Plus

Van der Laan & Woe: 'Gelukkig zijn we nooit echt in een rel beland'

Onder de naam Even tot hier keren cabaretiers Niels van der Laan (37) en Jeroen Woe (37) na kijkcijferhit De Kwis terug met een satirisch tv-programma. 'We zijn een humoristische uitvoering van het Journaal.'

Jeroen Woe en Niels van der Laan: 'Het verschil met veel tv-presentatoren is dat wij nauwelijks hebben hoeven vechten om op de buis te komen' Beeld Mark van der Zouw

Een unaniem besluit was het niet hun kijkcijferhit de nek om te draaien. Daarover waren de vier cabaretiers van het satirische programma De Kwis volledig duidelijk. Joep van Deudekom en Rob Urgert wilden stoppen, Niels van der Laan en Jeroen Woe wilden door.

Gevolg: De Kwis hield na tien reeksen en 74 afleveringen op te bestaan en Van der Laan en Woe keren vanaf volgende week terug op tv met Even tot hier, een programma dat volgens de makers 'verder gaat waar De Kwis is geëindigd'.

Toch nog even: waarom houdt een succesvol programma op als jullie eigenlijk door willen?
Niels van der Laan: "Joep en Rob wilden meer tijd voor andere dingen. Ze kregen steeds meer moeite met de druk van het wekelijks maken van een uitzending, in feite toch een cabaretvoorstelling van 45 minuten. Ze hadden er gewoon geen zin meer in. Wij wel. Toen dachten we: dan is het beter om te stoppen nu het nog goed gaat; voordat dat verschil in motivatie tot slechte uitzendingen leidt."

Jeroen Woe: "We hebben even overwogen twee nieuwe cabaretiers voor de plek van Joep en Rob te vragen, maar vonden uiteindelijk De Kwis toch echt iets van ons vieren. We zijn gaan nadenken: wat als we alles met zijn tweeën zouden mogen bepalen? Dat is een nieuw format geworden, zonder dat het ineens helemaal anders is. Onze humor blijft onze humor."

Was níét terugkeren op televisie ook een mogelijkheid?
Van der Laan: "Nou, televisie is geen must, maar we zijn wel terug. Dus we vinden het blijkbaar toch erg belangrijk. We kregen ook andere aanbiedingen. Het regende zelfs ideeën voor panelquizen. Maar dan doen we het toch liever zelf. Daar zijn we iets te eigenwijs voor."

Woe: "We vinden de afwisseling ook leuk. Een theatervoorstelling gaat gemiddeld twee jaar mee. Daarin moet we uitzoomen, proberen we de tijdsgeest te vangen. Het nieuws van de dag moet je dan laten liggen, terwijl we dat wél leuk vinden. We lezen en zien alles en vinden er ook wat van."

Is er inmiddels niet erg veel concurrentie? ­Arjen Lubach heeft een vaste plek verworven. Het nieuwe Makkelijk Scoren scoort goed. Je hebt Sterke Verhalen met Peter Pannekoek en Richard Groenendijk en Is er een dokter in de zaal? van Philippe Geubels.
Van der Laan: "Dat valt wel mee. De theatrale-muzikale satire die wij maken zie ik weinig. Dat gat in de markt hebben we zelf gegraven en nu springen we er zelf weer in."

Woe: "We verschillen ook wel wezenlijk van bijvoorbeeld Lubach. Hij maakt eigenlijk een grappige versie van Zembla, pakt een paar onderwerpen uit het nieuws en gaat daarop dieper in. Wij zijn meer een humoristische uitvoering van het Journaal: bij ons is de sport álle relevante nieuwsfeiten in één uitzending te krijgen."

Wat gaan jullie precies doen met Even tot hier?
Woe: "Elke uitzending is een minimusical over een nieuwsonderwerp van die week. We leggen die met een 'even tot hier' een paar keer stil om letterlijk van het podium te stappen en het ­andere nieuws door te nemen. Een expert, iemand die onderdeel van nieuws is, helpt ons het programma wat inhoudelijker te maken."

Paul de Leeuw was als presentator jullie vaste aangever bij De Kwis. Hij vertrok naar RTL. Wat hadden jullie geantwoord als hij jullie had meegevraagd?
Woe: "Dat hadden we niet gedaan. Hoezeer we Paul ook waarderen, we voelen ons meer thuis bij de Publieke Omroep. Die wordt soms lacherig neergezet als de Staatsomroep, maar ergens vind ik het wel geruststellend dat die Staatsomroep vindt dat wat wij maken belangrijk is."

Van der Laan: "Echt? Zo heb ik er nog nooit naar gekeken."

Woe: "Blijkbaar is onze manier van becommentariëren van de maatschappelijke ontwikkelingen waardevol. Dat vind ik een lekkere gedachte; veel belangrijker dan of we misschien elders meer geld zouden kunnen verdienen."

Van der Laan: "We krijgen prima betaald door de NPO en hebben onze theatervoorstellingen ook nog. Bovendien houden we allebei niet zo van grote auto's."

En als een commerciële zender een monsterbedrag biedt voor het uitzenden van jullie theatervoorstelling?
Van der Laan: "Met reclameknips erin? Dat zou echt dodelijk zijn. Ben je jaren aan het schaven om de spanningsboog in een voorstelling goed te krijgen, laat je hem halverwege in zijn kloten trappen door een reclameblok. Ik weet dat collega's ervoor kiezen, ja, maar wij niet."

Woe: "Ik denk dat onze geloofwaardigheid zou wankelen als we zoiets zouden doen."

Hoe je het wendt of keert: jullie bevinden je op televisie wel in een speelveld van kijkcijfers, beladen transfers en programma's die van de ene op de andere dag van de buis worden gehaald.
Van der Laan: "Eigenlijk is het een wereld die niet de onze is. We blijven toch theaterjongens, die met plezier naar een zaaltje in Hardenberg rijden. Het verschil met veel tv-presentatoren is dat wij nauwelijks hebben hoeven vechten om op de buis te komen. Na de uitnodiging van Paul de Leeuw is het bijna vanzelf gegaan. We hebben nooit wanhopig een format hoeven ­pitchen."

Woe: "Als je op zaterdagavond televisie maakt, stap je ongewild een kijkcijferoorlog in. Ik probeer daar zo min mogelijk mee bezig te zijn, maar de ochtend na de uitzending zijn berichtjes als 'Niels en Jeroen verliezen van Linda de Mol' nauwelijks te vermijden. Hoezo verloren? denk ik dan, we hebben net een ontzettend leuk programma gemaakt; dat ook nog eens totaal niet lijkt op een show van Linda de Mol. Wat is dan de wedstrijd?"

Van der Laan: "Toen we begonnen wisten we niet eens precies wat kijkcijfers waren. Ik had geen idee of 200.000 kijkers nou veel was of niet. Die naïviteit is er wel af, kan ik je zeggen. Inmiddels appen we elkaar toch: 'Hee, 1,6 miljoen!' Je kunt er niet immuun voor blijven."

Jullie krijgen er een kick van als er veel mensen kijken?
Woe: "Ik vind het vooral gaaf om te zien dat we blijkbaar buiten onze niche kunnen treden. Wat we voor onze eigen parochie maken, bereikt ook mensen buiten die parochie."

Jeroen: "We hadden een liedje over Thierry Baudet, Kan die microfoon aan? In onze imitatie snoof hij de cocaïne van de muren, maar zijn aanhangers bleken het geweldig te vinden."

Wat is jullie parochie dan?
Van der Laan: "We zijn links. Voor zover die tweedeling nog bestaat, is dat gewoon zo. We hebben meer met het linkse gedachtegoed dan met het rechtse."

Woe: "Toch hebben we er meer plezier in om links op de kast te jagen. Toen GroenLinks het voor elkaar had dat er op Koningsdag geen ­ballonnen meer mochten worden opgelaten, feliciteerden we ze door allemaal GroenLinksballonnen op te laten. Iedereen kwaad!"

Zijn mensen tegenwoordig lichtgeraakt?
Woe: "Enorm. Maar ik denk dat bijvoorbeeld het succes van De Luizenmoeder aantoont dat we een beetje moe worden van die lichtgeraaktheid. We kunnen er in elk geval om lachen. En dat is goed. Ik vind #Metoo een prachtige beweging, maar tegelijkertijd moet je proberen ook weer snel tegen zo'n heilig huisje aan te schoppen met een paar goeie grappen."

CV

Jeroen Woe
Geboren Amsterdam, 2 april 1981

Niels van der Laan
Geboren Beverwijk, 15 december 1981

Woe en Van der Laan opleiding
Academie voor Kleinkunst, Amsterdam

Loopbaan
2005: Winnaar Wim Sonneveld Prijs als duo Geen Familie op het Amsterdams Kleinkunst Festival.
2006-: Maken als Van der Laan & Woe zes theaterprogramma’s. Pesetas is nu te zien.
2004-2012: Spijkers met koppen op de radio.
2011-2013: Met De Kwis onderdeel van tv-show Paul de Leeuw.
2013-2018: De Kwis

Van der Laan: "Ik denk dat mensen altijd lichtgeraakt zijn geweest. Ze hebben op sociale media alleen nu een podium om die emotie te uiten. Vroeger werd er hoogstens een boze brief naar de directeur van de Vara gestuurd. Nu komt die woede direct binnen op je tijdlijn en gebruiken kranten twitterreacties als serieuze bron."

Houden jullie rekening met dat soort reacties als jullie iets maken?
Woe: "Dat heeft geen zin. Als je je uitspreekt over politiek zijn er nu eenmaal altijd tegenstanders. Ik moest er wel erg aan wennen hoe mijn artistieke prestatie wordt verward met welke mening erachter zit. Als mensen het over iets niet met ons eens zijn, vinden ze een lied of sketch per definitie slecht. Hoe goed het ook is. Maar gelukkig zijn we nooit echt in een rel terechtgekomen."

Jullie grap uit 2013 waarin jullie twee aanslagplegers opvoerden die een Britse soldaat vermoordden, viel wel helemaal verkeerd.
Woe: "Daar zijn we echt van geschrokken, ja. Toen moesten we een paar dagen binnenblijven. Er kwamen bedreigingen binnen."

Van der Laan: "Gelukkig was dat de enige keer in acht jaar."

Woe: 'Die kritiek raakte me ook wel, omdat het achteraf toch een redelijk mislukte grap was. Te veel schokeffect en gewoon niet erg leuk."

Van der Laan: "Het was een grapje van twee seconden, maar het liep uit de hand toen GeenStijl een screenshotje naar een Engelse tabloid stuurde. Maar goed, het was wel ónze grap en die was gewoon niet goed genoeg."

Beeld Mark van der Zouw

Woe: "We hebben ervan geleerd dat je bij gevoelige onderwerpen heel zeker moet weten wat je doet. Onze grappen over de discussie rond het inenten van kinderen riepen ook veel reacties op, maar wij stonden zo ongelooflijk achter die sketch - die duidelijk pro inenten was - dat het ons amper raakte."

Van der Laan: "Dan kan het loeigrof zijn, maar wij weten precies waarom het wél leuk is."

Ook goed voor een stortvloed aan reacties: de jaarlijkse sinterklaasviering. Een van jullie speelt sinds afgelopen editie een rol bij de intocht op tv. Wat was de reden om ja te zeggen tegen de rol van Hoofdpiet?
Van der Laan: "Omdat het me simpelweg erg leuk leek. Ik vind Sinterklaas een hartstikke leuk feest, mits goed gevierd." Even stilte. "Kijk, het is een onderwerp dat we in De Kwis vaak hebben behandeld. Het is geen geheim hoe ik erover denk: ik vind de introductie van de Roetveegpiet een prima ontwikkeling. Ik vond het leuk om die mening kracht bij te zetten door mijn rol ook op die manier te spelen."

U doet het deels uit activisme?
Van der Laan: "De rol zelf is ontzettend leuk, maar ik vind het ook goed me te mengen in een debat waarin ik een heel sterke mening heb. Het eerste gesprek bij de NTR was even eenvoudig als kort: 'Ik wil het wel doen, maar dan wel op mijn manier.'"

"Natuurlijk heb ik vooraf wel goed nagedacht: we maken satire over de ontwikkelingen in de maatschappij. Ineens word je daar in zekere zin zelf onderdeel van. Maar het is precies zoals met een goeie grap: als je hem maakt vanuit je volle eigen overtuiging dat het klopt wat je zegt, kan het."

Even tot hier, NPO 1, 21.20 uur, vanaf 16/3

Opgebiecht

Leermeester
"Regisseur Ruut Weissman. Hij leerde ons hoe je moet uitzoomen en naar het grotere plaatje van een voorstelling moet kijken."

De beste uit het vak
"Trey Parker en Matt Stone, de man­nen achter South Park. Zij maken daar al jarenlang heel grappige satire en zijn op dat vlak onze voorbeelden. Ze zijn heel muzikaal en geven binnen een kort tijdsbestek een draai aan het nieuws."

De slechtste uit het vak
"Collega's die slecht over andere collega's spreken in de krant."

Het beste advies
"Van impresario Jacques Senf, hij is helaas onlangs overleden. 'Je eerste fout is je duurste,' zei hij. Kortom: als je niet oppast, wordt de eerste fout die je in de je maakproces maakt een soort blinde vlek."

Het slechtste advies
Woe: "Om voor een show, na zwaar te hebben getafeld, nog een likeurtje te nemen. Er werd mij verteld dat ik me op het podium dan lekker ontspannen zou voelen, maar ik was in plaats daarvan totaal niet scherp."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden