Plus

Typhoon en Noraly Beyer zoeken suikersporen in hun stamboom

In de documentaire Amsterdam, Sporen van Suiker gaan Noraly Beyer-Oostvriesland en Typhoon op zoek naar voorouders die in Suriname tot slaaf werden gemaakt.

Ank de Vogel zocht de familiegeschiedenis van Typhoon uit. Beeld NTR

Rapper Typhoon en oud-nieuwslezer Noraly Beyer-Oostvriesland wisten dat zij tot slaaf gemaakte voorouders hadden.

Maar waar die zich in hun stamboom zouden bevinden, geen idee. Het kwam voor beiden dan ook 'als een cadeau' dat documentairemaker Ida Does hen vroeg of zij hun geschiedenissen wilden uitpluizen voor haar film over het Nederlandse slavernijverleden.

Beyer-Oostvriesland schreef in april al een verhaal in Het Parool over de zoektocht die begon in Amsterdam. In de jaren zestig kwam ze ineens haar achternaam tegen op het pand Warmoesstraat nummer 16.

"Als mensen onze naam schreven, moesten we er altijd bij zeggen: 'Oostvriesland met een v, niet met een f'. En hier stond het zomaar goed. Midden in Amsterdam. Gebeiteld in de gevel van een huis met het jaartal 1740. We rekenden ons direct rijk, want we hoopten dat we na dik tweehonderd jaar eindelijk ons deel konden gaan opeisen van... Ja, van wie en van wat eigenlijk?"

Vijf generaties
Met behulp van de researchers van Does en een nicht die ook al aan het speuren was, kwam Beyer-Oostvriesland erachter dat haar voorouder Adriana Sophie Oostvriesland de eerste was met die achternaam. 'Sophietje' werd in 1807 in Suriname geboren, vijf generaties eerder dan Beyer-Oostvriesland. Haar baas, een plantage-eigenaar en gouvernementsecretaris, gaf haar de naam Oostvriesland toen hij haar vrijkocht.

Het onderzoek naar Beyers geschiedenis was een hele bevalling, zegt Does. "Je kunt vaak niet verder komen dan wat er in Suriname is opgetekend.

De tot slaaf gemaakten kregen onderweg een nummer; een voornaam pas als zij tot een eigenaar behoorden. De nummers aan de namen linken is niet te doen." In archieven van de plantagehouder is zelfs een daguerreotype gevonden waarop Sophietje vermoedelijk is te zien.

De Spaanse bok
Het doorlichten van het familieverhaal van Typhoon - Glenn de Randamie - bleek nóg ingewikkelder. Verschillende historici liepen vast op zijn stamboom totdat 'bronnenkanon' Ank de Vogel werd ingeschakeld.

De Vogel, historisch onderzoeker en genealoog, bleek bij stom toeval al flink wat van de Surinaamse familie De Randamie in kaart te hebben gebracht, omdat die verweven is met haar eigen stamboom. Na die meevaller moesten er toch nog heel wat geboorte- en overlijdensregisters, wijkregisters, volkstellingen en archieven van de Surinaamse Raad van Politie worden doorgespit om de familielijn te kunnen staven.

De Vogel vond het originele vonnis uit 1803 waarin Typhoons stamvader, Cornelis Abraham de Randamie, werd veroordeeld vanwege correspondentie en een relatie met een vrije vrouw. Hij moest 'de Spaanse bok' ondergaan, een gruwelijke marteltechniek die als nét iets minder erg dan de doodstraf werd gezien. Na de geseling werd hij een jaar opgesloten in Fort Zeelandia.

Hoewel Cornelis na zijn vrijlating in 1804 sporen moet hebben nagelaten - omdat hij bijvoorbeeld belasting moest betalen - kon De Vogel verder niets meer ontdekken van de stamvader van Typhoon.

"Ik heb twee weken lang zonder resultaat gezocht, ik kon niet geloven dat er niets meer van de man te vinden was. Totdat ik zijn naam invoerde in zomaar een Amerikaanse database. Hij is terechtgekomen in Boston en heeft daar gestreden voor de afschaffing van de slavernij. Een geweldige ontdekking."

Dichtbij
Behalve een verkenning van de familiegeschiedenissen van twee bekende Nederlanders is de documentaire een statement; nog steeds wordt in Nederland te weinig gesproken over de koloniale geschiedenis, vooral in het onderwijs. Bovendien had Amsterdam een dominante rol, alleen al omdat de West-Indische Compagnie hier zetelde.

Dat de film zaterdag wordt uitgezonden, op de dag dat het Nederlandse slavernijverleden wordt herdacht en in het Oosterpark het Keti Koti Festival wordt gevierd, is dan ook geen toeval. Does: "Het frappeerde mij dat alle generaties het slavernijverleden op dezelfde manier ervaren. Er wordt vaak gezegd: move on, het is allemaal al zo lang geleden. Maar voor hen voelt die tijd absoluut niet ver weg."

Amsterdam, Sporen van Suiker (NTR) is zaterdag 1 juli om 20.20 uur te zien op NPO2.

Noraly Beyer-Oostvriesland met schrijver Cynthia McLeod. Beeld NTR
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden