PlusAchtergrond

Voor het laatst Gaultier op de catwalk

Bij Jean-Paul Gaultier vonden de meest onwaarschijnlijke figuren een weg naar de catwalk. Woensdag houdt de tegendraadse modeontwerper zijn laatste show in Parijs.

Creaties van Jean-Paul Gaultier door de jaren heen: ongewone ontwerpen voor beroemdheden en atypische modellen. Beeld Corbis via Getty Images

Dertig jaar geleden ging Madonna op tournee. Op het podium trok ze al dansend een chic zwart colbert uit en daaronder bleken haar borsten verpakt te zijn in twee cups die puntig vooruitstaken. Kracht won het van erotiek. Het was destijds een revolutie in de modewereld: twee cups die geen rondingen accentueerden, maar strijdlustig werden gedragen als een harnas. “Alle seksuele stereotypen en ideeën over vrouwelijkheid werden met die bh op z’n kop gezet,” meldde de Amerikaanse tv-zender CNN.

Het korset met puntbeha ging de mode­geschiedenis in als ‘iconisch ondergoed’, ontwerper Jean-Paul Gaultier verwierf er wereldfaam mee. Het kledingstuk werd voor 52.000 dollar verkocht door veilinghuis Christie’s.

“Die beha heb ik in eerste instantie helemaal niet voor Madonna ontworpen,” onthulde Gaultier later op de Britse televisie. “Ik heb ’m ontworpen voor mijn teddybeer. Toen ik klein was, wilde ik een pop, maar dat mocht niet van mijn ouders, omdat ik een jongetje was. Daarom gaven ze me die teddybeer.” Die beer, Nana, gebruikte hij als kind al als paspop. Het stoffen beestje ligt tot op de dag van vandaag in zijn werkkamer, in een schoenendoos, gewikkeld in zijde.

Beeld Gamma-Rapho via Getty Images

Woensdag houdt Jean-Paul Gaultier (67) in Parijs de laatste modeshow van zijn exclusieve haute-couturelijn. Daarmee komt een einde aan vijftig jaar mode van het ‘enfant terrible’ van de fashion.

Als 18-jarige stuurde hij wat schetsen naar modeontwerper Pierre Cardin. De tiener had geen vakopleiding en nauwelijks vakkennis, maar Cardin nam hem in 1970 in dienst. Zes jaar later presenteerde Gaultier zijn eerste eigen collectie.

Hij wilde het anders doen dan anderen. Op catwalks zag hij saaie creaties van ontwerpers op leeftijd. “Ik voelde me meer thuis in de wereld van punks,” vertelde hij in een interview met weekblad Les Inrockuptibles. Hij werd gegrepen door de punkcultuur in Londen, zag de kleuren van de Japanse ontwerper Kenzo, en ontwikkelde met die inspiratiebronnen zijn eigen stijl, met opvallend veel kleur en vrolijkheid.

Geen maatje 34

“Humor en spot zijn altijd de belangrijkste kenmerken van Gaultier geweest,” vertelt Alexandre Samson, conservator van het modemuseum in Parijs, Palais Galliera. “Hij wil mensen verrassen. Zijn modeshows zijn vernieuwend en theatraal. Zijn stoffen en kleuren zijn vaak opmerkelijk. Hij kwam met kleding in mosterdbruin en absintgroen.”

Zijn modellen waren al in het begin van zijn loopbaan allesbehalve maatje 34. Ze waren soms zwaarlijvig en soms van de pensioen­gerechtigde leeftijd. Als jonge ontwerper plaatste Gaultier een advertentie: ‘Ongewone ontwerper zoekt atypische modellen. Lelijke koppen hebben de voorkeur.’

Gaultiers bekende korset met puntbeha werd door veilinghuis Christie’s verkocht voor 52.000 dollar.Beeld Getty Images

In de jaren negentig maakte hij de collectie Rabbi Chic, met lange zwarte gewaden, extravagante hoeden en modellen met pijpenkrullen. Al vijf jaar werkt hij samen met dragqueen Conchita Wurst. Zijn leermeester Pierre Cardin zei in 2010 tegen hem: “Je choqueert en ontregelt. Je stelt ter discussie wat goede en slechte smaak is.”

Gaultier was vaak zijn tijd vooruit. “Diversiteit is nú een thema in de mode, maar hij maakte dertig jaar geleden al rokken voor stoere mannen. Hij nam alle clichés over mannen en vrouwen toen al op de schop,” zegt de Nederlandse ‘fashionactiviste’ Janice Deul, die zich al sinds jaar en dag inzet voor meer diversiteit in de modewereld. “Hij was niet zo’n typisch Franse ontwerper, van mantelpakjes en zo. Hij ontwikkelde zijn eigen esthetiek en was wars van conventies. Bij Gaultier mocht iedereen zichzelf laten zien. Iedereen mocht mooi zijn.”

Ook eenvoudig en sober

Met die grensverleggende aanpak werd hij een wereldster. De vips stonden in de rij om zich door hem te laten kleden, van de excentrieke Marilyn Manson tot Beyoncé. Zijn kleren werden gedragen in films van Pedro Almodóvar en Peter Greenaway.

Toch leidden zijn onconventionele aanpak en zijn succes niet tot een maatschappelijke ommekeer. Toen modehuis Benetton jaren geleden met een multiculturele reclamecampagne kwam, was de wereld te klein. Toen NikkieTutorials deze maand uit de kast kwam als transgender, was dat allesbehalve een non-event.

“Ach, mensen blijven behoudend, en de modewereld al helemaal,” zegt Deul. “De mode loopt doorgaans achter maatschappelijke ontwikkelingen aan. De strijd voor meer diversiteit, zoals Gaultier die voerde, is nog lang niet gestreden. Ik ken mannen die stiekem thuis op hakken lopen, omdat ze dat nog niet op straat durven te doen.”

Jean-Paul GaultierBeeld Sygma via Getty Images

Jean-Paul Gaultier is niet alléén buitenissig. “Iedereen kent mijn barokke kant, maar ik heb ook een Parijse chique kant: eenvoudig en sober,” zei hij zelf eens. Hij heeft zijn werk altijd serieus en nauwgezet gedaan. Achter de kunstenaar gaat een vakkundig ambachtsman schuil.

“Hij had buitengewone kwaliteiten op zijn vakgebied,” zegt Alexandre Samson van Palais Galliera in Parijs. “Gaultier werkte lang voor modehuis Hermès, dat toch een traditionele reputatie heeft. Die samenwerking was minder gek dan je denkt: Gaultier en Hermès deelden hun enorme passie en liefde voor het vak, voor het ambacht. Ze wilden allebei een topproduct leveren.”

Beeld AFP
Beeld AFP
Beeld Getty Images
Beeld Sygma via Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden