PlusInterview

Voorzitter Museumvereniging: ‘Deel sector trekt het eenvoudigweg niet, die moet hulp krijgen’

Het steunpakket vanuit de overheid voor musea stopt per 1 oktober, terwijl de sector nog lang niet uit de malaise is. ‘Musea zijn door corona enorm op achterstand geraakt en die achterstand haal je niet zomaar in,’ zegt voorzitter van de Museumvereniging Irene Asscher-Vonk.

Jan Pieter Ekker
Eerste bezoekers in het Van Gogh Museum na de heropening in juni.  Beeld ANP
Eerste bezoekers in het Van Gogh Museum na de heropening in juni.Beeld ANP

Als gevolg van corona is het aantal museumbezoeken in 2020 met 60 procent gedaald, van 33 miljoen naar 13,2 miljoen. Voor 2021 verwacht de Museumvereniging een verdere daling naar 9,7 miljoen bezoeken. De brancheorganisatie doet daarom een dringend appèl op het kabinet voor sectorspecifieke noodsteun in het vierde kwartaal én 2022. “Om de crisis door te komen, zijn tot de zomer van 2022 sowieso extra investeringen nodig,” aldus Irene Asscher-Vonk, voorzitter van de Museumvereniging.

Is hier sprake van een goed getimede noodkreet, in de aanloop naar de persconferentie van aanstaande dinsdag?

“De nood is hoog. De musea zijn door corona enorm op achterstand geraakt en die achterstand haal je niet zomaar in. Je hebt niet zomaar al je bezoekers terug en je hebt niet zomaar het verlies goedgemaakt dat je in de afgelopen jaren hebt geleden. Dat geldt met name voor de kleine musea. En ook die zijn hard nodig, voor de economie, voor het onderwijs, voor ons allemaal. Juist nu, na corona.”

“Wij hebben het idee dat het publiek heel graag weer terug wil komen, maar je moet mensen wel kunnen ontvangen. Je moet het museum open kunnen houden, je moet je collectie kunnen onderhouden, programma’s kunnen draaien, en als het even kan – want daar is het publiek dol op – moet je mooie, bijzondere tentoonstellingen kunnen organiseren. Maar daar is geld voor nodig.”

Het demissionaire kabinet heeft al laten weten dat de steunpakketten per 1 oktober stoppen.

“Als dat daadwerkelijk gebeurt, is dat een enorm gevaar. De grote musea zullen waarschijnlijk wel overeind blijven. We vrezen met name voor de kleinere instellingen, die weinig noodsteun hebben ontvangen en daardoor op hun reserves hebben ingeteerd. Je hebt alle soorten musea nodig; zoals je ook topsport en breedtesport nodig hebt, heb je ook grote en kleine musea nodig.”

Hoe is de situatie in Amsterdam?

“We hebben de cijfers niet uitgesplitst. Wel ligt het voor de hand dat juist Amsterdam – dat een enorme aanjager is voor de economie – enorm te lijden heeft gehad doordat het toerisme al die tijd heeft stilgelegen. Vooral grote musea missen buitenlandse toeristen. En dat zal ook nog wel even duren; er gelden immers nog coronabeperkingen.”

Pim van Strien, Tweede Kamerlid voor de VVD, zei onlangs tijdens het Paradisodebat dat de cultuursector eens moet ophouden om zich als calimero op te stellen…

“Dat doen we ook niet. Ik steek hier een ontzettend zelfverzekerd verhaal af over het nut van musea. Niet alleen hun sociale waarde, maar ook de economische waarde is groot. De musea hebben na de vorige bezuinigingsronde laten zien dat ze een enorm eigen verdiencapaciteit hebben, maar we maken deel uit van een sector die heel hard is getroffen. Omdat het opstarten van het toerisme langzaam gaat, is het moeilijk om nu helemaal zelf uit de problemen te geraken. Maar calimero is wat anders…”

“De musea ontvingen in 2019, voor corona, 33 miljoen bezoekers. Dat is meer dan de pretparken, dus we hebben het niet over een kleine sector. De helft van de inkomsten genereren de musea zelf, uit entreekaarten, horeca, de museumwinkel en zaalverhuur: we zijn heel ondernemend. Musea zijn bedrijven die omzet genereren, maar ze hebben geld nodig om te kunnen functioneren. Ze moeten een gebouw onderhouden, hebben personeelskosten, noem maar op.”

Vindt u een luisterend oor bij de politiek?

“Er is voortdurend contact tussen de taskforce en het ministerie. Ik ga ervan uit dat mevrouw Van Engelshoven hard voor ons zal vechten, maar we moeten ook de overige beslissers van het belang van de musea overtuigen.”

Wordt u dan niet mismoedig als u ziet dat demissionair premier Mark Rutte eindelijk eens een museum bezoekt dat in Dresden is, en het hem niet te doen is om de schilderijen van Vermeer maar om Angela Merkel?

“Nee, ik vind het geweldig dat hij geïnteresseerd is in cultuur en ik zou het leuk vinden als hij Angela Merkel ook meeneemt naar onze musea. En we weten het niet, hè; misschien heeft hij wel een Museumkaart en gaat hij elke zaterdagochtend stiekem naar het Mauritshuis…”

Het aantal musea dat tot nu toe ten onder is gegaan, is nog best klein.

“Ja, dat is mede te danken aan de steun die er tot nu toe is geweest. Er is enorm bezuinigd op personeel. En alles heeft stilgestaan: er zijn geen grote tentoonstellingen en speciale evenementen georganiseerd.

Het Kickstart Cultuurfonds heeft het afgelopen jaar miljoenen uitgekeerd aan musea om hun huisvesting en tentoonstellingen coronaproof te maken en publiek op een veilige manier te kunnen ontvangen. Was dat niet voldoende?

“De exacte cijfers ken ik niet, maar het fonds heeft zeker goed gewerkt, ook voor kleine musea die vooral met vrijwilligers werken. Het was heel laagdrempelig, dat was een goede formule. Maar we hebben het nu ook over de tijd na corona. Het komende kwartaal verwachten we dat de musea nogmaals 65 miljoen euro mislopen en het eerste half jaar van 2022 denken we dat dat bedrag opnieuw 65 miljoen euro zal zijn. Dat is een enorm gat. Terwijl de musea zo graag weer extra dingen willen organiseren, om meer Nederlands publiek te trekken, want de buitenlandse toeristen zijn er voorlopig nog niet in groten getale. Maar dan moet je kunnen investeren en dat kan alleen als er genoeg geld in kas is. Daarom blijft steun nodig.”

Bent u optimistisch dat die steun er ook komt?

“Ik zie de toekomst zonnig, zowel persoonlijk als professioneel. Het intrinsieke aanbod van musea is zodanig dat je alleen maar optimistisch kunt zijn. Maar ik ben niet optimistisch over de kleine musea, een belangrijk deel van onze leden, die het eenvoudigweg niet trekken. Die moeten hulp krijgen; die moeten een kontje krijgen, en dán ben ik heel optimistisch over de sector. Want de sector heeft de afgelopen jaren laten zien enorm veerkrachtig en inventief te zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden