Plus

Voorbij is de tijd van gore wc's

Jezelf in het zweet dansen, relaxen in een hangmat of slenteren over het terrein: festivals zijn nog nooit zo populair geweest. Maar zijn er nou nog altijd niet genoeg?

Het Milkshake festival in het Westerpark in 2015 Beeld Eva Plevier

Een paar kraampjes, iets met muziek en misschien een draaimolen voor de kinderen. Nog niet eens zo heel lang geleden heette zoiets een braderie of een buurtfeest, nu is het een festival. Vroeger hielden vakbonden protestacties en manifestaties, nu organiseren ze festivals. Bedrijfsfeesten worden omgedoopt tot festival, huwelijken opgezet als minifestivals en congressen worden 'congrestivals'.

Het aantal festivals groeit en het verzadigingspunt lijkt nog niet in zicht. In 2010 waren in Amsterdam vier grote dancefestivals in de buitenlucht, nu zijn dat er veertig. In 2010 had Amsterdam twee foodfestivals, nu zestien, de vele biologische markten niet meegerekend. Uit de Festivalmonitor 2015 bleek dat Nederlanders bijna 23 miljoen keer het jaar ervoor een (groot) festival bezochten.

'Samen je eigen ding doen'
Waarom zijn festivals zo populair? Beantwoording van die vraag vereist een sociologische blik, met bijbehorende begrippen. "De opkomst van festivals is niet los te zien van de ontzuiling en de ontkerkelijking," zegt Arend Hardorff, vrijetijdswetenschapper en directeur van de Academy for Leisure in Breda . "Mensen hebben behoefte aan collectieve ervaringen, aan het vieren van gemeenschapszin. Festivals geven een sense of belonging, iets waarmee je vorm geeft aan je identiteit."

MC Fit en DJ Mairo Nawaz op Appelsap Festival in het Flevopark Beeld Maeve Stam

Een identiteit die je tijdens het festival bovendien nauwkeurig kan finetunen, vergelijkbaar met je Facebookprofiel. Anders dan bij concerten, waar je met z'n allen voor één artiest komt, kun je op een festival je eigen ervaring vorm­geven. Collectief individualisme oftewel: ­'samen je eigen ding doen'. Het ene moment sta je bij een obscuur indiebandje op een klein podium, daarna zie je je vrienden weer bij die gevierde act op de mainstage. "Je bent onderdeel van een groter geheel, waar binnen je toch je eigen weg zoekt," zegt Willem Westermann van de Vereniging Van Evenementenmakers.

Ook de mate van betrokkenheid mag je zelf ­bepalen. Je kunt je in het zweet dansen, relaxen in een hangmat of gewoon de hele dag wat over het festivalterrein slenteren. Postmodern ­hedonisme in optima forma.

Bier en vegaburgers

Naast de vraag- speelt ook de aanbodkant een rol. Voor artiesten vormen festivals een belangrijke bron van inkomsten, nu ze steeds minder geld verdienen met de verkoop van albums. ­Bovendien spelen strikte hokjes in de pop­muziek nauwelijks nog een rol: rock, hiphop en dance bijten elkaar al lang niet meer. Stijlen hebben zich vermengd evenals het publiek, waardoor een festival met een divers aanbod bijna een vereiste is om een breed publiek te trekken.

Publiek in club Escape tijdens het Amsterdam Dance Event Beeld anp

Gemeentebesturen zijn dol op festivals. Ze zorgen voor reuring, een hip imago en voor relatief weinig problemen: uitgaansgeweld komt vooral voor in stadscentra en aanzienlijk minder vaak op festivals, waar de sfeer gemoedelijker is en de organisatie zich verantwoordelijk voelt voor een goed verloop van het evenement.

Voor merken zijn festivals ideale uithang­borden. Marketeers zijn altijd op zoek naar crea­tieve manieren om doelgroepen aan te spreken. Op festivals staan mensen open voor nieuwe ervaringen, iets waar merken op inspringen. In foeilelijk marketingjargon klinken dan termen als 'co-created experience' of 'belevenement'.

Bierbrouwers en radiostations zijn de meest voor de hand liggende sponsoren, maar ook ideële organisaties weten festivals te vinden om hun boodschap bij een vaak jonge doelgroep onder de aandacht te brengen. Dat oogt soms wat potsierlijk: festivalbezoekers die met een biertje in de ene hand en een vegaburger in de andere het regenwoud in Brazilië willen redden, of de mensenrechten in Myanmar steunen. Een aantal jaar geleden konden Lowlandsbezoekers gratis douchen als steunbetuiging aan vrouwen in Congo. 'Geen vrouw is opgewassen tegen seksueel geweld', was de ietwat gezochte slogan van Amnesty International. Toch hoeven feest en idealisme elkaar niet te bijten: zie het jaarlijkse succes van het 3FM's Serious Request. Festivalorganisatoren hebben 'duurzaamheid' al ­jaren geleden ontdekt: deels om hun vergunningsaanvraag veilig te stellen, maar ook omdat het publiek het van ze verwacht.

Overlast terugdringen

De gemeente heeft een nieuw evenementenbeleid opgesteld, waarmee de overlast van festivals moet worden teruggedrongen. Vorig jaar vonden in Amsterdam zo’n 2000 evenementen plaats, waarvan 170 met 2000 bezoekers of meer. “De grenzen van de groei zijn bereikt,” staat in het stuk.

Aan de hand van acht uitgangspunten moeten evenementen ‘een duurzame verbinding leggen met de stad en de bewoners, bijdragen aan de leefbaarheid en rekening houden met de woonomgeving’.

In parken mogen ‘in beginsel’ maximaal drie grote festivals worden gehouden, die ‘in principe’ niet meer dan een kwart van het park in beslag nemen. Maar van deze uitgangspunten kan worden afgeweken. “Maatwerk blijft mogelijk,” verzekert burgemeester Eberhard van der Laan.

Deze week sprak de gemeenteraad over het nieuwe evenementenbeleid. Maar liefst 22 mensen spraken in: sommigen om te klagen over de overlast, anderen benadrukten juist de zegeningen voor de stad door de vele festivals.

Van der Laan wilde niet zeggen of er door het nieuwe evenementenbeleid (het oude stamt uit 2009) meer of minder festivals komen. “Ik wil het kwalitatief benaderen,” zei hij.
In het Westelijk Havengebied komt een permanent festivalterrein voor evenementen die vanaf 2017 niet meer in de stad kunnen worden gehouden.

Geoliede amusementsmachines
Wat het publiek ook eist: dat alles tot in de puntjes is geregeld. Lange rijen, overstromende wc's of slappe friet worden niet meer geaccepteerd. "De branche is enorm geprofessionaliseerd," zegt Hardorff. "Nederland is klein, de concurrentie groot. Organisatoren kunnen het zich niet permitteren om het niet goed te regelen."

Van het doe-het-zelfethos dat een jaar of twintig geleden nog min of meer de norm was, is dan ook weinig meer over: festivals zijn geoliede amusementsmachines geworden waar het publiek door geavanceerd crowdmanagement gemonitord en gestuurd wordt.

Gaat al die efficiëntie niet ten koste van de charme? Woodstock, de moeder aller festivals, was een ongeorganiseerde bende. Hardorff: "Ach, mensen vinden een Landal-vakantiepark toch ook heerlijk. Alles goed geregeld."

Beeld Bacchus Wijnfestival in het Amsterdamse Bos

Sla je slag
Geen subgroep zo klein of er is een eigen festival voor. Zomaar een greep uit het aanbod van dit weekeinde in Amsterdam. Op het Stenen Hoofd is foodfestival Het Hoofdgerecht, op boerderij Langerlust, speciaal voor veganisten, het Dutch Raw Food & Lifestyle Festival. Wijndrinkers kunnen naar het Bacchus Wijnfestival in het Amsterdamse Bos, biertypes naar het Amsterdam Craft Beer Fest bij Sloterdijk.

Voor liefhebbers van hoge cultuur is er het Holland festival, voor fans van houseclassics het Happy Feelings Festival in het Westelijk Havengebied. De hele dag discussiëren over de EU en over associatieverdragen kan op het Westergasterrein tijdens het het Europa-
festival. De lijst is verre van compleet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden