PlusLijstje

Verrassingen op bekend terrein: de beste beeldende kunst van 2019

Beeld Yoko Heiligers

Een nieuwe blik op wat we eerder hebben gezien, op fenomenen die we denken te kennen, op de grens van technieken. Een deel van de beste beeldende kunst van dit jaar is nog te beleven in musea of galeries, en anders blijft altijd de catalogus.

Edo Dijksterhuis

1. Poems for Earthlings, Adrián Villar Rojas (De Oude Kerk)
Met duizenden zandzakken en acht uur soundscape transformeerde Adrián Villar Rojas de Oude Kerk tot loopgraaf, tempel, grot en echoput van de menselijke historie. Het meest geslaagde project tot nu in het kunstprogramma, dat zich toch al onderscheidt door durf en on-Nederlandse allure. Te zien t/m 26/04.

Poems for EarthlingsBeeld Jörg Baumann

2. In Camera Res, Studio CAMP (De Appel)
Het Indiase collectie Studio CAMP maakte een film over Amsterdam met behulp van bewakingscamera’s. Het resultaat was een licht vervreemdende beeldchoreografie die vraagtekens zet bij de huidige surveillancemaatschappij. Wordt de stad echt veiliger van al dat elektronische voyeurisme?

3. Offspring 2019 – Once a Closely Guarded Secret (De Ateliers)
De traditionele vlootschouw van De Ateliers had dit voorjaar stevig de vinger aan de pols van de tijdgeest. De kunstenaars van de internetgeneratie lopen tegen de grenzen van de digitalisering aan en grijpen terug op ruw textiel, ouderwetse verf, parfum, geluid en ander zintuiglijk materiaal.

4. Dull.life – Hack, Hustle, Historicize, Constant Dullaart (Upstream Gallery)
Deze Robin Hood manipuleert sociale media, parodieert computeresthetiek en ondermijnt koloniserende techbedrijven. Dull.life bracht oud en nieuw werk samen in een overzicht als een beginselverklaring. Wanneer krijgt deze kunstenaar zijn museale solo?

5. More Than I Looked For, Jeff Preiss (Stedelijk Museum) 
Drieënhalf uur lijkt lang, maar de tijd vliegt als je kijkt naar de twee meesterwerken van experimenteel filmmaker Jeff Preiss. Het Stedelijk heeft gekozen voor een onspectaculaire presentatie, waardoor de cinematografische beleving overeind blijft. Hierdoor spreekt de inhoud, pure film, des te luider. Te zien t/m 12/01.

Jan Pieter Ekker

1. Chapter 2WO, Nicolás Jaar en Shock Forest Group (Het HEM)
Ruim drie maanden werkten de Chileense kunstenaar, componist en muzikant Nicolás Jaar en de door hem geformeerde Shock Forest Group in en rond Het Hem, het deze zomer geopende ‘kunsthuis’ in de voormalige patronenfabriek op het Hembrugterrein in Zaandam. Jaar gaf een aantal optredens en zijn tentoonstelling werd almaar rijker en gevarieerder – van hypnotiserende geluids- en lichtinstallaties tot twee gekapte bomen uit het Schokbos, waarmee het publiek via een interactief scherm ‘in gesprek’ kon gaan.

Chapter 2WOBeeld Jeroen Verrecht

2. Night Watching, Rineke Dijkstra (Rijksmuseum)
Uiteenlopende groepen – schoolkinderen uit Oss, caissières van de Jumbo, studenten van de Rietveld Academie – beschreven op grote drie schermen wat ze zien op Rembrandts Nachtwacht. Dat was soms verhelderend, dan weer grappig, zoals een delegatie van de Japanse kamer van koophandel die de mogelijkheden bespreekt om het schilderij verder te exploiteren middels een grote reproductie waar bezoekers hun hoofd door kunnen steken. ‘Doet het vast goed op Instagram en dat levert weer meer toerisme op.’

3. Organized Complexity, Gert Jan Kocken (Grimm)
Het moet monnikenwerk geweest zijn, de enorme hoeveelheid relevante informatie die Gert Jan ­Kocken in zijn monumentale kunstwerken over onheil heeft verwerkt. Je bleef er op meerdere manieren heel erg lang naar kijken, want visueel zijn ze toch bijzonder aantrekkelijk.

4. Kleurrijk Japan, (Stedelijk Museum)
Conservator grafische vormgeving Carolien Glazenburg had de Japanse aanwinsten willen laten zien bij de heropening van het Stedelijk in 2007, het kwam er pas van bij haar afscheid. De erezaal is van links tot rechts en van boven tot onder behangen met affiches van Japanse ontwerpers, oude en nieuwe, met en zonder fotografie, met herkenbare Japanse symbolen en abstract, kriskras door elkaar. Het resultaat is een ware kleurexplosie. Te zien t/m 02/02.

5. Landing Strip, Willem de Haan (NDSM-werf)
Tijdens Art Rotterdam plaatste Willem de Haan een kopie van een metrohalte voor de Van Nelle Fabriek. Afgelopen zomer werd galerie Patty Morgan in Noord door de kunstenaar omgetoverd tot vertrekhal, inclusief incheckbalie, bagageband en wachtruimte. De Stichting NDSM-werf kreeg lucht van het absurdistische project Airport Noord en liet De Haan een landingsbaan aanleggen op de werf. Mooi detail: onderaan de helling stak het staartstuk van een fictief vliegtuig van Noord Air boven het water van het IJ uit.

Kees Keijer

1. A Tale of Hidden Histories Histories, Broomberg & Chanarin, Omer Fast, Chia-Wei Hsu, Meiro Koizumi (Eye Filmmuseum)
Internationale videokunstenaars lieten in Eye zien hoe waarheid, feiten, herinneringen en werkelijkheid met elkaar vervlochten zijn. Meiro Koizumi liet Amerikaanse veteranen uit de oorlogen in Irak en Afghanistan geblinddoekt met een GoPro-camera door hun huis in Miami lopen. Tussen de knuffels van hun eigen gezin vertellen ze over hun angst om kinderen dood te schieten.

A Tale of Hidden Histories Histories Beeld Hans Wilschut

2. Woest, Willem van Genk (Outsider Art Museum)
Willem van Genk (1927–2005) had problemen om in het normale leven te functioneren en de wereld had problemen met hem. Van Genk werd geobsedeerd door treinen, trams en metro’s. Prachtig zijn de grote stations vol boodschappen, indrukken en reclames. Je kunt eindeloos dingen ontdekken in Van Genks obsessief volgekrabbelde tekeningen. Te zien t/m 15/03.

3. Rembrandt-Velázquez (Rijksmuseum)
De titel doet een wedstrijd vermoeden, maar Rembrandt-Velázquez wil juist de overeenkomsten benadrukken tussen schilders uit Noord- en Zuid-Europa. De schilderijen hangen in paren om dat te benadrukken. Zo hangen de Staalmeesters van Rembrandt nu naast Velázquez’ De smidse van Vulcanus. Het gezicht van een figuur op dat doek toont misschien wel de mooiste ‘krijg-nou-wat’ in de kunst­geschiedenis. Te zien t/m 19/01.

4. De Rijnbar, Marcel van Eeden (Circl en Martin van Zomeren)
Marcel van Eeden tekent alleen wat er al was voordat hij in 1965 geboren werd. Een vreemd conceptueel gegeven, dat leidt tot een prachtig oeuvre. In zijn laatste project richt Van Eeden zich op de Rijnbar in de Rivierenbuurt, een mysterieuze energiemachine en een fictieve diefstal in het Rijksmuseum. Te zien t/m 27/02.

5. Organized Complexity, Gert Jan Kocken (Grimm)
Gert Jan Kocken werkte jarenlang aan fotomontages van stadsplattegronden uit de Tweede Wereldoorlog. Door deze over elkaar te leggen, worden de mechanismen van de oorlog zichtbaar. Naast Amsterdam liet hij bij Grimm ook kaarten zien van Londen, Rotterdam, Łódz en Berlijn. De plattegronden zaten vol stippen. In Londen verwijzen die vooral naar bombardementen, in Amsterdam werd ermee aangegeven hoeveel Joden ergens woonden.

Maarten Moll

1. I Can Make You Feel Good, Tyler Mitchell (Foam)
Hij was de eerste zwarte fotograaf met een cover van de Amerikaanse Vogue. Tyler Mitchell is een van de getalenteerdste fotografen van dit moment. In zijn werk wil hij black utopia tonen: jonge, zwarte mensen die trots, hoop en waardigheid uitstralen. Beelden die volgens Mitchell in de ‘witte’ realiteit niet vanzelfsprekend zijn.

I Can Make You Feel GoodBeeld Tyler Mitchell

2. Portretten van het moderne leven, Berenice Abbott (Huis Marseille)
Niet eerder was een omvangrijke selectie van het werk van Berenice Abbott (1898-1991) in Nederland te zien. Ze verdiende haar geld met fotograferen in een tijd dat dit ongebruikelijk was voor vrouwen. Prachtige portretten, schitterende beelden van New York van voor WO II, en verbluffende, wetenschappelijke foto’s.

3. Woest, Willem van Genk (Outsider Art Museum) 
Je kunt verdwalen in de complexe schilderijen van Willem van Genk (1927-2005). De met tekst en beeld volgepropte doeken verbeelden de gedachten van ‘Nederlands bekendste outsider-kunstenaar’, zoals hij wordt genoemd. Kijk naar zijn schitterende geschilderde metro- en trein­stations, de pleinen, luchtschepen. Werk van een groot kunstenaar, maak dat er voortaan van. Te zien t/m 15/03.

4. The Factory, Carlos Amorales (Stedelijk Museum) 
Eerste Europese overzichtstentoonstelling van deze veelzijdige Mexicaanse kunstenaar. Vooral de vier kleine zalen met de zwarte motten zijn geweldig. De door Amorales uit papier geknipte en opgehangen insecten vullen de muren. Met een overbodige tekst erbij, want een verhaal heeft de museumbezoeker er allang zelf bij verzonnen. Te zien t/m 17/05.

5. Doug’s Cabin, Karianne Bueno (The Eriskay Connection)
Overweldigend, gelaagd fotoboek van de Nederlandse Bueno over de Canadees Doug, een man die al decennia diep in een bos op Vancouver Island woont, en daar een camping beheert. Schitterende foto’s, donker, onheilspellend. Ze vertellen niet alleen het verhaal van Doug, maar ook het verhaal over die plek, ver weg van de gangbare maatschappij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden