Plus Analyse

Waar blijft de vrouwelijke dj?

Beeld Thinkstock

De dancescene mag bekendstaan als progressief, het aantal vrouwelijke dj’s op Amsterdamse feesten blijft achter. ‘Als ik kom draaien, denken ze dat ik het vriendinnetje van de dj ben.’

Ja, het aantal vrouwen achter de draaitafels van Amsterdamse festivals neemt sinds een paar jaar toe. Jasmín, KI/KI, Lyzza, Mad Miran en Upsammy timmeren aan de weg, maar een gelijke verdeling tussen man en vrouw op het podium is nog ver weg­ sprake. Van de artiesten die dit jaar op een festival of in een nachtclub in Amsterdam achter de draaitafels staan, is gemiddeld 17,1 procent vrouw. Dat blijkt uit een analyse door Het Parool van line-ups van 32 dance­festivals, waaronder ZeeZout, Vunzige Deuntjes en Awakenings, en de jaarprogrammering van zes nachtclubs, waaronder Claire en Jack.

Op drie Amsterdamse festivals staan enkel mannen op de programmering: Music On (25 mannen), We Are Lost (13), Loveland van Oranje (20). Het laatstgenoemde festival had op ­Koningsdag nota bene een ‘kings’- en een ‘queens’-stage − zonder vrouwen dus.

De NOS berekende in 2017 dat nog geen 10 procent van de artiesten op de tien grootste dancefestivals in Nederland vrouw is. Vorig jaar deed het NRC een steekproef: bij negen Nederlandse festivals steeg het aantal vrouwen van 7,9 procent in 2015 tot 11,7 procent in 2018.

De Amsterdamse organisatie Loveland Events, met drie festivals in de stad, heeft niet gereageerd op vragen van deze krant, net als de organisatie van het internationale Music On. Festival We Are Lost, van platenlabel Lost & Found, laat weten geen rekening te houden met gender. “Het gaat ons om de muziek. Daarbij zijn binnen ons genre, de progressieve house, weinig vrouwelijke dj’s te vinden.”

Hoeveel vrouwelijke dj’s Nederland precies telt, is onbekend. Auteursrechtenorganisatie Buma/­Stemra maakte vorig jaar bekend dat vrouwelijke artiesten 13 procent van hun ledenbestand beslaan, maar dat betreft alle muzikanten en producers. Toch kun je met het argument ‘te weinig vrouwelijke dj’s’ niet meer aankomen, vindt Emma van Meyeren, muziekjournalist bij onder meer Vice. “Ik vind zo’n opmerking onwaarschijnlijk dom. Hiermee zeg je eigenlijk: vrouwen zijn geen goede dj’s. Want er zijn genoeg vrouwen die ontzettend goed kunnen draaien, ik kan zo een lijst opnoemen.”

Van Meyeren plakte vorig jaar stickers met daarop All men? Nein danke op festivalposters waarop alleen mannelijke dj’s stonden. Het doel: zichtbaar maken hoe scheef de verhoudingen zijn. “Boekers moeten absoluut programmeren wat ze vet vinden, maar als ze erachter komen dat dit uiteindelijk alleen maar mannen zijn, of slechts een paar vrouwen, dan moet je bij jezelf te rade gaan.”

Diepgeworteld

De politiek, de wetenschap, het bedrijfsleven: op veel gebieden is de man-vrouwverhouding een punt van aandacht. Ook in een industrie die bij uitstek creatief en progressief is, blijft diversiteit een probleem. “Net als veel andere sectoren wordt de dancescene gedomineerd door mannen,” zegt danceliefhebber, activist en schrijver Sophia Seawell, werkzaam bij het ­internationale feministische fonds Mama Cash.

Seawell en muziekjournalist Van Meyeren stellen dat er meer vrouwen moeten worden geboekt, omdat de dj-wereld nog steeds overwegend mannelijk en wit is. Dat begint bij de organisaties achter festivals en clubs. Belangrijke posities in de leiding of de programmering worden nauwelijks door vrouwen bekleed.

Seawell: “Seksisme wordt niet alleen in stand gehouden door individuen, maar ook door de instellingen om hen heen, zoals clubteams en organisaties.” Dat gebeurt grotendeels onbewust, stelt ze. “Het zit diepgeworteld in onze maatschappij. We moeten er echt over nadenken, blijven praten en bewust proberen iets te veranderen. Anders gebeurt dat niet.”

De 23-jarige Jasmin Hoek, sinds 2017 DJ Jasmín, kan erover meepraten. “Ze denken vaak dat ik ‘het vriendinnetje van’ ben.” Dit jaar draaide ze haar eigenzinnige mix van techno en electro onder meer op festival Lentekabinet en in nachtclub De School. “Soms krijg ik de vraag: met wie ben je mee? Zulke seksistische opmerkingen krijg ik steeds minder vaak, maar dat komt misschien doordat ik nu vaker draai.”

Gelijkere verdeling

Isis van der Wel, beter bekend als boegbeeld DJ Isis, herkent het ook. “Iemand zag me een keer aan voor barvrouw. Toen zei ik: ‘Zie je wel waar ik sta en waar ik mee bezig ben?’ Dit was overigens wel in de jaren negentig, toen de vrouwelijke dj’s nog op twee handen te tellen waren.”

Door haar bekendheid had Isis er in Nederland weinig last van, maar in het buitenland is wel­eens iets voorgevallen. “In België, Spanje en Argentinië heb ik een paar keer een vervelende ­situatie meegemaakt met een beveiliger. Ik ben zelfs aangerand, maar het had erger kunnen ­aflopen.”

Tom van Wijk, creatief directeur van Amsterdam Open Air, krijgt dagelijks mee hoe ­homogeen de industrie nog is. “Componisten en producers met wie wij samenwerken voor videomuziek: mannen. We werken veel samen met boekingskantoren, met in het aanbod voornamelijk: mannen.”

“Daarbij is het samenstellen van ons programma een complex proces,” zegt Van Wijk. “Bij Open Air kijken we allereerst naar headliners: de grote namen die publiek trekken.” Dat zijn wederom voornamelijk mannen, die vaak al jaren meedraaien. Sinds een paar jaar staan zij tegenover een paar bekende vrouwen, zoals Nina Kraviz en Amelie Lens. “Daarna kijken we naar de vaste gezichten van de stagehosts van dat jaar en vervolgens naar nieuw talent. Pas dan komt de man-vrouwverhouding om de hoek. Ook bij ons is het dus niet het allerbelangrijkst.”

Toch is Open Air sinds twee jaar actief bezig met de man-vrouwverhouding in zijn programmering. “Toen vanuit de scene de vraag kwam of de verhouding anders kan, zijn we dat gaan onderzoeken.” Het aantal vrouwen op Open Air is, zo stelt Van Wijk zelf, in de afgelopen drie jaar verdubbeld. “Een gelijkere verdeling zorgt toch voor een leukere dynamiek.”

Is het dan niet een idee om simpelweg meer vrouwen te boeken, juist voor een grote organisatie als Open Air? “Dat is een interessant debat,” aldus Van Wijk. “Wat is wenselijk? Ik denk dat geen enkele vrouw door positieve discriminatie vooruit wil worden geduwd, maar als gelijke wil worden gezien. Dit is iets wat we met de hele dancescene moeten gaan uitzoeken. De beweging is ingezet, nu gaan we langzaam veranderen.”

Van binnenuit moet de muziekindustrie veranderen, vindt Van Wijk, maar vrouwelijk talent moet zich vooral ook melden, benadrukt hij. “Dat zie ik bijvoorbeeld terug bij talentenjachten die ik jureer: bijna alle inzendingen komen van mannen.”

Door mee te werken aan dj-workshops probeert Jasmín andere vrouwen te enthousiasmeren. “Soms heerst het idee dat er competitie onder vrouwen is voor die paar plekken op festivals en in clubs. Ik vind het juist belangrijk elkaar te steunen en vrouwen te pushen waar mogelijk. Uiteindelijk staan we dan sterker.”

Top en flop

Het Parool analyseerde de line-up van 32 dancefestivals deze zomer en de jaarprogrammering van zes nachtclubs in Amsterdam. De conclusie: gemiddeld 17,1 procent van de dj’s is vrouw. De Marktkantine bungelt ­onderaan: daar is nog niet eens één op de tien (7,8 procent) van de dj’s vrouw – op vragen van deze krant over de programmering heeft de nachtclub niet gereageerd. De School voert de lijst aan; bijna een derde (32,7 procent) van de dj’s die draaien in de oude lts, is vrouw. Er zijn drie festivals die enkel mannen hadden geboekt, Happy Feelings komt daar met één vrouw (3,8 procent) erg dichtbij. Milkshake programmeerde de meeste vrouwen van alle festivals, namelijk 38,4 procent.

Analyse

Voor de analyse is gekozen voor dancefestivals en clubs waar elektronische muziek (house, disco en/of techno) de boventoon voert. Ook is een aantal festivals meegenomen vanwege hun omvang en rol in Amsterdam. In de analyse zijn alleen elektronische acts meegenomen. Dj-duo’s en collectieven die ­altijd samen draaien, zijn los van ­elkaar geteld om te voorkomen dat er discrepantie in de cijfers ontstaat wanneer een duo uit een man en een vrouw bestaat. Van sommige acts was niet te achterhalen wie achter de draaitafels te vinden zijn − ook niet na contact te hebben gezocht via mail, telefoon of sociale media. Zij zijn meegenomen als ‘onbekend’.

Mariana Sanchotene: ‘Het wachten is op een vrouwelijke Martin Garrix’

Mariana Sanchotene, directeur Amsterdam Dance Event. Beeld Michael van Emde Boas

Mariana Sanchotene (47) is directeur van Amsterdam Dance Event. Ze begon twintig jaar geleden in de entertainmentindustrie, de laatste acht jaar werkte ze voor ID&T. Daar richtte zij zich op de internationalisering van bekende concepten als Sensation, Q Dance en Mysteryland.

“Het gat tussen mannelijke en vrouwelijke dj’s wordt elk jaar iets kleiner, maar is nog steeds groot. Op de werkvloer is er meer balans, maar er zijn wel meer mannen dan vrouwen met een directiefunctie. Wij hebben wel een bijzondere groep sterke Nederlandse vrouwen in sleutelrollen in onze industrie. Tegelijkertijd is het aantal vrouwen achter de dj-booth en op dj-scholen nog steeds klein. Wij hadden drie jaar geleden een sessie met Hardwell (Robert van de Corput), die demo’s van jong talent beluisterde en beoordeelde. 

Daar kwamen ­alleen maar jongens op af. Als Amsterdam Dance Event willen we juist de discussie over vrouwen in de elektronische muziek aanwakkeren. We werken daarvoor bijvoorbeeld samen met de stichting She Said So, die zich inzet voor vrouwen in de muziekindustrie. In dat kader vinden we het belangrijk om vrouwelijke dj’s die al aan de top staan, te promoten. Zij kunnen op die manier uitgroeien tot een voorbeeld voor andere meiden.”

José Woldring:  ‘Als je echt wilt doorbreken, moet je ook durven.’

José Woldring.

José Woldring (32) is eigenaar van pr-managementbureau The Media Nanny en samen met haar broer Rik van The Brand Father, een creatief bureau voor merken en organisaties. Ze begon op haar 22ste voor zichzelf met dj’s als Nicky Romero, The Flexican en platenlabel Spinnin Records als eerste klanten. Haar bureau telt dertig internationale artiesten.

“In bepaalde landen hoor ik weleens: waar is ‘Gossé’, werk jij voor hem? Nu verandert dat wel. In mijn eigen bedrijf is 90 procent vrouw, maar ik heb op dit moment maar twee vrouwelijke artiesten: Black Madonna en Inna. Als er een vrouwelijke David Guetta of Martin Garrix doorbreekt, kan er snel iets veranderen. Vrouwen kunnen niet minder goed draaien of produceren, maar ze hebben voorbeelden nodig. Vorig jaar zette ik samen met sociaal platform Bumble een initiatief op, Making Moves in Music, over het toegankelijk maken van de dancewereld voor vrouwelijke artiesten. In twee weken tijd meldden zich 600 vrouwen tussen de 16 en 46 aan, die allemaal een dj-carrière ambieerden. Als je echt wilt doorbreken, moet je ook durven. Wie denkt dat het bij Martijn (Martin Garrix) uit de lucht is komen vallen, heeft het mis. Die jongen is sinds z’n zevende elke dag bezig met dj’en en produceren.”

Carina Kornfeind: ‘De vijver bij de vrouwen is klein’

Carina Kornfeind, festivaldirecteur van Mysterland.

Carina Kornfeind (37) is festivaldirecteur van Mysteryland en Welcome to the Future. Eerder was ze directeur van Welcome to the Future. De Oostenrijkse kwam voor de liefde naar Nederland, waar ze in 2010 in dienst trad bij ID&T, het bedrijf dat onder meer Sensation en Mysteryland organiseert.

“Het gaat de goede kant op met goede en stoere dj’s als Amelie Lens, Charlotte de Witte, Mattn en Nina Kraviz. Vroeger was het dj-vak heel technisch. Mixen was een dingetje. Dat is gemakkelijker geworden, net als het produceren van eigen muziek, wat een must is voor iedere dj. Acht jaar ­geleden zat ik op de SAE, de School Of Audio Engineering, waar je leert produceren. Toen was ik het enige meisje in de klas, nu is daar 20 procent vrouw. Als organisatie van Mysteryland en Welcome to the Future kijken we altijd naar mogelijkheden voor vrouwelijke dj’s. Als je nu goed bent, kan het zelfs eenvoudiger zijn door te breken, omdat er duizenden mannelijke dj’s zijn, maar de vijver bij de vrouwen klein is. Je moet je wel onderscheiden met een eigen signatuur, een eigen sound. Anders verdwijn je in de massa.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden