PlusInterview

Vroegtijdig einde dreigt voor Het HEM: ‘Het zijn gekke tijden’

Grote namen en ambities genoeg bij kunstruimte Het HEM, maar een vroegtijdig einde dreigt. Directeur Kim Tuin zet alles op alles om zo snel mogelijk te heropenen.

Kim Tuin, directeur van Het HEM, kan de kunstruimte pas weer openen als er geld is voor personeel. Beeld Menno Kok

Drie keer moest Het HEM-directeur Kim Tuin (51) de interview­afspraak kort van tevoren afzeggen; ook toen rondzoemde dat al het personeel was ontslagen, kon ze nog geen duidelijkheid verschaffen. En nu lukt dat eigenlijk nog niet. “Ik heb het gevoel dat ik elke dag een nieuw scenario moet schrijven. Ik vertel nu een ander verhaal dan ik gisteren vertelde, dat weer heel anders is dan een maand geleden. Het zijn gekke tijden.”

In juni 2019 begon Het HEM, met steun van de investeringsmaatschappij Amerborgh van cultureel ondernemer Alex Mulder. In de voormalige munitiefabriek op het Hembrugterrein in Zaandam richtte Tuin een 9000 vierkante meter grote, rauwe tentoonstellingsruimte in. Het was de bedoeling dat er op het dak van het kunstcentrum een hotel zou worden gebouwd, maar kort na de opening werd het omgevingsplan vernietigd door de Raad van State: er mogen geen woningen komen op het Hembrugterrein. “De ontwikkeling van het hele terrein kwam stil te liggen, maar omdat Het HEM in de testfase al een succesvolle start had gemaakt, besloten we de korte termijn van openstelling in ieder geval te verlengen tot 2025. Dan kijken we wel hoe de omgeving zich ontwikkelt, dachten we.”

Om de levensvatbaarheid van Het HEM te verhogen ging Tuin direct over tot het vinden van een ‘breder financieringspalet’, want op de lange termijn zou het niet wenselijk zijn als Amerborgh als enige investeerder de kar zou moeten trekken. “We hebben een aanvraag gedaan bij het Rijk voor de Basisinfrastructuur 2021-2024, ik ben op zoek gegaan naar sponsoren en andere investeerders, maar nog voordat ik heb kunnen oogsten brak de coronacrisis uit. En nu hebben we een heel ander speelveld. Het werd voor Amerborgh, dat ook nog een aantal andere grote culturele projecten en instellingen onder zich heeft, zoals Felix Meritis en Soldaat van Oranje, te risicovol om de bv en daarmee de operationele kant van Het HEM in de lucht te houden.”

Zijn de banden met Mulder en Amerborgh nu verbroken?

“Nee, zeker niet. Voor alle duidelijkheid: ik heb alle begrip voor de moeilijke beslissing die zij hebben moeten nemen, en ze blijven natuurlijk aan boord. Amerborgh stelt dit jaar het pand, de inventaris en personeel beschikbaar aan de stichting om onze kans op herneming van het programma te ondersteunen. Het komt er wel op neer dat ik negentien mensen heb moeten ontslaan en dat is pijnlijk. We zijn nog met zijn drieën over, dus als we 1 juni weer open kunnen, heb ik vrijwel geen personeel en ook geen horeca. Dat is weer een nieuwe uitdaging. Ik heb gelukkig een stevige financier gevonden die een eenmalige injectie wil doen, waardoor we in principe volgend jaar open kunnen, maar ik zal structurele partners moeten vinden om Het HEM draaiende te houden. Als daar aan het einde van dit jaar geen zicht op is, moet ik me afvragen of Het HEM wel levensvatbaar is.”

Wat gebeurt er de rest van dit jaar in Het HEM?

“Alle techniekleveranciers van de tentoonstelling van gastcurator Maarten Spruyt – Chapter 3HREE, die gepland stond tot 3 mei – hebben hun apparatuur beschikbaar gesteld. We kunnen verlengen tot 1 augustus, maar ik kan alleen open als ik personeel heb. Hiervoor starten we een crowdfunding op Voordekunst. We hebben 50.000 euro nodig om onze mediators en beveiligers te betalen. De bruiklenen zijn door kunstenaars en galeries geschonken.”

“Juist nu is het interessant om de show te zien, hij lijkt wel gemaakt voor de coronacrisis: er kan maar één persoon tegelijk naar binnen en we werkten al met timeslots. We bekijken nu hoe we dit opnieuw kunnen inrichten, rekening houdend met de versoepelde maatregelen.”

“Daarnaast bieden we onder de noemer Chapter 3HREE AND A 1/2 tot het einde van het jaar ruimte aan geestverwante partijen die het nodig hebben. De vloeroppervlakte van de oude fabriek biedt uitgelezen mogelijkheden om op basis van de veilige 1,5-meterrichtlijn spontane interventies en samenwerkingen met andere culturele initiatieven te faciliteren.”

U hebt het over geestverwante partijen; wat doet u als Roche Het HEM een paar dagen wil afhuren voor een congres?

“Als Albert Heijn besluit om vanaf morgen alle brainstormsessies en vergaderingen bij ons te houden, zou ik ze met open armen ontvangen. Maar dat zou ik ook gedaan hebben als er geen corona was.”

Uw problemen kunnen voor een groot deel zijn opgelost als het rijk volgende maand besluit Het HEM structurele subsidie te geven.

“Ik weet niet hoe groot die kans is, want er is veel meer geld aangevraagd dan er beschikbaar is en wij zijn een jonge organisatie. Maar we hebben een heel mooi plan neergelegd, dat voortborduurt op wat we hebben gedaan in Chapter 1NE en 2WO. Want het werkt; met iedere Chapter trekken we een andere community aan. Iedereen voelt zich thuis bij ons. Ja, met een toekenning van het Rijk zou ik enorm geholpen zijn.”

“Het Mondriaan Fonds is deze week ook met nieuwe regelingen gekomen. Als ik het goed heb begrepen, komen wij in aanmerking voor twee potjes, maar voor de grootste is maar één plek beschikbaar en voor die andere zes. En er is een grote vijver met heel veel hongerige vissen. Het blijft spannend.”

Wat staat er in Het HEM te gebeuren als er een financiële injectie komt, Amerborgh niet wegloopt en u structurele subsidie krijgt?

“Dan zullen we in maart 2021 onze eigen programmering kunnen hervatten. Chapter 4OUR is samengesteld door Simone van Saarloos die een radicale inclusiviteit voorstelt en de toegankelijkheid van Het HEM en de maatschappij beproeft – die tentoonstelling zouden we eigenlijk nu hebben. Daarna volgt Chapter 5IVE met architecten Rem Koolhaas en Samir Bantal, een verlengstuk van Koolhaas’ tentoonstelling in het Guggenheim in New York, waarbij de verhoudingen tussen platteland en de stad in de huidige tijd worden onderzocht. Ook super­actueel, -relevant en interessant!”

De crowdfunding met Voordekunst begint 18 mei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden