Plus

Van Eesteren Paviljoen haalt herinneringen op aan de wederopbouw

De jaren vijftig komen tot leven in het Van Eesteren Paviljoen, met meubelensembles uit de wederopbouw, maar ook met werk van hedendaagse makers.

De tentoon­stelling Rijke eenvoud is nu te zien in het Van Eesteren Paviljoen aan de Sloterplas. Beeld Luuk Kramer Fotografie

Een krabpaal waar katten hun nagels aan kunnen scherpen, dat is een onalledaags designattribuut. Met drie beugels aan de muur geklonken, zo ontwierp Chris Slutter een wand­element dat hij liet omwinden met sisaltouw.

De stang en beugels komen ook voor in zijn ontwerpen voor een kaarsenstandaard, een staande lamp en een tafellamp en in de poten van een bijzettafel.

Geschikt voor elk formaat kat, die paal. Hij zal zich alleen even moeten uitrekken.

Nu is Slutter geen vertegenwoordiger van de naoorlogse generatie die meubelstukken ­bedacht voor de doorzonwoning, maar een vijftiger van nu. Zijn ontwerpen passen wel in de geest van de wederopbouw, die je kunt samenvatten door het ontbreken van opsmuk.

Dokterswoning
Rijke Eenvoud dus, het thema van de tentoonstelling in het Van Eesteren Paviljoen. Slutters lampenkappen zijn min of meer een vervolg op de conische schemerlampjes van zestig jaar geleden. Zijn designconcept is ook schatplichtig aan die tijd: stang wordt standaard, wordt tafelpoot en frame.

Met Rijke Eenvoud haalt het paviljoen herinneringen op aan de wederopbouw met (interieur)architecten als Hein Salomonson en Coen de Vries, die onlangs op honderdjarige leeftijd overleed.

Gerrit Rietveld hoort er ook bij, maar die kent het grote publiek wel, hoewel zijn perskamer voor het Unescogebouw in Parijs - getoond in het paviljoen - niet algemeen ­bekend zal zijn. In 1982 werd die donkere kelderruimte ontmanteld en verdwenen bureaus, kasten en stoelen in de vuilcontainer. Het geredde segment prijkt nu op een Forbovloer met kleurvlakken, net als in het origineel uit 1958.

En natuurlijk zijn er meer ontwerpers die voortleven in hun moderne klassiekers, zoals Martin Visser met een slank fauteuiltje, Friso Kramer en zijn onverwoestbare Revoltstoel waar een hele generatie schoolkinderen op heeft gezeten, en Wim Rietveld (de zoon van), ook met een stoeltje. Tje. Verkleinwoorden passen bij het interieur uit die tijd.

De flats en doorzonwoningen waren bescheiden, er moest gewoekerd worden met de ruimte, de steelstofzuiger eiste zijn plek op. De beroemde kapstok van Tomado kon op de haldeur bevestigd worden om zo veel mogelijk ruimte te besparen. De bureaus van Coen de Vries en Gerrit Rietveld lijken vrij te zweven in het interieur, de laatjes zijn berekend op een consumptie­patroon dat nog niet tot de hemel reikte.

De Vries ontwierp voor een dokterswoning aan het Oosterpark een ameublement waarin bureau, lade- en boekenkast in elkaar overgingen, aangeduid met primaire kleuren. Het krukje voor de huisarts kun je aandoenlijk noemen, niet ergonomisch. Het interieur is begin deze eeuw door de weduwe aan het Instituut Collectie Nederland geschonken, dat de meeste stukken voor de expositie leverde. Daarnaast sprongen particulieren bij.

Het is een tentoonstelling die helemaal past bij de omgeving, de westelijke tuinsteden, en het Van Eesteren Paviljoen dat nu veertien maanden bestaat. Op verrijdbare plateaus wordt een tijdsbeeld naar voren gehaald dat nog niet eens zo ver achter ons ligt, maar toch voelt als verleden tijd.

Luxe materialen waren er domweg niet in de jaren vijftig en dus grepen de ontwerpers terug op multiplex platen, op stalen buizen, op plastic (dat bakeliet verving) en linoleumvloeren. Ook het servies van Mosa uit die tijd ademt een zekere behoedzaamheid, wel sierlijk maar niet te, decoratief en toch ­bescheiden.

Het was het tijdperk van de serieproductie waarop ondernemingen als Pastoe, Artifort, Gispen, Forbo en Tomado hun stempel drukten. Rotan uit Noordwolde was geliefd omdat het voldeed aan de eisen van luchtig- en lichtheid. In het naoorlogse interieur rekenden architecten af met de zware en zwaarmoedige meubels uit de Amsterdamse School.

Lingeriekast
De Stichting Goed Wonen, opgericht na de oorlog, propageerde praktische en functionele meubelstukken die de huisvrouw geen last mochten bezorgen.

Die huisvrouw profiteerde op haar beurt van nieuwe vindingen, van stofzuiger tot was­machine, tot radiatoren die het sjouwen met kolen overbodig maakten.

Er staan verrassende objecten in het paviljoen: de lingeriekast van Salomonson was strikt genomen niet bedoeld voor de slaapkamer maar stond in een winkel in de Kalverstraat. De kast is uitgerust met plexiglazen bakjes waarin beha's en 'nylon slips' werden geordend.

De ander is een prototype van een draaistoel van Rietveld, geproduceerd door Spectrum voor het Unesco-gebouw. We herkennen de latere Rietveld met een overgedimensioneerde zitting en rugleuning van skaileer, eigenlijk topzwaar voor het beweegbare onderstel.

De curatoren van de expositie zwelgen gelukkig niet in nostalgie, maar hebben net als Slutter de lijn van de jaren vijftig naar deze tijd doorgetrokken. De Marokkaans-Nederlandse ontwerpster Mina Abouzahra heeft een fauteuil van Wim Rietveld bekleed met tribale delen van een tapijt en kaftans waardoor het ranke frame een ruwe, grove uitstraling krijgt. Kleurrijk, dat ook.

Day Collective gebruikte het weefgetouw in het paviljoen om resten van overtollige plastic tassen (ja, we zien de 'Turkentas') tot repen te verwerken en zo nieuwe tactiele schilderijen te scheppen. Het resultaat zijn abstracte composities. In de komende maanden wordt de buurt uitgenodigd om gezamenlijk te komen weven. Zo wordt recht gedaan aan een periode die tot stilstand leek te zijn gekomen maar rijker is dan we hadden gedacht.

Rijke Eenvoud is t/m 5/5 te zien in het Van Eesteren Paviljoen, Noordzijde 31 (aan de Sloterplas) in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden