PlusInterview

Van oplichtende konijnen tot schimmeljurken: ‘rare ideeën’ in beeld gebracht

In de jaren negentig stopte Ecuardo Kac een gen van een licht­gevende kwal in een albinokonijn, waardoor het konijn groen oplichtte onder een uv-lamp.Beeld -

Peter de Jaeger werkt voor dagbladen en tijdschriften en schreef jarenlang voor de wetenschapspagina van Het Parool. Nu is er het boek Kunst & Wetenschap. ‘Kunstwerkjes maakten meer indruk dan artikelen.’

In Kunst & Wetenschap beschrijft Peter de Jaeger (64) de kruisbestuivingen tussen kunst en wetenschap in acht hoofdstukken: Biokunst, Mode en techniek, Geneeskunst, Architectuur, Exacte kunst, Licht en ­geluid, Op de planken en Op de drempel. Van oplichtende konijnen tot schimmeljurken, hightechbeha’s en getatoeëerde ­varkens. Begin deze eeuw stuitte hij al op projecten waarbij zowel kunstenaars als wetenschappers betrokken zijn. Het werd langzaamaan een trend. “Wetenschappers houden zich vooral bezig met de onzichtbare wereld: ­elementaire deeltjes, neurale netwerken of nu het internet. Kunstenaars hebben het ­vermogen die ­onzichtbare wereld in beeld te brengen.”

De Jaeger omschrijft honderd projecten. “Het was tijdrovend werk. Ik heb veertig à vijftig mensen geïnterviewd. Ik heb twee jaar lang veel onderzoek gedaan, gelezen en het internet afgespeurd naar nieuwe projecten.”

U omschrijft de scheiding tussen kunstenaars en wetenschappers in de verlichting; hoe kan het dat het zo lang heeft geduurd voordat ze elkaar weer hebben gevonden?

“Ratio werd in de verlichting boven het gevoel gesteld, waardoor wetenschap belangrijker werd dan kunst. Daarvoor, in de renaissance, was dat niet het geval. In 1815 maakte de liberaal Thorbecke de historische fout kunstenaars te schrappen uit de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. In 2014 werd dat pas goed gemaakt door Jet Bussemaker, toenmalig minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Dat was het keerpunt waardoor de trend in de maatschappij ook op ambtelijk niveau werd rechtgetrokken.”

Welke discipline spreekt u het meest aan?

“De biokunst. Ik ben geschoold in Wageningen; dus dan blijf je toch bij de bloemetjes, de bijtjes en de dieren hangen. In de biokunst zie je dat wetenschappers en kunstenaars samen het debat openbreken als het bijvoorbeeld gaat over genetische manipulatie. In de jaren negentig stopte Ecuardo Kac een gen van een licht­gevende kwal in een albinokonijn, waardoor het konijn groen oplichtte onder een uv-lamp. Dit heeft op zichzelf natuurlijk geen enkel nut, maar het bracht wel de maatschappelijke discussie op gang.”

Is dat ook uw doel, dat Kunst & Wetenschap bijdraagt aan de maatschappelijke discussie?

“Mijn doel was vooral meer ruchtbaarheid geven aan de positieve effecten van samenwerkingen tussen kunstenaars en wetenschappers. Steve Jobs voorspelde al dat de grootste innovaties van de 21ste eeuw op het kruispunt van biologie en technologie zouden plaatsvinden.”

“Tegenhouden gaan we het niet, maar het is wel belangrijk dat mensen worden geattendeerd op de mogelijkheden. Die rol ligt bij de kunstenaars, zij kunnen ‘rare’ ideeën van wetenschappers omzetten in begrijpelijk beeld. Dit boek kan daar een katalysator voor zijn.”

Welke projecten zijn u het meest bijgebleven?

“In het hoofdstuk Mode en techniek was dat de schimmeljurk van modeontwerpster Aniela Hoitink en microbioloog Han Wösten. Zij maakten van schimmels een textielvorm die ook nog eens bestand is tegen regen.”

“Het openbare kunstgebit van Guus Flögel in het hoofdstuk Geneeskunde vond ik ook heel bijzonder. Hij was hoogleraar in de jaren zeventig en tachtig en zette vraagtekens bij kunst­gebitten. In die tijd was het een trend om je tanden eruit te laten trekken en een kunstgebit te nemen. Samen met kunstenaars maakte hij opvallende kunstgebitten met brilmontuur en neuspluggen. Deze kunstwerkjes maakten meer indruk dan zijn artikelen.”

Heeft u zich erg moeten verdiepen in onderwerpen waar u geen verstand van had?

“Absoluut. In het hoofdstuk Licht en geluid komen vrij technische verhalen naar voren, daar heb ik me wel even in moeten verdiepen. In het verzamelen van projecten zat ook veel tijd, maar nu heb ik zoveel materiaal dat ik erover denk om een tweede deel te schrijven.”

Peter de Jaeger, Kunst & Wetenschap,

Uitgeverij Fontaine. €25,-

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden