PlusInterview

‘U bent een karikatuur geworden,’ zegt de souffleur tegen Loes Luca

Loes Luca met achter haar Kaatje Kooij. Luca: ‘Wat wel en niet waar is, laat ik in het midden.’ Beeld Carel van Hees
Loes Luca met achter haar Kaatje Kooij. Luca: ‘Wat wel en niet waar is, laat ik in het midden.’Beeld Carel van Hees

Loes Luca, dat is lachen. Daarom kopen mensen een kaartje. Maar nu mag er bij Luca ook gehuild worden. In haar meest persoonlijke voorstelling ooit, geschreven door Maria Goos, waarin ze wordt bijgestaan door de jonge actrice Kaatje Kooij, leer je de grande dame van de komedie iets beter kennen. Of toch niet?

Lorianne van Gelder

In een kamertje bij haar opoe in het na-oorlogse Rotterdam kwam Loes Luca (68) ter wereld. Het is een prachtig beeld. Zij in haar wiegje in de alkoof. Haar vader, die later op mannen blijkt te vallen, en haar moeder, nog maar 19 jaar jong, slapen in het grote bed in de alkoof. Elke nacht wordt de kleine Loes van het bed naar de bank verplaatst – uiteindelijk 9 jaar lang.

Luca vertelt de anekdote als de gearriveerde comédienne ‘Mevrouw Loes’ in het door Maria Goos geschreven stuk Uit het hoofd. Achter haar aan een tafeltje zit Kaatje Kooij (32), ‘Oortje’ genoemd, omdat ze souffleert als Mevrouw Loes haar tekst vergeet.

Nog nooit maakte Luca zo'n persoonlijke voorstelling. Een show over oud worden en verlies, over haar tijd als au pair in Parijs, over de liefde voor haar opoe en haar moeder en haar plezier in het vak. Met Maria Goos ging ze naar Parijs. Om de plekken te bezoeken die belangrijk voor haar waren, maar ook om lekker ongestoord over zichzelf te praten. “Even weg van al het gezeur aan mijn kop, lekker samen in een B&B en een oude liefde opzoeken,” vertelt Luca, videobellend vanuit haar woning in Rotterdam.

Aanvankelijk zou het een stuk worden over een dementerende artiest die haar leven overziet. Maar gaandeweg – inmiddels spelen ze versie 20 van de tekst – ging het stuk meer over Luca zelf. Het gegeven van een dementerende vrouw kwam ook te dichtbij: Luca’s moeder dementeerde acht jaar lang en overleed niet lang geleden.

Ook wilde Luca niet meer alleen op het toneel staan. En had ze niet net een dementerende vrouw gespeeld in de televisieserie Maud & Babs? Toen kwam Pieter Kramer, goede vriend en regisseur, met het idee een souffleur op het toneel te zetten. “Actrice Mary Dresselhuys had er een. Ze zei altijd: ‘Dat is mijn oortje!’” En zo ontstond de rol van Kaatje Kooij.

Vakantie in Frankrijk

Kooij was geen onbekende voor Luca. Ze kent Paul R. Kooij al bijna vijftig jaar, ze speelden onder meer samen in Ja zuster, nee zuster, naar de musical van Annie M. G. Schmidt. En die Kooij, dat is de vader van Kaatje.

“Ik kan me haar ook herinneren van een vakantie in Frankrijk. En hoe ik haar al bewonderde. Jaren later heb ik in een voorstelling gespeeld die Loes regisseerde,” vertelt Kooij, die naast Luca zit. Het klikte en nu staan ze samen op het toneel, onder regie van Aat Ceelen.

tekst gaat verder onder foto

Loes Luca en Kaatje Kooij dansen in ‘Uit het hoofd’. Beeld Carel van Hees
Loes Luca en Kaatje Kooij dansen in ‘Uit het hoofd’.Beeld Carel van Hees

Loes Luca, dat is lachen, dat is scherpe grappen en typetjes. Maar Uit het hoofd is ook kwetsbaar en pijnlijk. Kooij heeft daar een rol in: “U bent een karikatuur geworden,” zegt ze tegen Mevrouw Loes, die geen water, maar alleen witte wijn drinkt, en haar angst in een kist heeft gestopt om daar nooit meer mee geconfronteerd te hoeven worden.

Het repetitieproces was niet altijd makkelijk. Luca: “Ik ben wel van mijn padje geweest, dat ik overvallen werd door emotie. Het is grappig, maar er zit ook veel verdriet in. Toen we begonnen met repeteren, leefde mijn moeder nog. Ik heb het zo moeilijk gehad met het feit dat ik haar in een tehuis heb moeten plaatsen, we waren zo hecht.” Maar het spelen werkte ook louterend. “Dit is toch veel goedkoper dan therapie?!”

Generatieclash

Uit het hoofd is niet alleen Luca’s verhaal – “Wat wel en niet waar is, laat ik in het midden” – maar ook een botsing tussen generaties. Stevig aangezet is Luca de bon vivant, bij haar moet alles kunnen en je komt overal wel overheen. Kooij speelt de millennial met controledrang. Water drinkend en altijd wakend voor een burn-out.

Kooij vond dat dik aangezette contrast soms ingewikkeld. “Het is een beetje kort door de bocht. Maar aan de andere kant: mensen die komen kijken, zijn vaak boven de vijftig. We spelen ook hun beeld van mijn generatie.”

Het was een feest om samen te werken met iemand met zo veel ervaring, zegt Kooij. “Wat leuk is aan Loes is dat ze supereigenwijs is. Ik ben gewend om een regisseur op een voetstuk te zetten, maar Loes zegt dan: niet naar luisteren hoor, doe maar wat je zelf wilt. En ze zorgt dat ze het leuk heeft op de vloer. Ik zit nog in de sfeer van: ik doe het wel, het zal wel moeten.” “Ik eigenwijs?” reageert Luca. “Zíj is juist hartstikke eigenwijs! Nou en of! Je moet wel tegen mij op kunnen. Ze heeft zo’n onschuldig kindergezichtje, maar intussen bijt ze lekker van zich af.”

Het slot van Uit het hoofd wil het personage van Luca niet spelen. Het is een einde met te veel verdriet, waarin ze eindigt als een hoopje angst en tranen. Dankzij Oortje speelt ze het wel. “Jij eindigt het sterkst!” zegt Luca, plagend, alsof het een wedstrijd is.

Maar die kwetsbaarheid maakt hen juist allebei sterk. En het is ook wel verfrissend, een Loes Luca zonder een schaterlach aan het eind.

Uit het hoofd, première zondag 24 april in de Stadsschouwburg Haarlem, daarvoor en daarna tournee.

null Beeld Carel van Hees
Beeld Carel van Hees
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden