smurry, ZAP, Tarantula, Collodi, Dragon, ik vond het fascinerend.” Vanaf zijn elfde ging hij zelf aan de slag. “Een jaar later kwam ik op de Amsterdamse Grafische School in de Dintelstraat terecht, het mekka voor graffitischrijvers. Ik heb er al mijn helden leren kennen, Hiz, Hook en Nar waren mijn beste vrienden. Als er die nacht weer een piece gezet zou worden, ging dat als een lopend vuurtje door de school. ’s Ochtends gingen we er dan met z’n allen naartoe, de scene was heel gebroederlijk en dynamisch.”

Vertrutting van de stad

In de jaren negentig parkeerde hij zijn graffitikunst een tijdje om zich te concentreren op illustreren en dichten. Dat resulteerde in 2009 in de dichtbundel White phosphorus, gepubliceerd in samenwerking met The American Bookstore. In 2000 vond hij oude spuitbussen op zolder, begon het weer te kriebelen en besloot hij zijn teksten naar de straat te brengen. “Ik ben gek op sciencefiction en lezen, vandaar de naam Laser. De getallen kwamen erbij toen ik naar een single luisterde van Public Image Ltd, de band van Johnny Rotten na de Sex Pistols. De letters P en I maakten pi, dat staat voor 3,14, het getal dat in de wis- en meetkunde wordt gebruikt om onder meer omtrek en oppervlakte van een cirkel te berekenen.”

Er zijn veel anonieme graffitischrijvers zoals hij. “Het is een scene waarin mensen liever in de schaduw leven, en tegenwoordig is die scene meer verspreid over het land en best groot, schat ik in. Er worden maandelijks zo’n tweeduizend pieces op treinen gezet, dus er is wel iets gaande. Gelukkig maar, want trouble­makers schudden de status quo op.” Zijn grote voorbeeld is wijlen de Amerikaanse stand-upcomedian George Carlin, ‘een troublemaker met een heerlijk gevoel voor humor’.

Wat is er mis met Amsterdam? “Te veel gentrificatie, waardoor buurten hun unieke karakter verliezen. Ik erger me al jaren aan de vertrutting van de stad, maar vooral aan de regelgeving – daarin is de gemeente echt doorgeslagen. Het doodt alle spontaniteit. De stad is nu zo’n homogeen gebeuren, zonder scherpe randjes. Waar zijn de uitgesproken clubs waar het er lekker wild aan toe ging? Club RoXY, iT, Mazzo, Korsakoff, ze zijn allemaal verdwenen. Maar al is de vrijheid flink aan banden gelegd, Amsterdam blijft gelukkig een ontembaar beest. Creatieven geven de stad haar edge. Ze respecteren de stad, verrijken haar, en dagen haar uit. Daarmee sijpelen de scherpe randjes van Amsterdam langzaam weer door de vertrutting heen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden