Plus Klassiek

Veel volume maar weinig overtuigingskracht bij de Kerstmatinee

Er bestaat geen werk dat de menselijke verbroedering krachtiger aanmoedigt dan de Negende symfonie van Beethoven en dus was het passend dat ze bij het Koninklijk Concertgebouworkest juist dat stuk in de jaarlijkse Kerstmatinee programmeerden. 

Het Concertgebouworkest bij de Kerstmatinee o.l.v. Franz Welser-Möst. Beeld Screenshot NPO

‘Alle Menschen werden Brüder’ immers, met de woorden van Friedrich Schiller, wiens Ode An die Freude Beethoven in de finale van zijn Negende toonzette. We moeten er wel bij zeggen dat deze broederschap uitsluitend is weggelegd voor mensen die onder ‘Gods zachte vleugelen verwijlen’, dus dat slotkoor kan ook als een nogal divisief statement worden opgevat, maar die gedachte moffelen we hier even weg.

Beethovens grootste (orkest, vier solisten en koor), omvangrijkste (minstens zeventig minuten) en doorwrochtste (duizelingwekkend contrapunt) compositie heeft bij het KCO een rijke traditie. Het stuk is door beroemde dirigenten gedirigeerd, onder wie Böhm, Klemperer, Monteux, Kleiber (Erich) en uiteraard Kes, Van Beinum, Haitink (de laatste twee veertien maal) en Jansons. Van de chefs liet alleen Chailly het afweten. En Gatti kreeg vanwege zijn ontijdige vertrek de kans niet meer. De kampioen blijft overigens Mengelberg, die het werk bij het orkest maar liefst 91 keer leidde.

Oerwet

In 2006 bracht Haitink de Negende in de Kerstmatinee. Op eerste Kerstdag, afgelopen woensdag, was het de beurt aan de Oostenrijker Franz Welser-Möst, de huidige chef van The Cleveland Orchestra. Het enthousiasme na afloop was groot, maar dat was eerder het gevolg van een oerwet – hoe meer volume op het podium, hoe luider het applaus – dan van muzikale overtuigingskracht, want Welser-Mösts kijk op de zaak was droog en ambtelijk. 

Bovendien was te vaak de interne balans niet in orde, waardoor essentiële melodieën in het dichte weefsel nauwelijks hoorbaar waren. In het tweede deel stoorde de stugge metrische benadering en de merkwaardige dominantie van de pauken, waardoor Welser-Möst de onderkant van het klankbeeld lelijk liet dichtslibben.

Het langzame deel was het mooist, met indrukwekkend spelende houtblazers. In de finale zongen de solisten (Tamara Wilson, Jennifer Johnston, Norbert Ernst en Franz-Josef Selig) naar behoren en zo ook het Groot Omroepkoor. Maar memorabel was deze Negende, live uitgezonden op televisie in verschillende landen, allerminst.

Kerstmatinee

Door Concertgebouworkest en Groot Omroepkoor o.l.v. Franz Welser-Möst
Wat Beethoven – Symfonie nr. 9
Gehoord 25/12, Concertgebouw 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden