Uit het archief: Undercover bij de camorra

16-04-2007

AMSTERDAM - Roberto Saviano is even weg van de twee lijfwachten die hem continu bewaken. De Napolitaanse journalist beschreef de camorra - de Napolitaanse maffia - en is nu in Italië zijn leven niet meer zeker.

'Alleen al door in Napels geboren te worden ontkom je vaak niet aan de camorra, '' zegt Saviano vanachter een grote zonnebril op een Amsterdams terras. De camorra ligt diep verankerd in het Napolitaanse leven, zegt hij, en is een drijvende kracht achter de economie. Voor veel Napolitanen worden inkomen, sociale zekerheid, toekomstperspectief, wie je bent en wat je waard bent, bepaald door de camorra.

Voordat Saviano zich op zijn onderwerp stortte, wist hij al veel over de camorra. Hij werkte bij een onderzoeksbureau dat de camorra bestudeert en schreef daarover in het weekblad l'Espresso. Maar hij wilde meer. ''Ik wilde alle details aan het grote publiek laten zien ''. Want de praktijken van de camorra maken Saviano razend en volgens hem slapen de media, terwijl de macht van de organisatie groeit.

Hij nam een kamer in een illegaal pakhuis van de camorra en werkte daar als arbeider, loste clandestiene goederen in de haven voor een Chinese textielhandelaar, ging mee naar illegale veilingen en was aanwezig op een camorrabruiloft als hulpje van een fotograaf. Rijdend door de stad op zijn Vespa, volgde hij elk spoor van de camorra. Zo sprak hij met kindsoldaten en zag hij hoe junks gebruikt worden als proefkonijnen voor drugs. Ook racete hij naar de plaats delict als er weer een afrekening was geweest van een boss of wanneer juist een onschuldige gruwelijk verminkt werd teruggevonden.

Op die manier infiltreerde hij vijf jaar in de organisatie. Zelf ziet hij dat anders. Hij is namelijk niet echt diep in de organisatie doorgedrongen, zegt hij. Een groot verschil met de periode in zijn leven van daarvoor ziet hij ook niet. ''Ik zat er altijd al tussen. Als je opgroeit in Napels, zie je dat sommige vrienden zaken doen met de camorra. Twee maanden geleden nog is een vriend vermoord. Ze hebben hem met een steen op zijn hoofd geslagen.''

Aan de hand van degenen die hij ontmoet in de camorra, beschrijft Saviano de structuur en werkwijzen van de organisatie. Als in een spannende misdaadroman schrijft hij over de verhoudingen en afrekeningen binnen de clans. Daarbij noemt hij de grote bazen met naam en toenaam en van hen schetst hij al psychologiserend een portret. Het boek geeft een analyse van Napels als een stad die wijk na wijk, door de camorra wordt ingelijfd.

Saviano laat zien dat de camorra van vele markten thuis is: wapen- en drugshandel, illegale import van luxe producten en handel in giftig afval. Eén van de verboden praktijken die hij beschrijft, is de clandestiene kledinghandel.

Volgens de schrijver domineert de camorra de internationale kledingmarkt. Vanuit hun wereldwijde netwerk kopen ze hele winkelketens op. Hij vertelt dat Italiaanse topmerken hun kwaliteitskleding en schoenen laten maken door illegale fabrieken. Het gaat vaak om kleine fabriekjes; maximaal tien arbeiders naaien zo'n tien uur per dag kleding bij de werkgever thuis. Hoeveel kledingstukken zij moeten produceren en hoe snel, wordt afgesproken op illegale 'veilingen'.

Alleen de ondernemer die als eerste het werk weet af te leveren wordt betaald, pas achteraf dus. Maar deze man heeft al eerder geld nodig om de salarissen, stoffen en verzendkosten te betalen. De camorra speelt als bank en schiet de contanten voor tegen lage rentes. Ook is ze 'behulpzaam' in het geval de grote merken helemaal niet betalen, bijvoorbeeld omdat ze de kwaliteit niet goed vinden of omdat een ander fabriekje eerder was. In dat geval kopen de clans de producten van de fabrikanten en belandt de kleding op de markt van de valse merken.

Eén van de kleermakers met wie Saviano bevriend was geraakt, ziet tot zijn ontzetting op een avond waar zijn werk terechtkomt. Hij zet de tv aan en ziet hoe Angelina Jolie tijdens een Oscaruitreiking het podium betreedt in een wit satijnen broekpak dat hij heeft gemaakt. De arbeiders die in de achterkamertjes van Napels haute couture maken, worden voor hun werk nooit erkend.

Saviano benadrukt dat de camorra niet alleen in Napels actief is. ''De criminele acties in de haven van Napels waarover ik schrijf, zie je ook in de havens van Rotterdam en Antwerpen. '' Dat de camorra in Nederland actief is, komt ook in zijn boek naar voren.

Hij noemt Amsterdam als één van de steden waar de camorra kledingwinkels heeft. Inmiddels zijn die opgedoekt, zegt Saviano. Om welke het precies ging, weet hij niet. ''Maar de camorra is hier nog steeds actief. ''
''De magliari - Napolitaanse kledinghandelaren - verkopen hier hun valse merkkleding en camorraleden kopen hier vastgoed, zoals winkels en restaurants. Die staan op naam van stromannen, je komt er dus niet achter om welke ondernemingen het gaat. ''
Op dat laatste punt zou de Nederlandse politie actiever moeten zijn, vindt Saviano. De Amsterdamse politie pakte in november 2006 twee camorrabazen op vanwege handel in drugs. Maar volgens de schrijver zou de samenwerking met de Italiaanse politie veel beter kunnen.

Saviano geeft een goed gedocumenteerde en toegankelijk geschreven analyse van de verwevenheid van de camorra met het Napolitaanse dagelijks leven. Maar een man van de oplossingen is hij niet. Op dit punt blijft hij steken in algemeenheden en clichés, zoals 'de oplossingen moeten in de politiek worden gezocht' en 'het Nederlandse softdrugsbeleid stimuleert de misdaad'.

Saviano is pessimistisch over de toekomst. Hij vindt dat het netwerk van de camorra te sterk en wijdverbreid is om een ommekeer te kunnen verwachten.

In Italië is Saviano's boek Gomorra een bestseller en heeft het opnieuw de aandacht gevestigd op de problemen rond de camorra. Het is bekroond met de prestigieuze Premio Viareggio Repaci. (HET PAROOL)

Roberto Saviano, Gomorra, Reis door het imperium van de Camorra. Uitgeverij Rothschild & Bach, 18,90 euro.

Foto Peter Elenbaas Beeld
Foto Peter Elenbaas
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden