Plus

Voor Egglestons lens wordt alles even belangrijk

Autodidact William Eggleston was niet de enige pionier van de kleurenfotografie, maar door zijn bijzondere kleurgebruik is zijn hand direct te herkennen. Foam toont 75 iconische foto's.

The New York Times over Eggleston: zijn eerste expositie in het MoMA was 'de meest gehate show van het jaar' Beeld Eggleston Artistic Trust Courtesy David Zwirner

William Eggle­ston (1939) leerde zichzelf fotograferen door fotoboeken van Henri Cartier-Bresson en Robert Frank te bestuderen. In de jaren vijftig maakte hij zijn eerste foto's in en rond zijn huis in zijn geboorteplaats Memphis, Tennessee, waar hij nog altijd woont en werkt. Aanvankelijk in zwart-wit, eind jaren zestig stapte hij over op kleur, dat destijds vrijwel alleen werd gebruikt voor commerciële doeleinden.

Op Egglestons allereerste kleurenfoto, in 1966 gemaakt in Memphis, staat een jonge winkel­bediende met een enorme kuif, die een aantal gebruikte winkelwagentjes terugzet. Zijn gezicht baadt in avondzonlicht.

Op een muur is zijn schaduw zichtbaar. Hij is van opzij gefotografeerd - het is de vraag of hij het in de gaten heeft. Op de achtergrond komt een dame aanlopen met hoog getoupeerde kapsel, zonnebril en boodschappentas.

Gewone mensen, op alles­behalve spectaculaire plekken; documentair, rauw, voor de vuist weg. Verkeersborden, stoplichten, benzinepompen en auto's, diners en etalages, reclame-uitingen en felgekleurde neons, vervallen gevels en rafelranden - daar liet Eggleston zijn blik op vallen.

Democratic camera
Zijn portfolio Los Alamos, vernoemd naar de plaats in New Mexico waar tijdens de Tweede Wereldoorlog in het diepste geheim de eerste kernwapens werden ontwikkeld - bestaat uit ruim 22.000 kleurenbeelden, geschoten tussen 1965 en 1974 op verschillende roadtrips door de zuidelijke en westelijke staten van Amerika.

Eggleston schijnt van plan te zijn geweest ze in delen uit te geven, maar om onbekende redenen raakte het project in vergetelheid. De negatieven doken aan het begin van de eenentwintigste eeuw weer op bij zijn vriend Walter Hopps; in 2003 werd voor het eerst een selectie van 75 foto's geëxposeerd en uitgegeven.

Fotograaf William Eggleston 'schoot' gewone mensen, op allesbehalve spectaculaire plekken Beeld Eggleston Artistic Trust Courtesy David Zwirner

Die kleine, maar fijne selectie is dit voorjaar te zien op de eerste verdieping van fotomuseum Foam. Ze hangen in groepjes naast elkaar, zonder titels of jaartallen - dat zou maar invulling geven aan de beelden en dat wil Eggleston niet. Voor de lens van Egglestons 'democratic camera' wordt alles even belangrijk. En alle foto's zijn ook even belangrijk.

In de tentoonstelling wordt een documentaire vertoond, die de Duitse regisseur Reiner Holzemer maakte in Egglestons voetsporen. Ook wordt het procedé waarmee hij zijn waanzinnige kleurnuance bereikte gedetailleerd uitgelegd.

Die gecompliceerde, dure druktechniek, dye transfer printing, in 1946 geïntroduceerd door Eastman Kodak, liet veel ruimte voor de fotograaf, die in elk stadium kon sleutelen aan de kleurverzadiging, het contrast en de scherpte.

'Frivool en banaal'
Toen zijn terloopse kleurenfoto's in 1976 voor het eerst werden geëxposeerd, in het MoMA in New York, was de kritiek niet mals. Kleurenfotografie werd binnen de kunstwereld gezien als frivool en banaal. Het was 'de meest gehate show van het jaar', aldus de criticus van The New York Times; een ander noemde de tentoonstelling 'totally boring' en 'perfectly banal'.

Het was bedoeld als diskwalificatie, maar feitelijk klopte het wel: er gebeurt nu eenmaal weinig spectaculairs op Egglestons snapshots; ze zíjn ook alledaags. Wervelend alledaags.

William Eggleston: Los Alamos. Van 17 maart t/m 7 juni in Foam, Keizersgracht 609.

Fotograaf William Eggleston 'schoot' gewone mensen, op allesbehalve spectaculaire plekken Beeld Eggleston Artistic Trust Courtesy David Zwirner
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.