Plus

Verzamelaar Max Amman toont wondere wereld van Finse kunst

Onbevangen Finse kunst uit de privécollectie van de Zwitserse verzamelaar Max Ammann is te zien in het Outsider Art Museum in de Hermitage Amsterdam.

Collage van de hand van Ilmari Salminen, gemaakt in 2000. Beeld ITE Art

Het paard van Alpo Koivumäki paste niet in de koffer. Dus moest Max Ammann het beeld tot zijn spijt laten staan. Hij had slechts een koffer bij zich waar kleine kunstwerken in pasten. Maar hij was al zo gegrepen door de kunst van Koivumäki dat hij een list verzon.

Daarover zo meer. Eerst Max Ammann. De Zwitser is een van de bekendste privéverzamelaars van outsiderkunst. Ammann (1938) werkte lang in de paardensportjournalistiek.

In de landen die hij bezocht voor zijn werk stroopte hij met zijn Nederlandse vrouw Korine musea, galerieën en ateliers af om kunst te bemachtigen.

In 1994, wanneer hij en zijn vrouw het museum Collection de l'Art Brut in Lausanne bezoeken, raken ze gefascineerd door de kunst die daar hangt. De Franse kunstenaar Jean Dubuffet (1901-1985) was de grote propagandist van outsider art, die hij l'art brut doopte.

Vanaf dat moment verzamelt Ammann alleen nog outsider art. Deze kunst toont, zoals in de catalogus bij de expositie in de Amsterdamse Hermitage staat, 'door middel van het werk en de werkwijze van de kunstenaars een eigen, originele en unieke opvatting van de wereld'.

Vreemd en afwijkend
Al deze kunstenaars zijn autodidact. Ze hebben geen academische achtergrond. Ook hebben ze gemeen dat ze 'vanwege hun leefwijze door musea en verzamelaars als vreemd en afwijkend worden gezien'.

Ammann wordt vooral geraakt door de onbevangenheid van de kunstenaars, de puurheid en oprechtheid van hun werk. Hij deelt outsider art op in vier categorieën: kunst gemaakt door mentaal gehandicapten, kunst met visionaire, mystieke, of sterk religieuze kenmerken, naïeve kunst, en kunst gemaakt door sociale outsiders.

In 2001 kwam Ammann op het spoor van de Finse outsider art via de catalogus van een tentoonstelling in Helsinki over kunst uit de bossen van Finland.

De werken hadden als verzamelnaam ITE Art en zo is ook de tentoonstelling in Amsterdam getiteld: Itse Tehty Elämä, wat staat voor 'zelfgemaakt leven'. Die Finse schilderijen, tekeningen en beelden bleken te passen bij zijn verzameling.

Inkt op hout
Ammann maakte een lijst met voor hem interessante kunstenaars uit de catalogus, kreeg hun adressen, en bezocht de kunstenaars thuis. Hij trof gepensioneerde boeren en boerinnen aan, een ex-zakenman, vrouwen van boeren, een psychiatrisch patiënt, een ex-machinist, en een sjamaan.

Ze maken grote sculpturen van hout of beton of gevonden materialen, kleine, houten beelden van dieren, droomachtige tekeningen, godsdienstige schilderijen.

Het eerste werk dat hij aankocht, is ook te zien op de tentoonstelling. Het heet Illusies, een schildering in inkt op een stuk hout dat kunstenaar Markku Susimäki op het strand vond.

Ammann en zijn vrouw maken liefst twee verzamelreizen per jaar, in juni en oktober. In oktober valt de trip samen met een grote paardenshow in Finland, die hij vanwege zijn professionele achtergrond bezoekt. Daar zocht hij contact met Zwitserse ruiters. Of ze nog plek hadden in de paardentrailers?

Verzamelaar Max Ammann en zijn vrouw Korine in de opstelling. Beeld Outsider Art Museum

Met dank aan die ruiters kan hij sindsdien ook grote sculpturen aankopen. Daaronder een speciaal voor hem gemaakt paard van Alpo Koivumäki, dat op de tentoonstelling te zien is.

Wat Ammann aanspreekt, is de toewijding aan het eigen werk, zonder de gebruikelijke poespas van het kunstenaarschap. De kunstenaars maken hun werk voor zichzelf. Soms kon Ammann met moeite iets loskrijgen.

Alleen van Tuula Huusko wist hij dat ze professioneel kunstenaar wilde worden. Twee jaar voor haar dood, in 2004, werden haar tekeningen van fantasiewezens tentoongesteld in de bibliotheek van haar woonplaats Kajaani.

Max Ammann en zijn vrouw verzamelden inmiddels meer dan 5000 werken. Ze proberen de collectie zo veel en zo vaak mogelijk te exposeren. 'We voelen het als een verantwoordelijkheid tegenover de kunstenaars om hun werk via tentoonstellingen en publicaties zo zichtbaar mogelijk te maken,' laat Max Ammann in de catalogus weten. Dus is deze Finse kunst voor het eerst in Nederland te zien.

ITE Art, t/m 13/1, Outsider Art Museum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden