Plus

Vang de Haas: Aangrijpende roman over opgroeien in het duister van oorlog

'Vang de haas' is een ontroerende roman over opgroeien in het door oorlog verscheurde Bosnië. Beeld Getty Images
'Vang de haas' is een ontroerende roman over opgroeien in het door oorlog verscheurde Bosnië.Beeld Getty Images

In Dublin houdt ze haar Balkanlittekens verborgen. De Balkan ‘met honderden laarzen op gebaande paden’, het ‘struik­gewas bezaaid met vraagtekens. Is hier iemand gestorven? Heeft iemand hier iemand gedood?’

Sara is opgegroeid in Banja Luka, het hart van de Servische republiek in Bosnië; zij is dochter van de commissaris van politie, de Servische. Haar hartsvriendin Lejla moet haar moslimnaam achter zich laten als het duister zich verspreidt van de oorlog die Joegoslavië begin jaren negentig verscheurt.

‘Later zou ik tegen buitenlanders liegen. Ik was nog klein, zei ik dan, ik zag niet wat er om me heen gebeurde. Maar dat is niet waar. We wisten het, jij en ik. We wisten dat het begonnen was,’ schrijft Lana Bastasic in haar roman De haas vangen, vorig jaar bekroond met de European Prize for Literature.

Bastasic (Zagreb, 1986) na de oorlog naar Ierland geëmigreerd en tegenwoordig woonachtig in Barcelona, geeft stem aan Sara in de jij- en zij-vorm. De jij is het heden, als Lejla na twaalf jaar stilte ineens opbelt en Sara sommeert naar Mostar te komen om met haar naar Wenen te reizen en daar haar in de oorlog verdwenen broer Armin te zoeken. En ze gaat, natuurlijk gaat ze, want ‘voor Lejla zijn alle bomen geplant zodat zij erachter kan pissen’. De zij is de Lejla uit het verleden, de zwartharige, de geadoreerde, de vermetele, de Lejla die ze zelf wel had willen worden. Lejla met haar witte haas.

Knap vervlochten constructie

Teruggaan naar Lejla, naar Bosnië, het is voor Sara ‘alsof je weer aan de heroïne’ gaat – in die jij-tirades vol verwijten zou je een hekel aan die heers- en zelfzuchtige vriendin ­kunnen krijgen. Maar in een knap vervlochten, diep ontroerende constructie blijkt dat het verhaal van die jeugdvriendschap niet zo eenduidig is en de vertelster niet zo alwetend als ze zich zou ­wensen. Dat het beeld van Sara – zij, de ordinaire kalksteen, tegenover de vulkaan Lejla – een keerzijde heeft, omdat Lejla sinds haar elfde geen Lejla meer mocht zijn.

En dat deze vrouwen het Bosnië van toen altijd met zich mee zullen dragen als donkere deeltjes onder hun huid – waar ook in Europa, beseft Sara, zal ze ook altijd in Bosnië zijn, hun ‘land met de onverzoenlijke grenzen’ is grenzeloos geworden.

Lana Bastasic, Vang de haas. Vertaald door Pavle Trkulja. Meulenhoff, 239 blz., €20,99. Beeld
Lana Bastasic, Vang de haas. Vertaald door Pavle Trkulja. Meulenhoff, 239 blz., €20,99.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden