Volkskrant door het stof voor ‘nazi-karikatuur’ Maurice de Hond

Na felle kritiek op sociale media heeft de Volkskrant officieel excuses aangeboden voor een tekening van opiniepeiler Maurice de Hond. In een reconstructie schrijft de redactie dat het de ‘illustrator en aanwezige redactieleden ontbrak aan historisch besef om de overeenkomst te zien met antisemitische propaganda’.

Op de illustratie, die op de voorpagina van het V-katern van de krant prijkt, is de bekende opiniepeiler in het zwart-wit afgebeeld als poppenspeler die met een valse grijns ‘aan de touwtjes trekt’.

De gewraakte tekening van Maurice de Hond. Beeld De Volkskrant
De gewraakte tekening van Maurice de Hond.Beeld De Volkskrant

In een reconstructie die maandagavond op de website van de Volkskrant verscheen, geeft de illustrator aan het historisch besef van de Joodse poppenspeler in nazipropaganda niet paraat te hebben gehad. ‘Het maken van een antisemitische karikatuur is nooit mijn bedoeling geweest. Antisemitische bedoelingen staan zo ver af van mijn intenties met deze cartoon, dat ik deze link niet heb gelegd en er ook niet bij heb stilgestaan.'

Niet lang na verschijnen van de ochtendkrant verschenen de eerste ontstelde reacties over de tekening op sociale media. Niet alleen de manier waarop De Hond als kwade genius wordt afgebeeld, maar ook de gekozen tekenstijl en het afgebeelde tafereel deden velen onmiddellijk denken aan anti-Joodse propaganda uit nazi-Duitsland. Daar werden Joden herhaaldelijk afgebeeld als duivelse poppenspelers die achter de schermen van het wereldtoneel stiekem aan de touwtjes trokken.

Hufterig

Onder anderen Lodewijk Asscher, voormalig PvdA-leider, vroeg zich op Twitter cynisch af wie ‘het briljante idee had deze hufterige karikatuur te plaatsen op weg naar 4 mei’? Journalist/auteur Mischa Cohen oordeelde: ‘Het historisch besef is minimaal dat ze deze karikatuur paginagroot afdrukken.’

Tekst gaat verder onder tweet

Volgens Maurice de Hond zelf probeert het medium hem al in diskrediet te brengen sinds zijn kritiek op de regeringsaanpak van corona. “Kaltstellen is hier een goed passend woord voor.” De Hond heeft in het verleden vaak verteld over de grote impact van het oorlogsverleden van zijn ouders op zijn jeugd. Zijn ouders overleefden beiden het Duitse vernietigingskamp Auschwitz.

Deventer Moordzaak

De Volkskrant plaatste maandagochtend al een officieel excuses van hoofdredacteur Pieter Klok. In de reconstructie geeft de krant aan dat de tekenaar door de Volkskrant werd uitgekozen vanwege zijn figuratieve, stripachtige illustraties. In overleg met hem ontstond, op donderdag, het idee om te refereren aan jarenvijftigmisdaadstrips, omdat dat bij de verwikkelingen in de zaak leek te passen.

In het artikel waar de illustratie naar verwijst gaat het over het succes van de podcast De Deventer Mediazaak. Daarin onderzoekt journalist Annegriet Wietsma de grote rol van Maurice de Hond bij het beschuldigen van ‘klusjesman’ Michaël de Jong voor de geruchtmakende moord op weduwe Jacqueline Wittenberg in Deventer. De illustrator wilde via een karikaturaal beeld ‘duistere mediamanipulatie' neerzetten.

‘Nu ik de talloze voorbeelden zie van de illustraties waaraan mijn tekening lijkt te refereren, begrijp ik heel goed de onthutste reacties van mensen die hierin antisemitische beeldtaal zien zoals die door het nazisme is verspreid,' aldus de illustrator.

Ook bij de redacteuren die de tekening zagen voor publicatie, was onvoldoende historisch besef aanwezig. ‘Dat nemen wij onszelf zeer kwalijk’, zegt hoofdredacteur Pieter Klok.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden