Plus Boekrecensie

Vrienden van Tim Krabbé: meer dan een analyse van een gruwelijke misdaad

Ferdi Elsas ontvoerde Gerrit Jan Heijn en bracht hem om het leven. Beeld Paul Stolk/ANP

De moordenaar van de eeuw was een vliegtuigbouwkundig ingenieur. Een intelligente, misschien wel hoogbegaafde, huisvader die goed kon koken, graag voor zijn drie kinderen en jonge teckel zorgde, die Canetti, Nabokov en Elsschot las, en zijn literaire voor- en afkeuren niet ongeestig wist te verwoorden (‘Wolkers is een onleesbare gereformeerde puber die Oegstgeestse eenheidsworst produceert’). En die daarnaast een soort vriendschap aanging met Tim Krabbé.

Hoe zat het ook alweer? In 1987 was Ferdi Elsas werkloos, zat hij in een even moeizaam als onverbrekelijk huwelijk, en ontvoerde hij Ahold-topman Gerrit Jan Heijn. Diens familie kreeg een afgesneden pink opgestuurd in een koker, plus een serie afpersbrieven. Maandenlang was het hele land in ban van de ontvoering. Pas na Elsas’ arrestatie bleek Heijn al op de eerste dag te zijn doodgeschoten en begraven op de Veluwe.

Nietsontziend eerlijk

Vrienden is de bijna achthonderd pagina’s dikke, en krap dertig jaar beslaande kroniek van de band tussen Ferdi Elsas en Tim Krabbé. Al doet die samenvatting geen recht aan het boek. Minstens zo belangrijk is de band tussen Krabbé en Ferdi’s vrouw, kunstenaar en schrijver Els Hupkes: iemand met meer talent voor vriendschap en voor wat we ‘het dagelijks leven’ noemen dan haar man, haar grote liefde tegen wil en dank.

Het boek is opgebouwd uit korte dagboekachtige aantekeningen, en bestaat voor een groot deel uit brief- en mailfragmenten. De drie hoofdpersonen bespreken elkaars band, obsessies en belangen bij die band, ze duiken in de moord, de gevolgen ervan en de drijfveren daarachter, tot aan Elsas’ diepste jeugdtrauma’s aan toe – zonder hem weg te laten komen met makkelijke uitvluchten.

Ze wegen af, psychologiseren, theoretiseren over straf, moraal en grenzen, maar stellen ook akelig praktische vragen over ontvoerings- en moorddetails. Vaak zijn ze nietsontziend eerlijk, maar ze blijven ook om elkaar (en zichzelf) heen draaien, blijven gissen en aftasten.

Driehoeksverhouding

Het is óók, of misschien wel vooral, de persoonlijke band, de vreemde en soms doodgewone driehoeksverhouding die van Vrienden meer maakt dan een scherpe en invoelende analyse van een gruwelijke misdaad. ‘We moeten elkaar nooit krijgen’, schrijft Els in 1989 aan Krabbé, ‘zo houden we het spannend.’

Of ze elkaar krijgen, en hoe hun band – naast die met Ferdi – zich ontwikkelt, hoeft hier niet onthuld te worden. Maar dat Vrienden tot aan het ontroerende einde toe blijft boeien, dat de spanning al die tijd haast niet verslapt: absoluut waar.

Non-fictie Tim Krabbé Vrienden Prometheus, €24,99 794 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden