Vloeken in de kerk

The Stooges vonden de punk en metal tegelijk uit. De basisgedachte van de band? ‘Fuck that.’..

De meeste popmuzikanten, zo betoogde de legendarische Amerikaanse popjournalist Lester Bangs eind 1970 in het blad Creem, zijn overschatte figuren: ‘99 procent’ boezemt domweg geen ontzag in en mist de onontkoombaarheid waarmee je van een podium je natuurlijke territorium maakt.

Uitzondering? The Stooges!

‘The Stooges is zo’n zeldzame band die élk publiek op eigen voorwaarden onder ogen kan komen, wat voor duivelse bullshit dat publiek ook verzint. Iggy Pop begeeft zich vaak tussen de toeschouwers om te kijken hoe en wat, maar ook vanaf het podium priemen zijn ogen en kammen ze de zaal uit. Het is ook jóuw podium en als je denkt dat je het op Iggy kunt veroveren, nou, dan ga je je gang maar.’

De fans ondernemen daartoe 36 jaar later nog regelmatig een poging: The Stooges treden weer op, en dat ze goed zijn blijkt wel uit het feit dat menig concert eindigt met een ouderwetse ‘podiuminvasie’. Lowlands heeft eind augustus de Nederlandse primeur. Bijna drie jaar na de eerste reünieshow, en een jaar nadat de huidige tournee in Londen begon, komen de herenigde Stooges naar Biddinghuizen. Iggy Pop en de broers Ron en Scott Asheton zijn de overgebleven leden van het eerste uur. Het mag een klein wonder heten dat alleen bassist Dave Alexander al dertig jaar dood is.

The Stooges, in 1967 door Iggy Pop (echte naam: James Osterberg) opgericht na het zien van een concert van The Doors, geldt als de rock-’n’-rollband die op de eerste twee platen (The Stooges uit 1969 en Fun House uit 1970) de punk en de metal tegelijk uitvond, maar destijds moest niemand iets hebben van dat onooglijke zooitje uit de buurt van de volslagen onhippe industriestad Detroit.

De popmuziek had net zijn lagere-schooltijd van eenvoudige beat afgesloten en wilde nadrukkelijk ‘volwassen’ worden. Popmuziek moest niet langer oppervlakkig vermaak zijn, maar een vehikel voor engagement (Bob Dylan), poëzie (Leonard Cohen, Jim Morrison) en love and peace (de flowerpower in Californië). Ook aan complexe, academische popmuziek van symfonische, ‘progressieve’ groepen ontstond behoefte.

The Stooges vloekten niet alleen in de kerk, maar lieten er ook nog een boer en een daverende scheet, om vervolgens poedelnaakt de Hitlergroet te maken voor het altaar. Terwijl Yes en Uriah Heep de tijd rijp achtten voor popmuziek die meer om het lijf had dan drie simpele akkoorden, besloten The Stooges dat twee ook wel genoeg was. Of nul.

‘Geen van de bandleden bespeelt zijn instrument langer dan twee of drie jaar’, schreef Lester Bangs. ‘Maar dat is juist goed, want nu hoeven ze tenminste niet al die flauwekul af te leren die de muziek van zo veel andere veelbelovende muzikanten verknalt: gelikte blues, folk-pickin’, Wes Montgomery-jazz, etc.’

De basisgedachte van The Stooges? ‘Fuck that, dat kunnen we toch niet, dus waarom zouden we proberen het te leren?’

Pers en publiek zagen de groep als een onthutsend geval van talentloosheid en nihilisme en, nog veel erger, ze leken te denken dat Che Guevara een honkballer was en Vietnam een dorp in Michigan of Illinois. De platen, óók het derde album Raw Power (in 1973 verschenen nadat de band even wegens drugsverslavingen en ruzies op non-actief had gestaan), waren commerciële flops. Tijdens optredens werd de groep vaak geconfronteerd met een vijandige meute.

De geschiedenis moet zichzelf wel vaker corrigeren als de balans wordt opgemaakt. De solocarrière van Iggy Pop slaagde wél. De punkgeneratie, de eerste metalgolf en later ook bands als The Pixies, grungepioniers Mudhoney én garagerockers als The White Stripes maakten de conclusie onvermijdelijk dat The Stooges tot het selecte rijtje van zeldzaam invloedrijke rock-’n’-rollbands horen.

De band stond (zij het niet als enige) aan de wieg van alles wat we underground of ‘alternatief’ zijn gaan noemen: in de jaren na de oprichting in 1967 werd duidelijk dat de opwindendste popmuziek voortaan niet meer in de hitlijsten gezocht moest worden, maar steeds vaker in cultblaadjes, gespecialiseerde platenwinkels en het live-circuit. Dat er op dat breukvlak geen publiek was voor de wegbereiders, is nu eenmaal de tragiek van de pionier. The Stooges konden zich troosten met het idee dat hun New Yorkse idolen, The Velvet Underground, in precies hetzelfde schuitje zaten.

Volgens Lester Bangs kán rock-’n’-roll niet volwassen worden (‘Want als dat gebeurt, wordt het iets anders, dat even legitiem kan zijn maar wel fundamenteel afwijkt van het origineel’), maar door het parallelle universum van de alternatieve popmuziek te helpen vormgeven, hebben The Stooges daar tóch aan bijgedragen. Dat is een grove belediging, uiteraard, maar daaraan zijn The Stooges wel gewend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden