Plus

Toneelstuk Slaughtervaart is ingehaald door actualiteit

Het toneelstuk Slaughtervaart was bedoeld als fictie. Toen het Slotervaartziekenhuis vorige week moest sluiten, zag toneelgroep Dood Paard hoe de realiteit de voorstelling inhaalde. 'We lijken wel sensatiezoekers.'

Acteurs Jorn Heijdenrijk, Manja Topper en Ellen Goemans (rechts) Beeld Floyd Koster

Het idee: een shakespeareaanse tragedie, waarin de verwikkelingen rond het Slotervaartziekenhuis worden ingezet om een breder verhaal te vertellen over gefnuikt idealisme in de moderne tijd. En omdat toneel fictie is, kon het ziekenhuis in de voorstelling best omvallen.

Afgelopen donderdag, tweeënhalve week voor de première, werd het ziekenhuis daadwerkelijk failliet verklaard. 'Slotervaartdrama' kopte deze krant een dag eerder al op de voorpagina. De ­actualiteit heeft het stuk ingehaald.

In Broedplaats Lely, waar de voorstelling The Tragedy of Slaughtervaart wordt gespeeld, zijn toneelspelers Jorn Heijdenrijk, Manja Topper en Ellen Goemans er nog een beetje beduusd van.

Nu twee straten verderop de laatste ­patiënten uit het ziekenhuis worden gehaald en 1200 medewerkers ineens op straat staan, krijgen de gitzwarte flyers die mensen naar de voorstelling moeten lokken, toch een wrange bijsmaak.

"Ergens voel je je een beetje een uitvreter nu," zegt Topper. "Ineens lijkt het bijna alsof we een stelletje sensatiezoekers zijn."

Dat is echt niet de bedoeling, benadrukt Goemans nog maar eens. "We wilden het juist hebben over de privatisering en de marktwerking, maar het is wel een beetje gek om nu overal die flyers neer te leggen."

Zonnegoden
In het stuk zien we hoe vastgoedondernemer Jan Schram (gespeeld door Heijdenrijk) en ­zakenvrouw Aysel Erbudak (Topper) het ziekenhuis ('gespeeld' door Goemans) opkopen en hoe dat vervolgens in een vrije val raakt.

De voorstelling, die is geschreven door Rob de Graaf, balanceert daarmee op het snijvlak van fictie en documentaire.

Goemans: "We hebben het er veel over ­gehad of we ons moeten houden aan wat er echt gebeurd is. Of geven we er zelf een draai aan? En wij hadden er zelf dus de draai aangegeven om het te laten eindigen in een afgebrokkelde toestand, waarin alles kapot is. Nu is dat dus ineens echt zo."

"Shakespeare deed trouwens precies hetzelfde," zegt Topper. "Hij gebruikte echte figuren en gebeurtenissen en die stopte hij in zo'n koningsdrama. Die Jan Schram en Aysel Erbudak zijn als een soort zonnegoden dat ziekenhuis gaan leiden en kochten met de creditcard van dat ziekenhuis allemaal dingen, alsof de wereld van hen was. Zo hebben ze zichzelf overspeeld."

Het doet sterk denken aan Shakespeare's ­Macbeth, vindt Topper. Er wordt een moord ­beraamd en gepleegd - in dit geval: een ziekenhuis gekocht - en de daders verschansen zich vervolgens in hun burcht.

"Eerst waren ze heel hoogmoedig, en vervolgens draaien ze zichzelf helemaal vast. En dan loopt het mis, waardoor ze uiteindelijk allemaal geïsoleerde, dolende spoken zijn."

Met de voorstelling proberen ze een bredere maatschappij tendens te vangen. Heijdenrijk: "Je probeert naar aanleiding van een specifiek verhaal iets universeels over onze tijd te benoemen. Wij zijn van de verzorgingsstaat het neo­liberalisme ingerold en dat brengt, behalve voordelen, ook menselijke tekorten met zich mee. Hoe handhaaf je jezelf in deze tijd?"

"Neem de witwaspraktijken bij ING-bank: je bent verontwaardigd, maar je grijpt niet in omdat je zelf deel uitmaakt van het systeem. We proberen met dit stuk uit te zoeken welke betekenis de onbestemdheid van deze tijd heeft, dat je profijt kunt hebben van iets waar je tegelijkertijd tegen bent."

Topper: "Opportunisme en hebberigheid zijn tegenwoordig een kwaliteit geworden, terwijl dat vroeger een slechte eigenschap was. Dat zorgt voor een hele verandering aan perspectief op de maatschappij en op jezelf. Zoiets bestaat nooit alleen maar buiten jezelf."

Jezelf en de ander
Heijdenrijk: "Hoe verhoudt zorgen voor jezelf zich tot zorgen voor de ander? Bijten die twee ­elkaar of zijn ze aanvullend? Een gedachte die in het stuk naar voren komt, is: als je iets doet voor jezelf, is dat automatisch ook het beste voor iedereen."

Beeld -

"Is dat daadwerkelijk zo, of is dat aangeleerd omdat mensen daar geld aan ver­dienen? We zitten in een wereld waarin er voortdurend van twee kanten aan je wordt getrokken: moet je zorgzaam zijn of moet je voor jezelf ­zorgen?"

Op die manier ontstijgt de thematiek van de voorstelling de actualiteit van het Slotervaartziekenhuis. Topper: "Over de toneelwereld kun je hetzelfde zeggen, als je ziet hoe gezelschappen zich moeten handhaven, daar is dat systeem ook helemaal binnengesijpeld."

Heijdenrijk: "En het ligt natuurlijk voor de hand dat de functie van kunst, of de verbeelding, daar uiteindelijk het slachtoffer van is, want die is niet kwantificeerbaar. En als er geen cijfers aan zijn te hangen, verliest het dan aan belang? En kan je kunst überhaupt terzijde schuiven? Dat ligt allemaal in het verlengde van elkaar."

Tegelijkertijd blijft het een geestige voorstelling, benadrukken de drie acteurs. "We willen zeker niet met een vingertje wijzen. Juist door de hilariteit kun je als publiek zien: dit zijn we zelf ook."

Dood Paard speelt The Tragedy of Slaughtervaart van 6 tot en met 24 november in Broedplaats Lely, Schipluidenlaan 12. Zie ook slaughtervaart.nl.

Volg alles over de sluiting van het MC Slotervaart in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden