Plus

Voor kunstenaars is Artis zeer inspirerend

In Artis is vier maanden lang werk te zien van achttien jonge kunstenaars en ontwerpers, een samenwerking met platform Moam. De verrassende werken zijn geïnspireerd op de flora, fauna en geschiedenis van het park.

Onderlinge afhankelijkheid - Boom van duo Max Mei: waar houdt de 'echte' natuur op en waar begint de gemaakte omgeving?Beeld Linda Stulic

Een droomproject noemt Martijn Nekoui, oprichter en creative director van kunstenaarscollectief Moam, de tentoonstelling art = Artis.

Toen hij op zijn zeventiende naar Amsterdam verhuisde, koos hij voor een woning tegenover de dierentuin die zicht biedt op de giraffen, zijn lievelingsdieren. Hij raakt niet uitgepraat over hoe goed er in Artis wordt omgegaan met het dierenwelzijn, de diversiteit aan bloemen en planten, de eetbare tuin.

"En weet je dat een van de oudste eiken van de stad er staat, de Heimans eik, 275 jaar oud? Ze doen er álles aan om die zo lang mogelijk in leven te houden."

Zeeleeuw in beweging
Nekoui, geboren in een bad met enthousiasme, koppelt jong talent aan grote merknamen of bedrijven om ze een platform te bieden. Op deze iconische plaats, waar kunst en natuur al 180 jaar hand in hand gaan, zullen er in de komende vier maanden zo'n 1,4 miljoen bezoekers met de nieuwe werken in aanraking komen.

Trots is Nekoui erop dat geen van de talenten een chimpansee of gorilla als uitgangspunt heeft gekozen, maar juist minder voor de hand liggende dieren, planten en objecten. Zo liet Atelier Mats zich inspireren door de uitwerpselen van de incasterns, 'zwarte vogeltjes met een schattig Salvador Dalí-snorretje'.

In het vogelhuis werd een canvasdoek op de grond gelegd, erboven een installatie gecreëerd waarop de beestjes kunnen zitten en dan maar lekker poepen. Om de week wordt het doek ververst, het oude opgehangen als kunst. Op die manier anticipeert Atelier Mats op het roemruchte verleden van incasternpoep.

Dat was een kostbaar goedje, vertelt Nekoui. "Als je dat op planten en bloemen gooit, groeit het als een gek. Maar toen kwam de kunstmest en was vogelpoep niks meer waard. Nu is die poep weer opgehemeld tot kunst, dat is toch supergeestig?"

Ontwerpster Tess van Zalinge liet zich inspireren door de geschiedenis van de Papegaaienlaan, waar de vogels vroeger aan kettinkjes vastzaten en bezoekers ze op de hand konden nemen.

Van Zalinge, afgestudeerd aan het Amfi in Fashion Design, maakte in samenwerking met de smeden van Artis mobiele standaards met traditionele en speelse borduursels waardoor haar papegaaien vrij bewegen in de wind en de ruimte.

Rietveld kunstenaarsduo Max Mei - Marte Mei van Haaster (tevens succesvol model) en haar man Max - hergebruikten hout uit het park voor een werk dat gaat over het overvloeien van natuur in cultuur.

Max Mei: "We leven in een wereld die in toenemende mate wordt beïnvloed door de mens, zowel bewust als onbewust. In deze installatie wordt de toeschouwer uitgenodigd om zich af te vragen waar de 'echte' natuur ophoudt en de gemaakte omgeving begint."

De sierlijke manier waarmee de Californische zeeleeuw door het water beweegt en van vorm naar vorm verandert is het uitgangspunt van de installatie van Jelijn Verhoeven: een abstracte kleurencompositie waarin de aluminium ondergrond de spiegeling van het water representeert.

Voor herhaling vatbaar
Artis-directeur Rembrandt Sutorius herinnert nog even aan de spreuk die in forse letters op de gevel van de dierentuin prijkt: Natura Artis Magistra: de natuur is de leermeesteres van kunst en wetenschap.

"Ik ben er trots op dat we in Artis, waar al sinds 1838 aandacht is voor kunsten, nu deze jonge talenten de kans kunnen geven hun werk aan een groot publiek te tonen. De verbinding met kunst en wetenschap maken doen we regelmatig in Micropia én in het park."

Zo exposeert sinds begin dit jaar de Duitse fotograaf Claudius Schulze in het aquariumgebouw met werk over de invloed van de mens op de natuur. Art = Artis, een lange periode in het hoofdseizoen met relatief veel kunstwerken door het hele park, noemt Sutorius een leuk concept dat voor herhaling vatbaar is.

Aangeklede steen
Erik de Jong, de Artishoogleraar Cultuur, landschap en natuur en adviseur bij vernieuwingen van het Artispark, is eveneens enthousiast maar hij is ook kritisch. "Het project toont ook hoe moeilijk het is om je met zoiets als een park te verstaan."

"Je reageert namelijk niet zomaar op natuur, het park is ook gemaakte natuur, het is aangelegd en bedacht, er wordt iets mee uitgedrukt. Dus je maakt eigenlijk een dubbele respons, zowel op de natuur in het park, maar ook op het park als een gemaakte omgeving."

Een aantal kunstenaars is dat goed gelukt, vindt hij. Met name de installatie van Danika van Kaathoven, afgestudeerd aan ArtEZ in Product Design, in de Japanse Paradijs Tuin, krijgt zijn goedkeuring. Sterker, hij is er lyrisch over.

Change of the seasons heet de installatie, een metafoor voor de harmonische wisselwerking tussen natuur en het door de mens gemaakte.

De Jong: "Danika heeft zowel op de beplantingen, de rotsen, de uitdrukking daarvan én de boeddha gereageerd, ongelooflijk mooi gedaan. De werken zijn geïntegreerd in hun omgeving en ze heeft de Japanse tradities bestudeerd, maar ook weer geïnterpreteerd."

Een installatie van Jelijn Verhoeven representeert de spiegeling in het water van het zeeleeuwenverblijf.Beeld Linda Stulic

"Die hoepels worden in Japan gebruikt om in vorm gesnoeide bomen te beschermen bij zware sneeuwval. Danika heeft die hoepels hier rond stenen geplaatst, verderop heeft ze de stenen een soort hoed gegeven, en elders heeft ze ze 'aangekleed' met obi's, sjerpen die Japanse vrouwen in traditionele dracht om hun kimono dragen."

"Zo heeft ze als het ware de natuur aangekleed met Japanse tradities, waardoor die stenen een uitdrukking krijgen alsof het mensen zijn. In de Japanse traditie zijn dit soort stenen de woonoorden van de zogeheten kami, geesten van voorouders. In onze traditie zijn stenen dood, maar in de Japanse traditie zijn ze levend. En Danika brengt ze hier tot leven, ze laat ze spreken, echt heel intelligent gedaan."

Dan wordt hij praktisch: "Ik denk helaas niet dat de installatie kan blijven staan - het is natuurlijk kwetsbaar, vogels schijten erop, het regent - al hoop ik wel dat die hoepels blijven hangen."

Nog een vraag aan de directeur. Waar moéten mensen buiten de art = Artis-route eveneens naartoe? "De Zoomeravonden met muziek en lezingen. Maar we doen zoveel, onze medewerkers die dagelijks mooie verhalen vertellen over natuur, cultuur en gedrag."

Woont hij al in het Pippi Langkoushuis naast de witte dinosaurussen? "Nog niet. Mijn voorganger Haig Balian zit er nog en daarna moet er eerst nog wat worden opgeknapt, maar ik kan uiteraard niet wachten."

art = Artis is nog te zien tot eind augustus.

Fiona Hering werkt voor Vogue Nederland.

Onderlinge afhankelijkheid - Boom van duo Max Mei: waar houdt de 'echte' natuur op en waar begint de gemaakte omgeving?Beeld Linda Stulic
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden